Niebezpieczny trend wśród Polaków. Lek łykają w ogromnych dawkach

- Doktor kazał mi podnieść stężenie witaminy D we krwi do 400 nanogramów na mililitr. Powiedział, że wtedy będzie po depresji, więc brałam dziennie 50-100 tysięcy jednostek - mówi Interii pani Eliza.

Przyjmowała też witaminę K2MK7, która miała uchronić ją przed ewentualnymi działaniami niepożądanymi. Nie uchroniła.

Kobieta od lat choruje na depresję, przeszła przez państwowe i prywatne kliniki, odwiedziła wielu lekarzy. W ubiegłym roku postanowiła umówić się na wizytę do jednego z popularnych w internecie medyków. Napisała sms-a pod wskazany na stronie numer, doktor kazał przyjechać za dwa tygodnie. Za wizytę zapłaciła 300 złotych, wyszła z dwiema kartkami A4, na których miała rozpisane zalecenia. Kluczowe było przyjmowanie witaminy D w ogromnych dawkach. Oprócz tego na liście znalazło się wiele leków i suplementów diety, które miały poprawić jej stan.

- Kupiłam tylko część i wydałam 3 tysiące złotych. Doktor zalecił m.in. zastrzyki z krwi cieląt, mówił, że mogę je sprowadzić z Ukrainy, ale były bardzo drogie. Wszystko kosztowałoby mnie ponad 10 tysięcy złotych - opowiada pani Eliza.

Kobieta przyznaje, że zaufała lekarzowi, bo w internecie jest wiele osób, którym pomógł w powrocie do zdrowia. - Jedna znajoma podniosła wynik witaminy D do 500 i nie miała już depresji, inny chłopak miał 800 i czuł się bardzo dobrze - mówi.

Pani Eliza trzymała się zaleceń przez około pół roku, doszła do poziomu 300 nanogramów na mililitr. - Zachorowały mi nerki, zbadałam sobie poziom kreatyniny i okazało się, że jest za wysoki - przyznaje. W internecie znalazła komentarze innej kobiety, u której pojawiły się podobne problemy. - Ludzie pisali, że tak można sobie "zajechać" nerki - dodaje. Po pewnym czasie zrobiła kolejne badania, kreatynina nadal rosła. Wtedy odstawiła witaminę D.

- Przez te pół roku nie zauważyłam żadnej poprawy, jeśli chodzi o depresję - mówi. I dodaje: - Pewnie miałam jeszcze za mało tej witaminy we krwi.

O podobnej historii opowiada w rozmowie z Interią endokrynolog Szymon Suwała. - Kilka lat temu opisywałem sytuację pacjentki, która za namową pewnej osoby stosowała witaminę D w formie preparatu paszowego dla koni. Było to 50 tys. jednostek z różnymi dodatkami - wspomina. Kobiecie zdarzało się nawet wziąć dwie tabletki w ciągu dnia.

- Ostatecznie doszła do poziomu 420 nanogramów na mililitr, gdzie zazwyczaj norma wynosi od 30 do 80-100. Kobieta wylądowała w szpitalu, bo doszło u niej do ostrej niewydolności nerek, zagrażającej jej zdrowiu i życiu - podkreśla lekarz.

Nie był to jednostkowy przypadek, endokrynolog spotyka w swojej praktyce pacjentów, którzy przyjmują takie dawki. - Są absurdalnie wysokie - alarmuje.

Tłumaczy, że witamina D jest zasadniczo bezpieczna, ale mimo wszystko ją też można przedawkować.

- Jej podstawową funkcją jest zwiększanie wchłaniania wapnia przede wszystkim z przewodu pokarmowego. Jeśli dajemy dużą dawkę witaminy D, to siłą rzeczy wchłaniamy więcej wapnia, który może odkładać się w obrębie różnych struktur: naczyń krwionośnych, trzustki czy nerek, mogąc prowadzić nawet do ich niewydolności. To poważny problem, związany z ryzykiem różnych długotrwałych powikłań, ze zgonem włącznie. Może i to rzadki scenariusz, ale nie niemożliwy - mówi Interii specjalista.

Lekarz wyjaśnia, że w leczeniu już stwierdzonego niedoboru dzienna dawka sięga maksymalnie do 8-10 tys. jednostek, a i to w specyficznych sytuacjach. Osoby mające właściwy poziom witaminy D w organizmie profilaktycznie powinny natomiast przyjmować między 800 a 2-4 tys. jednostek, w zależności od różnych czynników.

Suwała przyznaje, że w ostatnich latach zwiększyła się świadomość ludzi dotycząca niedoborów witaminy D. - Faktycznie zaczęto ją stosować. To dobra wiadomość, o ile robią to pod nadzorem lekarskim, a nie po konsultacjach z jakimiś internetowymi guru, którzy zalecają ogromne dawki - mówi. Tłumaczy, że aby zapobiec działaniom niepożądanym dużych dawek witaminy D, ci sami guru proponują, by łączyć ją z witaminą K2MK7, tak jak było w przypadku pani Elizy.

- Nie jest to jednak prawdą, witamina K2MK7 nie przyczyni się w większym stopniu do redukcji ryzyka, związanego z nadmierną podażą witaminy D i poprawieniem jej działania - wyjaśnia.

Opisujemy mu przypadek pani Elizy i pytamy, z leczeniem jakich chorób witaminą D się spotkał. Wylicza: - Depresja, niedoczynność tarczycy, choroby autoimmunologiczne, nowotwory, chyba dosłownie na wszystko. Absurd i to bardzo groźny.

Przyznaje, że on również zaleca stosowanie witaminy D, bo wyrównanie niedoboru prowadzi do poprawy samopoczucia i jakości życia pacjenta. - Ale mówimy tu o rozsądnych dawkach, a nie dążeniu do ogromnych podkładów witaminy D w organizmie - podkreśla Suwała.

Wskazuje, że takie poglądy nie mają uzasadnienia w żadnych badaniach naukowych, a udzielanie takich porad jest potencjalnie groźne.

O niebezpieczeństwach, związanych z szerzeniem fałszywych informacji na tematy medyczne, rozmawiamy też z Izabelą Jarka, która kieruje Zespołem Szybkiego Reagowania i Wykrywania Dezinformacji w NASK.

- Dezinformacja zdrowotna jest jedną z najgroźniejszych i najbardziej szkodliwych dla społeczeństwa. Wykorzystuje wiele technik manipulacyjnych i przede wszystkim emocje odbiorców. Celem takich przekazów najczęściej padają osoby starsze albo poważnie chore - mówi ekspertka.

Aktorów dezinformacji w tym przypadku możemy określić również mianem influencerów medycznych. - Mają duże zasięgi w mediach społecznościowych i podają się za lekarzy, uzdrowicieli, znachorów, twierdzą, że są w stanie wyleczyć przez internet - wylicza Jarka.

Wokół nich tworzą się całe grupy wyznawców. Informacje przekazują sobie najczęściej za pośrednictwem mediów społecznościowych.

- Tworzą zamknięte grupy. Kiedy już ktoś trafi do takiej bańki informacyjnej, to ciężko mu się z niej wydostać - mówi eksperta z NASK.

Przyznaje, że problem jest poważny i nie ma idealnych metod na walkę z nim. - Odpowiadanie konkretnym osobom nie jest skuteczne. Zwykle kończy się kasowaniem komentarzy i usuwaniem z grup. Dużo lepszym działaniem jest edukacja np. poprzez tworzenie kampanii informacyjnych, które realizowane są przez Ministerstwo Zdrowia, NASK czy inne instytucje przeciwdziałające dezinformacji  - mówi.

Pytamy więc, na co zwracać uwagę szukając w internecie treści medycznych. - Podstawą jest weryfikowanie informacji w kilku źródłach, sprawdzanie czy podawane statystyki nie są wybiórcze, wyrwane z kontekstu. Warto też zwracać uwagę na podmiot, który prowadził badania, czy w ogóle istnieje - przestrzega specjalistka od wykrywania dezinformacji.

Wzbudzać naszą czujność powinno także to, że ktoś zbiera pieniądze na swoją działalność, nie ma wykształcenia medycznego lub został zawieszony w wykonywaniu zawodu przez Naczelną Izbę Lekarską.

Przy dezinformacji zdrowotnej pojawiają się też często dowody anegdotyczne. - To powszechny mechanizm, w którym ktoś potwierdza jakąś tezę poprzez powoływanie się na osoby znajome. Mówi np.: "Mam znajomego lekarza, który powiedział mi, że szczepionki są szkodliwe", "Moja ciocia jest pielęgniarką i mówiła mi, że nowotwór można wyleczyć suplementami". Takie informacje zawierają mało danych i są przekazywane od użytkownika do użytkownika jedynie w celu poparcia swojej opinii. To jedna z najczęściej wykorzystywanych technik w dezinformacji zdrowotnej - mówi Izabela Jarka z NASK.

Przykłady dezinformacji można zgłaszać na stronie www.zglos-dezinformacje.nask.pl

Największa dawka witaminy D w jednej kapsułce, jaką możemy kupić w aptekach bez recepty to 4 tysiące jednostek. Jej koszt w zależności od producenta, to około 20 złotych. Aby przyjąć 100 tysięcy jednostek hormonu, trzeba by połknąć 25 takich kapsułek.

W internecie bez problemu znajdziemy jednak strony, na których możemy kupić witaminę D w dawce 50 tysięcy jednostek w kapsułce. Koszt? Najtańsze, jakie udało nam się znaleźć to 60 złotych za 50 tabletek. Wtedy musimy już zażyć "jedynie" dwie tabletki.

Marcin Piątek, prezes pomorsko-kujawskiej Okręgowej Rady Aptekarskiej w Bydgoszczy, tłumaczy, że produkty, które kupujemy w aptece, pochodzą z oficjalnego obrotu i spełniają wszystkie wymogi prawa krajowego i europejskiego. Jeżeli są zarejestrowane jako leki, podlegają bardzo ścisłej kontroli jakości i dystrybucji. Jeżeli są zarejestrowane jako suplementy diety, także pochodzą z oficjalnych źródeł i zostały wprowadzone na nasz rynek zgodnie ze wszystkimi procedurami przewidzianymi przez Główny Inspektorat Sanitarny. W przypadku sprzedaży z internetu nie zawsze mamy gwarancję jakości zawartości i bezpieczeństwa produktu.

- Dawki witaminy D na poziomie 10-50 tys. jednostek w aptekach dostępne są tylko na receptę i muszą być zażywane pod kontrolą lekarza. Jeśli kupujemy taki produkt w internecie, to musimy zachować dozę ostrożności, bo nie wiemy jakie jest jego źródło pochodzenia czy rzeczywisty skład - ostrzega. Może to być produkt weterynaryjny bądź importowany spoza Unii Europejskiej, gdzie być może nie istnieją ograniczenia dotyczące jego zawartości czy stosowne kryteria kontroli jakości.

- Takie substancje mogą być szkodliwe dla naszego życia i zdrowia i pytanie, czy będziemy w stanie wyegzekwować od sprzedawcy lub importera jakąkolwiek odpowiedzialność związaną z obracaniem tego typu produktami. Warto pamiętać, że wszystko jest trucizną, zależy tylko od dawki - mówi Piątek.

Czy dostępność do absurdalnie dużych dawek, które przy długotrwałym stosowaniu mogą zagrażać naszemu zdrowiu, a nawet życiu powinna być tak łatwa?

- Witamina D jest substancją czynną biologicznie, hormonem. Jak w przypadku wielu substancji, myślę, że rządzący powinni rozważyć wprowadzenie limitów dawek, dla których dany preparat mógłby lub nie mógłby być sprzedawany w formie suplementu diety - twierdzi endokrynolog Szymon Suwała.

Skierowaliśmy w tej sprawie pytania do Ministerstwa Zdrowia. Czekamy na odpowiedź.

Paulina Sowa 

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz: paulina.sowa@firma.interia.pl

-----

Bądź na bieżąco i zostań jednym z 200 tys. obserwujących nasz fanpage - polub Interia Wydarzenia na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!