Wydarzenia naukowe 2006 roku

styczeń

- 325 centymetrów kwadratowych cienkiego na jedną dziesiątą milimetra naskórka przeszczepili lekarze z Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie-Prokocimiu na twarz ciężko poparzonej 9-letniej Andżeliki.

- Po siedmioletniej kosmicznej podróży kapsuła sondy Stardust, zawierająca cząstki z warkocza komety Wild 2, powróciła na Ziemię. Wylądowała na pustyni w stanie Utah.

- Przy współudziale astronomów z Polski odkryto planetę OGLE- 2005-BLG-390Lb. Ma ona własności wyjątkowe pośród ponad 170 znanych planet pozasłonecznych. Planeta ma około 5,5 razy większą masę od Ziemi, zbudowana zaś jest ze skał i lodu.

- Prof. Bohdan Paczyński otrzymał najwyższe wyróżnienie Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego - Henry Norris Russell Lectureship. Wyróżnienie to jest przyznawane za życiowy dorobek w dziedzinie astronomii.

luty

- Naukowcy z Uniwersytetu Technicznego w niemieckim Ilmenau stworzyli najbardziej precyzyjną wagę na świecie. Przy ważeniu kilogramowego odważnika podaje ona wskazanie z dokładnością do 100 nanogramów, a w próżni - do 50 nanogramów.

- Analiza próbek z powierzchni komety Tempel 1, pobranych przez sondę kosmiczną Deep Impact, wykazała znaczną zawartość lodu. Naukowcy uzyskali w ten sposób, po raz pierwszy, dowód, iż komety są złożone głównie z wody.

- Papirus Artemidora, uważany za najstarszą mapę, jaka dotrwała do naszych czasów, został po raz pierwszy udostępniony publiczności na wystawie otwartej w Palazzo Bricherasio w Turynie.

- W słynnej Dolinie Królów w Egipcie dokonano odkrycia pięciu sarkofagów z zachowanymi w nienaruszonym stanie mumiami. Jest to wydarzenie porównywalne ze słynnym odkryciem przez Howarda Cartera grobowca Tutanchamona.

- Kamizelka kulo- i nożoodporna zarazem, antyterrorystyczny robot oraz bielizna z przędzy lnianej to niektóre z ponad 90 najlepszych polskich wynalazków, które zyskały w 2005 roku uznanie za granicą. W lutym pokazano je na XIII Giełdzie Wynalazków w warszawskim Muzeum Techniki.

marzec

- Dwa martwe łabędzie, znalezione w Toruniu, były nosicielami wirusa grypy typu H5. Jak wykazały późniejsze badania u łabędzi stwierdzono niebezpieczny dla ludzi szczep ptasiej grypy H5N1. Był to pierwszy przypadek wykrycia ptasiej grypy w Polsce.

- Sonda Cassini znalazła prawdopodobny dowód na to, że na Enceladusie, jednym z księżyców Saturna, znajduje się woda w stanie ciekłym. Enceladus to jeden z księżyców Saturna. Został odkryty w 1789 roku. Ma średnicę 500 kilometrów i obiega Saturna po prawie kołowej orbicie w odległości 238 tysięcy km.

- Wieloryb - humbak wpłynął do Zatoki Gdańskiej. Miał ok. 10- 12 metrów długości. Został zauważony podczas żerowania na ławicy szprotów.

kwiecień

- Skamieniałość ryby o cechach upodabniających ją do współczesnych czworonożnych płazów znaleziono w Kanadzie. Odkrycie było elementem "brakującego ogniwa", czyli formy przejściowej pomiędzy rybami a kręgowcami lądowymi.

- W Trzebnicy (Dolnośląskie) wykonano pierwszy w Polsce przeszczep ręki 34-letniemu Leszkowi Opoce z Radomia. Dawcą był mężczyzna, który zginął w wypadku.

maj

- Osiemnaście osób, w tym Polak, zostało zwycięzcami konkursu Unii Europejskiej na wynalazcę roku. Polski naukowiec pracujący w Niemczech Zbigniew Janowicz i niemiecki profesor Cornelius Hollenberg opatentowali metodę taniej produkcji nowoczesnej szczepionki przeciwko żółtaczce typu "B". Obaj pracują w Duesseldorfie.

- Prawie 20 nowych gatunków drobnych stworzeń morskich odkryli naukowcy podczas trzytygodniowej wyprawy badawczej w głębiny Atlantyku. Uczestniczyło w niej 28 naukowców z 14 krajów.

- Pierwsza w Polsce Klinika Papieru zajmująca się ratowaniem książek i archiwaliów wydrukowanych na tzw. kwaśnym papierze została otwarta w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. Zainstalowane urządzenia kosztowały prawie 6 mln zł.

