Zapytali maturzystów, co jest dla nich najważniejsze. Psycholog: Odpowiedzi pokazują pokoleniową zmianę

Bogaty i bez zmartwień - taki chciałby być współczesny maturzysta. To obraz, który rysuje się z raportu "Niepokorni z wyboru 2025"*.

Z badania wynika, że pierwszą pozycję w hierarchii wartości, którymi w życiu kierują się abiturienci, zajmuje właśnie zarabianie pieniędzy. Kwestie finansowe są najważniejsze dla aż 74 proc. z nich.

Równie istotny, bo wskazany przez 73 proc. badanych, jest komfort psychiczny.

Kluczowe są też troska o przyszłość, rozwijanie pasji, zabawę i swobodne spędzanie czasu.

Czytaj też: Raport NIK odbija się szerokim echem. Nauczyciele o "patologicznym systemie"

Zdaniem psycholog Aleksandry Piotrowskiej, takie wyniki są potwierdzeniem zmiany pokoleniowej, która w ostatnich kilkunastu latach staje się coraz bardziej widoczna.

- To pokłosie zmian w sposobie wychowania dzieci, ale też rzeczywistości, w jakiej żyjemy. Dzieci wychowywane są dziś przez niewiarygodnie opiekuńczych rodziców, którzy starają się usuwać zawczasu wszystkie problemy, na które dziecko mogłoby trafić - mówi Interii ekspertka.

Jej zdaniem takie podejście może prowadzić do niedojrzałości emocjonalnej i braku umiejętności radzenia sobie z problemami - dlatego tak ważny dla młodych ludzi jest ich komfort psychiczny. - Odsuwają od siebie wszystkie trudne emocje, bo nie są przyzwyczajone do ich doświadczanie - zauważa psycholog.

Zmiana niesie za sobą też pozytywne aspekty, jak choćby większą asertywność i troskę o własne interesy. - Ja należę do pokolenia wychowywanego w imię zasady, że człowiek jest tyle wart, ile robi dla innych. Myślę, że to zdecydowane przegięcie. Pod tym względem troskę o własny komfort oceniam bardzo pozytywnie - mówi rozmówczyni Interii.

Z raportu dowiadujemy się też, że najmniejsze znaczenie dla maturzystów mają kwestie związane z presją zewnętrzną.

Badani uczniowie najrzadziej wskazują, że istotne w ich życiu są oczekiwania nauczycieli, oczekiwania rodziców oraz uznanie kolegów.

Do tegorocznego egzaminu dojrzałości przystąpiło 255 517 absolwentów szkół ponadpodstawowych oraz 636 absolwentów - obywateli Ukrainy. Maturę zdało 80 proc. Jak wynika z raportu "Niepokorni z wyboru 2025", aż trzy czwarte z nich deklaruje chęć dalszej nauki.

Odsetek ten jest znacząco wyższy wśród uczniów liceów ogólnokształcących - 84 proc. z nich planuje studia po ukończeniu szkoły średniej. W przypadku uczniów kończących technikum taką chęć deklaruje 64 proc. - dowiadujemy się z publikacji.

Wszyscy absolwenci, którzy ukończyli szkołę w 2025 roku, obowiązkowo przystępowali do matury pisemnej na poziomie podstawowym z języka polskiego, matematyki i wybranego języka obcego nowożytnego oraz w części ustnej z języka polskiego i wybranego języka obcego nowożytnego.

Zdawali też jeden przedmiot dodatkowy na poziomie rozszerzonym. Jakie? Wśród badanych uczniów geografia i biologia były wybierane na maturze najchętniej - zdecydował się na nie co piąty uczeń. Najmniejszą popularnością cieszyły się informatyka (3 proc.) i język niemiecki (2 proc.). Zdawanie języka polskiego i matematyki a poziomie rozszerzonym deklarowało 29 proc. badanych.

Zobacz też: Matura - arkusze CKE, odpowiedzi

W badaniu pochylono się też nad kwestią samych metod nauki i radzenia sobie z "rozpraszaczami".

