Papież Franciszek przyjmie polskich biskupów. Rozpoczynają się wizyty ad limina

Pierwsza grupa polskich hierarchów najpewniej już jest w Stolicy Apostolskiej, a na pewno w drodze do niej. 4 października rozpoczynają się bowiem wizyty ad limina. Co to znaczy? Dlaczego hierarchowie Kościoła katolickiego jadą na spotkanie z papieżem Franciszkiem?

Wizyta Ad Limina Apostolorum (dosł. do progu apostołów), nazywana w skrócie ad limina, to powtarzana cyklicznie podróż biskupów do Watykanu. Jej głównym celem - jak mówią kościelne przepisy - jest "uczczenie grobów świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz spotkanie się z Biskupem Rzymu", żeby zdać mu "sprawozdanie o stanie powierzonej sobie diecezji".

Wizyty ad limina odbywają się w założeniu co pięć lat. W praktyce rzadziej - ostatnia taka podróż polskich biskupów do Watykanu miała miejsce w lutym 2014 roku. Na przesunięcie terminu wpłynęła m.in. pandemia.

Jak wyglądają spotkania? Poza pielgrzymkowym wymiarem podróży (biskupi odwiedzą groby świętych Piotra i Pawła, odprawią msze święte w czterech bazylikach większych w Rzymie, będą modlić się wspólnie przy grobie Jana Pawła II), wizyta ad limina ma też charakter sprawozdawczy. I to szczegółowy, bo sprawozdania zdaje się w poszczególnych dykasteriach.

I wreszcie - spotkanie z papieżem.

Odbywa się w grupach i jego przebieg w dużej mierze zależy od samego papieża.

- Przy Ojcu Świętym Janie Pawle II właściwie nie trzeba było wiele powiedzieć, ponieważ stan jego wiedzy o Kościele w Polsce był głębszy niż my jako poszczególni biskupi mogliśmy wówczas zaprezentować. Widział całość sytuacji Kościoła w Polsce, dlatego słuchał, ale potem dążył do szybkich konkluzji - tłumaczył dziennikarzom abp Stanisław Gądecki. Benedykt XVI z kolei - jak relacjonował metropolita poznański, który na ad limina był już u trzech papieży - "wnikliwie słuchał" i natychmiast szukał odpowiedzi na pojawiające się trudności.

Franciszek zaś stawia na spontaniczną rozmowę. Nie chce przygotowanych wcześniej spisanych przemów.

Tak poprzednią wizytę ad limina wspominał w wywiadzie dla Tygodnika Interii abp Wojciech Polak: "Pamiętam, jak podczas poprzedniej takiej wizyty papież Franciszek, ku naszemu wielkiemu zaskoczeniu, zadał nam pytanie: powiedzcie mi, bracia, czy w Polsce jeszcze się ludzie spowiadają. Powiedzieliśmy, że tak, spowiadają się, opowiedzieliśmy, w jaki sposób próbujemy to duszpastersko prowadzić. Ojciec Święty opowiadał, jak na świecie zaczynają odchodzić od sakramentu pokuty".

Jak zapowiedział abp Gądecki, tym razem właśnie kwestie wiary mają być głównym tematem, o jakim będą mówić polscy biskupi. - Problem wiary stoi u początku wszystkich innych problemów. (...) W jaki sposób wyjść w takim kierunku, aby wzbudzić pragnienie wiary pośród ludzi, którzy tracą nią zainteresowanie? To jest najważniejsze zadanie, jakie mamy do przedstawienia - powiedział przewodniczący Episkopatu. - My nie jesteśmy po to, aby relacjonować kryzysy - dodał. Jego zdaniem "kryzysy trzeba widzieć, ale trzeba też patrzeć na to, jak odbudować ten dom Kościoła, który wydaje się być w coraz większej ruinie".

Dopiero zapytany o kwestie związane z wykorzystywaniem seksualnym, abp Gądecki przyznał, że i ten temat w rozmowie z papieżem zostanie poruszony. - Skoro problem istnieje i skoro istnieje nie tylko w Polsce, to trzeba się ustosunkować do tej sprawy, wychodząc do Ojca Świętego i potem usłyszeć, co Ojciec Święty na ten temat sądzi - zaznaczył.

A przykładów do omówienia będzie sporo.

Od kiedy w czerwcu 2019 roku zaczęły obowiązywać przepisy VELM, gdzie Franciszek określił zasady postępowania wobec biskupów i przełożonych, którzy zaniedbywali czy ukrywali przypadki wykorzystywania seksualnego małoletnich przez swoich podwładnych, nieprawidłowości stwierdzono w przypadku dziesięciu hierarchów. Mowa o biskupach: Edwardzie Janiaku, Sławoju Leszku Głódziu, Janie Tyrawie, Tadeuszu Rakoczym, Andrzeju Dziubie, Stefanie Regmuncie, Stanisławie Napierale, Zbigniewie Kiernikowskim, Wiktorze Skworcu i Marianie Gołębiewskim.

A to nie oznacza zamknięcia listy, bo część postępowań jeszcze trwa.

Watykan nie przestawia statystyk w tym zakresie, niemniej w dostępnych źródłach trudno doszukać się tak obszernej listy w przypadku innych krajów. Słuszne zatem wydaje się określenie, że Polska stała się poligonem dla VELM.

Przepisy te zostały wprowadzone "ad experimentum" na trzy lata. To czas na zebranie doświadczeń i zaproponowanie ewentualnych zmian.

A te - jak zadeklarował abp Wojciech Polak, który w KEP pełni rolę delegata ds. ochrony dzieci i młodzieży - zaproponowane zostaną. Jakie? Jak mówił prymas w wywiadzie dla Tygodnika Interii, chodzi przede wszystkim o sposób komunikowania rozstrzygnięć. Dotychczasowe komunikaty Stolicy Apostolskiej są lakoniczne, niejasne i nie wskazują de facto za co dokładnie dany hierarcha został ukarany.

Warto przypomnieć, że to po wizycie ad limina biskupów amerykańskich w 1993 roku Jan Paweł II najpierw wystosował do tamtejszego episkopatu list, w którym przypominał o konieczności stosowania kar kanonicznych, powołał komisję ekspertów prawa kanonicznego, a rok później zaostrzył przepisy dla Kościoła w USA. Wówczas również chodziło o kwestie wykorzystywania seksualnego w Kościele.

Wizyty ad limina polskich biskupów potrwają w sumie cały październik.

Pierwsza grupa obejmie: archidiecezję warmińską razem z diecezjami elbląską i ełcką, archidiecezję białostocką z diecezjami drohiczyńską i łomżyńską, archidiecezję lubelską z diecezjami sandomierską i siedlecką oraz archidiecezję przemyską z diecezjami rzeszowską i zamojsko-lubaczowską.