300 zł więcej? Waloryzacja emerytur 2023 może być wyższa niż zakładano
Rekordowa inflacja znacząco zmniejsza realną wartość świadczeń wypłacanych przez Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Jedyną możliwością, by wyrównać ten stan, jest wzrost emerytur i rent, czyli waloryzacja. Według najnowszych, nieoficjalnych doniesień, może ona być znacznie wyższa, niż do tej pory zakładano.
Spis treści:
- Co to jest waloryzacja?
- Od czego zależy waloryzacja rent i emerytur? Jak jest obliczana?
- Kiedy jest waloryzacja rent i emerytur?
- Ile wyniesie waloryzacja rent i emerytur w 2023 roku?
- 300 zł więcej? Waloryzacja rent i emerytur w 2023 roku
Co to jest waloryzacja?
Waloryzacja najczęściej jest wiązana z rentami i emeryturami, jednak ten termin wiąże się również z innymi zobowiązaniami finansowymi. Zasada prawna, jaką jest waloryzacja, to odstępstwo od reguły nominalizmu (art. 3581 Kodeksu cywilnego). Możliwość podniesienia wartości świadczenia pieniężnego daje natomiast art. 3581 § 3 Kodeksu cywilnego, którego treść brzmi:
W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.
W przypadku waloryzacji rent i emerytur nie mówimy jednak o zobowiązaniu na gruncie prawa cywilnego, a prawa finansów publicznych. W tym aspekcie jest to mechanizm, który zwiększa wysokość świadczeń ze względu na utratę ich realnej wartości. Przepisy dotyczące waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych zostały zawarte w Ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w dziale VII, rozdziale 2.
Od czego zależy waloryzacja rent i emerytur? Jak jest obliczana?
Art. 88 ust. 2 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje, że waloryzacja to pomnożenie kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. Czym jest wskaźnik waloryzacji? Odpowiedź na to pytanie znajdziemy w art. 89 ust. 1 powyższej ustawy, a mianowicie:
Wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Enigmatycznie brzmiący "wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych" to nic innego jak formalne określenie inflacji. Na tej podstawie wyliczany jest procent, o jaki powinny wzrosnąć świadczenia emerytalno-rentowe, by jak najmniej pozwolić odczuć ich beneficjentom spadek jego realnej wartości. Po przeprowadzeniu waloryzacji kwota emerytury lub renty nie może być niższa od tej przed waloryzacją.
Kiedy jest waloryzacja rent i emerytur?
Termin waloryzacji rent i emerytur również jest określony ustawowo, a dokładnie w art. 88 ust. 1, którego przepis brzmi:
Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca.
Jak widać, określa on nie tylko dokładną datę, ale także narzuca na organy państwowe interwały, w których musi zostać przeprowadzona waloryzacja. Warto również pamiętać, że waloryzacją objęte są jedynie te świadczenia emerytalno-rentowe, które zostały przyznane przed jej datą. Oznacza to, że emerytura przyznana 31 października 2022 nie zostanie automatycznie powiększona o wartość waloryzacji ustaloną 1 marca 2022. W tym przypadku świadczeniobiorca będzie musiał czekać do 1 marca 2023 na kolejną waloryzację.
Zobacz również:
Zobacz także: Nadciąga zima. W weekend śnieg i mróz
Ile wyniesie waloryzacja rent i emerytur w 2023 roku?
Waloryzacja rent i emerytur może być procentowa, kwotowa albo procentowo-kwotowa. W pierwszym przypadku świadczenia podnoszone są o dany procent (wskaźnik waloryzacji), w drugim o konkretną kwotę (nie niższą niż w przypadku podniesienia o wskaźnik waloryzacji), a w trzecim przypadku pewna część świadczeń jest podnoszona o kwotę, a pozostała o procent.
Oficjalne dane na temat wskaźnika waloryzacji ogłaszane są w styczniu lub w lutym. Jednak po poziomie inflacji można oszacować orientacyjne kwoty podwyżek, na jakie mogą liczyć świadczeniobiorcy w przyszłym roku. Na podstawie informacji z października rząd miał wybrać opcję procentowo-kwotową. Dla emerytów i rencistów pobierających świadczenie w wysokości do 1850 złotych brutto waloryzacja miała wynieść 250 złotych brutto, natomiast dla tych pobierających wyższą emeryturę lub rentę - 13,8%.
300 zł więcej? Waloryzacja rent i emerytur w 2023 roku
Jednak jak podaje serwis Fakt.pl, wysokość waloryzacji może być jeszcze wyższa niż ta zakładana w październiku. Wynika to z faktu, że wskaźnik inflacji został przez rząd oszacowany na znacznie niższym poziomie, niż jest w rzeczywistości. Z informacji Fakt.pl wynika, że wpisana przez rząd do projektu budżetowego na 2023 roku wartość 13,8% jest już nieaktualna, a w marcu 2023 emeryci i renciści mogą spodziewać się waloryzacji na poziomie 15%. Niezmieniona zostanie waloryzacja kwotowa na poziomie 250 złotych brutto, która w połowie listopada została przyjęta przez Senat i przekazana do podpisu prezydenta.
Co to oznacza dla emerytów i rencistów? W przypadku osób pobierających świadczenie w wysokości do 1850 złotych brutto — nic się nie zmieni. W przypadku średniej emerytury w Polsce w 2022 roku, czyli kwoty 2 600 złotych brutto, zmiana dla świadczeniobiorcy może wynosić nawet ponad 308 złotych (aktualnie: 2 354; po 15% waloryzacji: 2 662,10). Na ostateczną wartość waloryzacji musimy jeszcze poczekać, gdyż duży wpływ na inflację może mieć ostatni miesiąc 2022 roku.
Czytaj również:
Trwają kontrole w domach. Czy inspektorem może być listonosz? Czy musisz go wpuścić?
Kolejny pomysł na dodatkowe pieniądze dla seniorów. Kto mógłby liczyć na nowe 500 plus?
