13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, otwiera się w nowym oknie ogłoszono stan wojenny. Była to decyzja Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, poparta przez Radę Państwa. Jej podstawę prawną stanowił art. 33 ust. 2 Konstytucji PRL, otwiera się w nowym oknie. Były to dokładnie zaplanowane działania, do których przygotowywano się niemal przez rok.
Stan wojenny w Polsce - co to jest i jakie były jego przyczyny?
Za oficjalny powód wprowadzenia stanu wojennego w Polsce podawano złą sytuację gospodarczą kraju oraz pogłębiający się kryzys energetyczny. Z perspektywy czasu można jednak ocenić, że główną przyczyną tej decyzji była obawa partii rządzącej przed utratą władzy w państwie.
Reżim komunistyczny czuł się zagrożony przez zdobywający coraz więcej wpływów Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność". Z tego względu, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981, jeszcze przed oficjalnym ogłoszeniem stanu wojennego, rozpoczęły się masowe aresztowania działaczy opozycji. Podaje się, że represji na tle politycznym doświadczyło kilkanaście tysięcy osób, wiele z nich zostało internowanych.
Kto wprowadził stan wojenny w Polsce? Jakie były jego konsekwencje?
Oficjalnym ogłoszeniem tego komunikatu zajęły się Polskie Radio oraz Telewizja Polska. Przekazały one słynne przemówienie szefa rządu Wojciecha Jaruzelskiego, rozpoczynające się od słów:
Obywatelki i obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej! Zwracam się dziś do Was jako żołnierz i jako szef rządu polskiego. Zwracam się do Was w sprawach wagi najwyższej. Ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią. Dorobek wielu pokoleń, wzniesiony z popiołów polski dom ulega ruinie
W przemówieniu tym Jaruzelski poinformował o obowiązujących od północy nowych zasadach funkcjonowania państwa i nawoływał do zrozumienia tej trudnej sytuacji.
Kiedy wprowadzono stan wojenny w Polsce, pojawiło się wiele ograniczeń życia codziennego, takich jak godzina policyjna, zaostrzona reglamentacja żywności czy wszechobecna propaganda. Niedziałające telefony i kontrolowany przez reżim przekaz radiowy oraz telewizyjny stały się codziennością.
Wprowadzenie stanu wojennego wywołało strajki i demonstracje na terenie całego kraju. Do najgłośniejszych z nich należały: krwawo stłumiony strajk w Kopalni Wujek, strajk w Stoczni Gdańskiej czy w Hucie im. Lenina. Stan wojenny w Polsce był czasem toczącej się na wielu polach walki pomiędzy reżimem komunistycznym a opozycją. Do pacyfikacji protestów zaangażowano liczne oddziały SB i MO, na ulicach pojawiło się ZOMO. Do największych zamieszek dochodziło podczas demonstracji w kolejne miesięcznice 13 grudnia.
Kiedy i dlaczego zakończono stan wojenny w Polsce?
Ile trwał stan wojenny w Polsce? Pierwsze próby wygaszenia go przy zachowaniu wprowadzonych w międzyczasie przepisów prawnych władze PRL-u podjęły dopiero w grudniu 1982 r. Na mocy ustawy o "szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego" został on wtedy zawieszony.
Ostatecznie stan wojenny zniesiono natomiast 22 lipca 1983 r. Ocenia się, że nie zatrzymał on kryzysu gospodarczego, ani nie przyniósł żadnej poprawy w kontekście sytuacji ekonomicznej kraju.
Czytaj również: Stan wojenny w Polsce: Wspomnienia Anny Mieszczanek, otwiera się w nowym oknieStan wojenny w Polsce: Zdjęcia z okresu stanu wojennego, otwiera się w nowym oknieZobacz także:
