"Polki idą na wojnę". Po sieci krążą fałszywe informacje o nowej ustawie

"Zaprzątacie sobie głowę bankami, a tymczasem polski rząd przyjął ustawę z dnia 11 marca 2022. (...). W skrócie: Wszystkie polskie kobiety w wieku 18-60 lat idą na wojnę" - zdjęcie takiej wiadomości krąży po sieci. Dalej jej autor pisze, że "Polki [...] nie będą miały prawa opuścić kraju, tak jak mogły to zrobić Ukrainki".

W tej sprawie napisał do Interii zaniepokojony czytelnik.

Informacje o dorosłych Polkach, które w razie wojny miałyby iść na front, są nieprawdziwe.

- To bzdura. Nie ma w żadnym przepisie w polskim prawie takiej podstawy, która upoważniałaby państwo do zakazania wszystkim dorosłym Polkom wyjazdu z kraju - mówi Interii poseł Michał Jach (PiS), szef sejmowej Komisji Obrony Narodowej. - Nowa ustawa nie wprowadza w tym zakresie żadnych rewolucyjnych zmian - podkreśla z kolei gen. Bogusław Pacek, generał dywizji Wojska Polskiego w stanie spoczynku.

Wyjaśniamy.

Autor krążącego po sieci wpisu powołuje się na zapisy ustawy o obronie ojczyzny, która weszła w życie 23 kwietnia. W art. 3 tej ustawy - który przywołują też w komentarzach użytkownicy - napisano:

W art. 5 wskazano, że "obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą 18 lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski - 63 lat życia". W 2 i 3 punkcie art. 5 wyjaśniono, kto z tego obowiązku jest zwolniony. To osoby uznane za trwale niezdolne do służby ze względu na stan zdrowia oraz m.in. kobiety w ciąży i w okresie sześciu miesięcy po porodzie, osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat 8, sprawujące opiekę nad dziećmi od lat ośmiu do osiemnastu czy osobami obłożnie chorymi, a także osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zapisy te - poza zmianami dotyczącymi m.in. przedziału wiekowego - nie różnią się od obowiązujących wcześniej przepisów.

Niektóre punkty brzmią identycznie. Na przykład ten mówiący, że obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy - a nie tylko mężczyźni. 

- To wynika bezpośrednio z Konstytucji RP. W art. 85 jest jasno wskazane, że "obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny" - zaznacza Michał Jach. I tu nowe regulacje również nie wprowadzają zmian. W poprzedniej ustawie regulującej kwestie obronności (Ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP z 1967 roku z późniejszymi zmianami) zapis o obowiązku obrony ojczyzny zawarto w art. 4. Brzmi on:

Tak jak w nowej ustawie. Także budzący niepokój niektórych internautów zapis z art. 5 nowej ustawy w starej brzmi analogicznie - zmienione zostały ramy wiekowe. I tak, do tej pory w przepisach (art. 58, pkt. 1): "Obowiązkowi służby wojskowej, w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski - sześćdziesiąt trzy lata życia".Wyjątki w poprzedniej ustawie zawarto w art. 58. w punkcie trzecim. Według starych regulacji obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają kobiety w ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy od porodu, sprawujące opiekę nad dziećmi do lat 16 (w nowej ustawie do 18 lat) czy nad osobami obłożnie chorymi.

Które kobiety zatem powinny liczyć się z obowiązkiem mobilizacyjnym?Gen. Bogusław Pacek tłumaczy, że "dawna i dzisiejsza praktyka jest taka sama - wojsko potrzebuje trzech kategorii kobiet". - Po pierwsze: kobiet, które są zawodowymi żołnierzami i są przygotowywane do służby w wojsku w szkołach oficerskich czy ośrodkach szkolenia. Po drugie: kobiet, które ze względu na wykonywany zawód spełniają wymogi przydatności dla wojska - m.in. lekarki, sanitariuszki, tłumaczki, psycholożki. To znana na świecie praktyka. Trzecia grupa to ochotniczki - wylicza wojskowy.

Jak wskazuje, te kobiety mogą zostać powołane do wojska, w związku z czym będzie ich dotyczyło ograniczenie wyjazdu poza kraj.

Zawody spełniające wymogi przydatności dla wojska też precyzują przepisy ustawy. I tu także nie nastąpiły zmiany. Mowa o: zawodach medycznych, weterynaryjnych, morskich oraz lotniczych, a także zawodach: psychologów, rehabilitantów, radiologów, diagnostów laboratoryjnych, informatyków, teleinformatyków, nawigatorów oraz tłumaczy.

Jak wskazuje gen. Pacek, czwarta grupa, której może dotyczyć ograniczenie wyjazdu, to kobiety, które zostały zakwalifikowane - na równi z mężczyznami - do obrony cywilnej. - Posiadają odpowiednie przydziały, wiedzą, jakie mają stanowiska i nie spełniają wymogów, by można je było z tego obowiązku zwolnić. To jednak grupa wcześniej poinformowana - zaznacza.Jak podkreśla, to samo dotyczy wojska - i kobiety i mężczyźni wiedzą wcześniej, czy mają przydział mobilizacyjny.

Poseł Michał Jach z sejmowej komisji obrony podkreśla, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na zatrzymanie w kraju w razie wojny wszystkich dorosłych Polek. - Jestem głęboko przekonany, że gdybyśmy zaczęli szukać źródeł tych rewelacji, to wyszłoby zapewne, że to te same serwery, które propagowały ruchy antyszczepionkowe, a potem szerzyły nieprawdziwą informację, że Ukraińcy w Polsce mają większe prawa niż Polacy. Czyli gdzieś na wschód - komentuje.