- Przedstawiciele UE, Chin, Indii, Japonii, Korei Płd. i Rosji podpisali w Brukseli porozumienie o budowie pod Marsylią, na południu Francji, pierwszego na świecie reaktora termojądrowego ITER. Szacuje się, że koszt powstania ITER-a wyniesie 10 mld euro.

czerwiec

- W Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu przeprowadzono operację rekonstrukcji twarzy u 9-letniej dziewczynki cierpiącej na objawiający się niedorozwojem czaszki zespół Aperta.

- Naukowcom z Belgii i Francji udało się pozyskać DNA neandertalczyka, który żył 100 tys. lat temu. To najstarsze dotychczas znane ludzkie DNA. Materiał genetyczny wyizolowano z zęba neandertalskiego dziecka znalezionego w belgijskiej jaskini Scladina.

- Poinformowano, że 26-letnia programistka komputerowa z Madrasu w południowych Indiach urodziła jednojajowe czworaczki - dziewczynki. Poród, mimo iż przedwczesny, odbył się bez komplikacji. Najlżejszy z noworodków ważył 825 gramów, a najcięższy - 980.

lipiec

- Po kilku dniach oczekiwań i przekładania terminu lotu wahadłowiec Discovery wystartował z Przylądka Canaveral na Florydzie.

- Najszybszy superkomputer świata zainstalowano w japońskiej Jokohamie. W przeciwieństwie do innych superkomputerów "Protein Explorer" - "Badacz Białek" został zbudowany tylko do jednego specyficznego zadania - symulowania dynamiki cząsteczek.

- Po prawie dwutygodniowym locie na orbicie okołoziemskiej, na lotnisku Centrum Kosmicznego im. J.F.Kennedy'ego na Florydzie wylądował bezpiecznie amerykański prom kosmiczny Discovery.

- Świnka o imieniu George była pierwszym zwierzęciem uzyskanym nową metodą klonowania, która wykorzystuje połówkę komórki jajowej.

- Poinformowano, że znaleziony na dnie Bałtyku 12 lipca wrak Graf Zeppelin - hitlerowski lotniskowiec zatopiony przez Rosjan. Wrak o długości ok. 250 metrów odkryli pracownicy służby Geotechniki i Radiogeodezji Petrobalticu ok. 55 km na północ od Władysławowa, na głębokości ponad 80 metrów.

sierpień

- Polak Arkadiusz Kupczak został odkrywcą kolejnej komety zarejestrowanej na obrazach satelity SOHO. Satelita NASA i ESA o tej nazwie jest przeznaczona do badania zewnętrznych warstw naszego Słońca.

- Para czteroletnich bliźniaczek syjamskich została rozdzielona w wyniku 16-godzinnej operacji w Utah. Kendra i Maliyah Herrin urodziły się zrośnięte tułowiami i ze wspólną miednicą. Miały też wspólną nerkę i wątrobę oraz jedną parę nóg.

- Pluton stracił status planety, a Układ Słoneczny ma ich osiem. Tak zdecydowali astronomowie podczas Zgromadzenia Ogólnego Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pradze, gdzie opracowano nową definicję planet Układu Słonecznego.

wrzesień

- Europejska sonda SMART-1 zakończyła swoją trzyletnią misję, uderzając o powierzchnię Księżyca. Do kosmicznej kolizji doszło w miejscu zwanym Jeziorem Doskonałości.

- O zaobserwowaniu niezwykle dużej i jasnej planety, krążącej wokół odległej od nas gwiazdy poinformowali astronomowie amerykańscy. Odkrycie to może doprowadzić do rewizji teorii na temat sposobu powstawania planet. Planeta nazwana HAT-P-1 jest największą, jaką dotąd odkryto. Jej średnica przewyższa średnicę Jowisza o około 1,76 raza.

- Prawie kompletny szkielet młodocianego osobnika australopiteka afarskiego odnalazł międzynarodowy zespół antropologów, działający w północno-wschodniej Etiopii.

- Amerykański prom kosmiczny Atlantis pomyślnie wylądował na przylądku Canaveral na Florydzie, skąd wyruszył na orbitę 12 dni wcześniej.

- Pierwszy w dziejach zabieg chirurgiczny w stanie bliskim zerowej grawitacji przebiegł pomyślnie. Operacja polegała na usunięciu tłuszczaka z przedramienia pacjenta i trwała zaledwie 10 minut. Zabieg odbył się na pokładzie samolotu Airbus A300 Zero G a dokonali go francuscy lekarze.

październik

- Nagrodę Nobla 2006 w medycynie i fizjologii otrzymali Amerykanie Andrew Z. Fire i Craig C. Mello za odkrycie "zjawiska interferencji RNA, które polega na wyłączaniu genów za pomocą dwuniciowych fragmentów RNA".

- Za badania ciał doskonale czarnych we Wszechświecie oraz mikrofalowego promieniowania tła tegoroczną Nagrodę Nobla z fizyki otrzymali astrofizycy John C. Mather i George F. Smoot z USA.

- Roger D. Kornberg poszedł w ślady ojca, Arthura Kornberga, który otrzymał Nagrodę Nobla z dziedziny medycyny w 1959 r., i został wyróżniony tegorocznym Noblem z chemii za poznanie podstawowego procesu życiowego każdej komórki, jakim jest transkrypcja.

- Podano, że wścieklizna w ciągu ostatnich trzech miesięcy spowodowała w Chinach śmierć większej liczby ludzi niż AIDS czy gruźlica. Od początku roku do końca września odnotowano w Chinach 2254 przypadki wścieklizny wśród ludzi.

- Profesorowie: Piotr Sztompka, Mariusz Ratajczak, Tomasz Dietl, oraz Leon Gradoń zostali laureatami tegorocznych "Polskich Nobli" - nagród Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej. W tym roku Nagrody FNP przyznano po raz 15.

listopad

- Ważący zaledwie 0,387 grama i powiększający obraz 100 razy mikroskop optyczny skonstruował Zbigniew Różanek z Pleszewa (Wielkopolska). Jego zdaniem, jest to najmniejszy działający tego typu przyrząd na świecie; został zgłoszony do Księgi Rekordów Guinnessa. Wysokość mikroskopu wynosi 12 mm, a średnica soczewek - 2 mm.

- Szczegółowa analiza próbek DNA ludzi neandertalskich oraz porównanie jej wyników z zapisami genomu ludzkiego wykazały, że drogi ewolucyjne człowieka współczesnego i neandertalskiego rozeszły się ok. 500 tys. lat temu.

- Amerykańscy i chilijscy astronomowie odkryli 20 nowych gwiazd w sąsiedztwie Słońca. Nowo odkryte gwiazdy to czerwone karły, jedne z najsłabszych, ale i najliczniejszych obiektów w Drodze Mlecznej.

16.11 - 7 Program Ramowy (PR) na lata 2007 - 2013 - największy program finansowania badań naukowych i rozwoju technologicznego w Europie - zainaugurowano w czwartek w Warszawie. Budżet Programu wynosi ponad 53 mld euro.

- W Nairobi (Kenia) zakończyła się 12. Konferencja Stron (COP12) Ramowej Konwencji ONZ ds. Zmian Klimatu. Wzięli w niej udział szefowie 10 państw oraz 92 ministrów z całego świata. Konferencja zgromadziła 6 tys. uczestników, w tym 30-osobową delegację z Polski.

- Największy znaleziony w Polsce kawałek meteorytu - nazwanego Meteorytem Morasko - zaprezentowano w Poznaniu. Ważący 164 kilogramy stop metalu i minerałów pochodzący z kosmosu znaleziono w poznańskim rezerwacie Morasko we wrześniu br.

- Wrak dwuosobowej japońskiej łodzi podwodnej, który był poszukiwany bezskutecznie od 64 lat, został przypadkowo odnaleziony u wybrzeży Australii. Łódź "M24" uważa się za pierwszą jednostkę japońską, która zaatakowała Australię w trakcie II wojny światowej.

grudzień

- Zdjęcia gwiazdy, odległej od Układu Słonecznego o 4 mld lat świetlnych, która jest rozrywana i pochłaniana przez olbrzymią czarną dziurę, uzyskali naukowcy amerykańscy przy pomocy orbitującego wokół Ziemi teleskopu Galaxy Evolution Explorer, należącego do agencji NASA.

- Watykańscy archeolodzy stwierdzili, że dysponują już ostatecznymi dowodami potwierdzającymi, że w rzymskiej bazylice świętego Pawła za Murami znajduje się autentyczny grób Apostoła Narodów.

- Australijski parlament zezwolił na produkowanie w kraju - metodą klonowania - ludzkich embrionów dla celów badawczych i terapeutycznych.

- Najnowsze zdjęcia przesłane z Marsa na Ziemię przez sondę NASA wskazują na prawdopodobną obecność na powierzchni "Czerwonej Planety" wody w stanie ciekłym, co znacznie zwiększa szanse na istnienie na niej form życia.

- Wahadłowiec Discovery z siedmioosobową załogą wystartował z przylądka Canaveral do 12-dniowej misji, której celem jest Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS). Był to pierwszy start wahadłowca w warunkach nocnych od tragicznej katastrofy promu Columbia w 2003 r. W skład załogi, której dowódcą jest Mark Polansky, weszły dwie kobiety i pierwszy astronauta szwedzki, reprezentujący Europejską Agencję Kosmiczną (ESA), Christer Fuglesang.

- Amerykański wahadłowiec Discovery z siedmioma astronautami na pokładzie pomyślnie odcumował od znajdującej się na orbicie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) i rozpoczął podróż powrotną na Ziemię. Powinien wylądować 22 grudnia w Kennedy Space Center na Florydzie.