Fundusz Patriotyczny pod lupą NIK. "Poważne naruszenia"

W ocenie NIK "udzielanie wsparcia finansowego beneficjentom nie przebiegało w sposób w pełni prawidłowy" oraz "nierzetelnie przeprowadzano procesy oceny formalnej i merytorycznej wniosków". Uchybienia Instytutu polegały m.in. na naruszaniu zasad określonych w regulaminach programu Instytutu i Funduszu Patriotycznego. Poważnym naruszeniem zasady równego traktowania podmiotów ubiegających się o wsparcie było umożliwienie niektórym wnioskodawcom dokonywania zmian treści złożonych wniosków przed dokonaniem ich oceny.

"Izba za nierzetelne i naruszające Regulamin Funduszu Patriotycznego uznaje przyznanie 19 beneficjentom dofinansowania w drodze decyzji Dyrektora Instytutu bez uzasadnienia - w łącznej kwocie 1 456,8 tys. zł" - czytamy w raporcie.

NIK wykryła również nieprawidłowości w pracy ekspertów. W ocenie Izby, "swobodny dobór ekspertów, z pominięciem obowiązku uzgodnienia z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także brak podjęcia adekwatnych działań w zakresie nieskładania wymaganych deklaracji bezstronności, były działaniami nierzetelnymi i stwarzały ryzyko wystąpienia konfliktu interesów".

"Przypisywanie wniosków do oceny poszczególnym ekspertom, mimo funkcjonowania systemu informatycznego wyposażonego w odpowiedni algorytm, nie zapewniało losowego przydziału wniosków, albowiem ten uzależniony był od decyzji losującego" - napisano.

Jak informuje Izba, "niektóre z praktyk Instytutu nie zapewniały odpowiedniej ochrony prawidłowego wydatkowania środków publicznych".

Izba wskazała jako nierzetelną "stosowaną przez Instytut w dwóch pierwszych naborach praktykę zezwalającą beneficjentom na przeznaczanie do 10 proc. wydatków z dofinansowania na koszty nieujęte w wykazie kosztów kwalifikowanych", a "nadzór nad realizacją zadań objętych dofinansowaniem był sprawowany w sposób nierzetelny, a rozliczanie przekazanego dofinansowania nie w każdym przypadku następowało w sposób prawidłowy".

"Instytut niecelowo i niegospodarnie wydatkował kwotę 76,4 tys. zł powierzając osobie niebędącej jej pracownikiem nadzór nad przebiegiem realizacji programu własnego Fundusz Patriotyczny" - czytamy.

W ocenie Izby, Instytut nie monitorował bieżącej realizacji dofinansowanych zadań. "Stwierdzone przez Izbę naruszenia kolejnych Regulaminów Funduszu Patriotycznego przy dokonywaniu oceny składanych wniosków, uchybienia terminom zwrotu środków publicznych, umożliwienie wydatkowania środków publicznych na wydatki niekwalifikowalne mogą, w ocenie NIK, wskazywać, że w Instytucie w badanym okresie nie funkcjonowała w pełni adekwatna, skuteczna i efektywna kontrola zarządcza" - napisano.

Doniesienia NIK skomentował Adam Leszczyński, obecny dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej, w ramach którego działał Fundusz.

"Jestem wstrząśnięty skalą nieprawidłowości ujawnionych przez Najwyższą Izbę Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym dotyczącym funkcjonowania Funduszu Patriotycznego w IDMN w okresie, kiedy dyrektorem był prof. Jan Żaryn" - napisał.

"Wyciągnąłem już konsekwencje dyscyplinarne wobec pracowników, którzy według NIK odpowiadali za te nieprawidłowości. Wkrótce złożę zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa" - zapewnił.

Ustalenia NIK skomentował również poseł KO Michał Szczerba. "Fundusz Patriotyczny potraktowali jak Fundusz Sprawiedliwości. Jak polityczny łup" - stwierdził.

"Z Dariuszem Jońskim po naszych kontrolach zawiadomiliśmy NIK. Przekazaliśmy zebraną przez nas dokumentację. Wszystko się potwierdziło. Fundusz rozdał aż 102 miliony 461 organizacjom, faworyzując organizacje prawicowe. Kupowano nieruchomości. NIK potwierdził, że były przyznawane z naruszeniem zasad: zmieniano punktację, poprawiano wnioski, nie zważano na powiązania ekspertów z organizacjami, a część dotacji dyrektor Żaryn rozdał sam, bez uzasadnienia. To było zaplanowane rozgrabienie. Nigdy nie odpuszczamy. Teraz jest raport. Czas na działanie prokuratury! - dodał polityk na pltaformie X.

Fundusz Patriotyczny został powołany w 2021 roku z inicjatywy ówczesnego premiera Mateusza Morawieckiego. Przygotowania nadzorował ówczesny wicepremier, minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu Piotr Gliński, a jego dyrektorem został historyk prof. Jan Żaryn.

Fundusz działał w ramach powstałego w w 2020 roku Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im R. Dmowskiego i I. J. Paderewskiego i miał wspierać m.in. organizacje zaangażowane w kultywowanie pamięci narodowej.

"Każda zgłoszona inicjatywa będzie starannie analizowana przez szerokie grono doświadczonych ekspertów. Każdy wniosek będzie rozpatrywany przez dwóch niezależnych od siebie rzeczoznawców. W przypadku, gdy ich oceny będą zbyt mocno od siebie odbiegać, wniosek trafi do oceny trzeciego eksperta. Taki mechanizm zagwarantuje, że pieniądze publiczne zostaną rozdysponowane we właściwy, odpowiedzialny i transparentny sposób" - informowano wtedy.

-----

Bądź na bieżąco i zostań jednym z ponad 200 tys. obserwujących nasz fanpage - polub Interia Wydarzenia na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!