57 proc. tegorocznych maturzystów przyznaje, że ma problem z utrzymaniem skupienia w czasie nauki. Aby poradzić sobie z tym wyzwaniem, uczniowie starają się ograniczyć rozpraszające bodźce. Wśród najpopularniejszych sposobów radzenia sobie wskazują naukę w miejscach publicznych lub w samotności we własnym pokoju.

- Jestem bardzo chaotyczną osobą, cisza szybko mnie rozprasza, bo zaczyna się pojawiać mnóstwo innych myśli: dlaczego taka cisza, co robią inni domownicy, czy nie zostawiłam włączonego gazu. W ciszy przychodzą mi inne myśli i nie potrafię się tak mocno skupić, a jak mam cichą muzykę w tle, to ona pomaga mi się skupić na jednym temacie - przyznaje Marta, uczennica technikum z Łukowa.

Największym rozpraszaczem jest dostęp do social mediów. Jednocześnie część z uczniów chętnie relacjonuje w sieci swoje postępy w nauce. 68 proc. badanych przyznaje, że w nauce wykorzystuje materiały internetowe, a 56 proc. preferuje naukę z serwisów społecznościowych. Choć cyfrowe narzędzia i sztuczna inteligencja są dla maturzystów naturalnym środowiskiem uczenia się (korzysta z nich aż 62 proc. uczniów), to fundamentem przygotowań nadal pozostają tradycyjne formy nauki, jak vademecum, czy zbiory zadań.

Z raportu dowiadujemy się, że obowiązkowe lekcje szkolne (71 proc.) oraz samodzielna nauka z podręczników i notatek (70 proc.) to wciąż najważniejsze filary procesu edukacji.

Repetytoria, arkusze czy karty pracy są postrzegane przez maturzystów jako niezbędnik, gwarantujący spójność z wymaganiami egzaminacyjnymi i dający poczucie bezpieczeństwa.

Aż 62 proc. uczniów aktywnie korzysta też ze sztucznej inteligencji podczas nauki do matury. Ponad połowie AI pomaga w tworzeniu notatek i streszczeń, prawie 40 proc. używa jej do rozwiązywania zadań.

Dokładnie połowa z uczniów stawia na samorozwój. To elastyczni indywidualiści, dla których matura jest jednym z wielu kroków w rozwoju osobistym - czytamy w raporcie. Studia są dla nich tylko opcją, dystansują się też od szkolnego systemu edukacji, uważając go za przestarzały i nieadekwatny do potrzeb współczesnego świata i rynku pracy.

Zdaniem psycholog Aleksandry Piotrowskiej, pod takim podejściem mogą kryć się niebezpieczeństwa. - Młodzi ludzie spędzają dziś wiele godzin w sieci, patrzą na influencerów, którzy świetnie sobie radzą, nie mając matury, i wychodzą z założenia, że po co mają wkładać wysiłek w zdobywanie wiedzie, skro ona niczego dziś nie gwarantuje - zauważa ekspertka.

Psycholog przyznaje, że z samorozwoju i samorealizacji uczyniliśmy dziś bóstwa, natomiast wiedza nie stanowi już wartości. - Nie takich ludzi powinniśmy jednak naśladować - przestrzega Piotrowska.

Z raportu wynika, że dla 33 proc. uczniów zdobywanie wiedzy wciąż ma najwyższą wartość. To uczniowie "preferujący tryb szkolny" - oni ufają nauczycielom i tradycyjnym materiałom, zaczynają naukę najwcześniej i walczą o wysokie wyniki, choć mierzą się ze stresem. Dobrze odnajdują się w systemie edukacyjnym. Prawie 90 proc. z nich chce kontynuować naukę na studiach.

17 proc. to uczniowie niezaangażowab ni - odkładający przygotowania na ostatnią chwilę i szukają "skrótów" do zdania egzaminu dojrzałości.

* Raport "Niepokorni z wyboru 2025" powstał dzięki współpracy ekspertów Nowej Ery i grupy badawczej ARC Rynek i Opinia. W ankiecie wzięło udział 500 uczniów liceów i techników z całej Polski (z wyłączeniem szkół dla dorosłych).

Paulina Sowa (paulina.sowa@firma.interia.pl)