"Tłok" w kalendarzu. 14 lutego obchodzimy dwa święta
W tym roku 14 lutego jest dniem, gdy w kalendarzu pojawiają się dwa święta: walentynki i Środa Popielcowa. Przypominamy genezę obu tych okazji i sprawdzamy, dlaczego w tym roku obchodzimy je w tym samym czasie.
14 lutego to dzień, który już na stałe wpisał się w kalendarzu jako dzień zakochanych. Obchodzone wtedy walentynki to święto radości, miłości i przyjaźni. Jednak w tym roku 14 lutego obchodzimy również Środę Popielcową - dzień pokuty, postu i zadumy. Rozpoczyna ona w kościele okres Wielkiego Postu.
Walentynki - święto zakochanych, 14 lutego
Każdego roku 14 lutego miliony ludzi na całym świecie w sposób szczególny świętują miłość. Zwyczajowo w tym dniu wysyła się listy lub kartki zawierające wyznanie uczuć. Popularne jest także wręczanie swojej partnerce/partnerowi upominku z tej okazji. Czerwone serca, kwiaty, kartki z romantycznymi wierszami - to wszystko stało się symbolem walentynek.
Jednak niezależnie od prezentów czy tradycji, istota tego święta pozostaje niezmienna - celebracja miłości, zarówno tej romantycznej, jak i tej, która łączy przyjaciół i rodzinę.
Historia walentynek wiąże się z postacią św. Walentego. To właśnie 14 lutego obchodzimy jego wspomnienie liturgiczne i to od jego imienia pochodzi nazwa święta. Św. Walenty pochodził z pierwszych wieków chrześcijaństwa, kiedy szerzyły się wielkie prześladowania. Dlatego też niewiele wiadomo o jego życiu, a dużo spośród zebranych faktów jest niepewnych. Niektóre źródła podają, że był lekarzem, ale porzucił zawód, zostając kapłanem.
Św. Walenty - dlaczego został patronem zakochanych?
W czasach, w których żył św. Walenty Cesarstwem Rzymskim rządził cesarz Klaudiusz Gocki. Uważał on, że najlepszymi legionistami są ci, którzy nie posiadają rodzin, dlatego zabronił mężczyznom zawierania związków małżeńskich. Kapłan Walenty pomagał parom, błogosławiąc ich śluby potajemnie.
Niestety, w końcu został schwytany i poddany procesowi polegającemu na wymuszeniu siłą wyparcia się Chrystusa. Św. Walentego torturowano, a ostatecznie postanowiono ukarać go śmiercią.
Zanim doszło do egzekucji, św. Walenty poznał w więzieniu córkę strażnika, która go odwiedzała i podnosiła na duchu. W przeddzień śmierci napisał do niej list, który podpisał: "Od Twojego Walentego". Ścięto go 14 lutego 269 roku.
Z czasem życiorys kapłana zmieszał się z życiorysem innego świętego męczennika o tym samym imieniu. Niektórzy badacze historii uważają nawet, że to jedna postać. Historia drugiego Walentego mówi między innymi o tym, że był on biskupem miasta Terni w Umbrii. Był on znany z tego, że jako pierwszy pobłogosławił związek małżeński między poganinem i chrześcijanką. Towarzyszył także prześladowanym chrześcijanom w czasie ich procesów i egzekucji. Wkrótce jednak sam został pojmany i podobnie jak wcześniej opisywana postać, poddany procesowi przymusowego wyparcia się Chrystusa, a następnie ścięty.
Choć św. Walenty uważany jest przede wszystkim za patrona zakochanych, co poniekąd potwierdza także jego życiorys, bo już za życia błogosławił parom, oręduje on również podczas ciężkich chorób (szczególnie psychicznych i epilepsji).
Środa Popielcowa - czas pokuty
Z pierwszymi miesiącami roku nierozerwalnie kojarzy się także Wielki Post, czas pokuty i przygotowania się na święta Zmartwychwstania Pańskiego. Trwa 40 dni, od Środy Popielcowej do mszy wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek. Symbolizuje to czas, który Jezus spędził na pustyni. Geneza Środy Popielcowej sięga wczesnego chrześcijaństwa. Przypada ona przed pierwszą niedzielą Wielkiego Postu.
Tego dnia obowiązuje post ścisły, czyli całkowite powstrzymanie się od spożywania pokarmów mięsnych. Ponadto w Środę Popielcową katolicy mogą spożyć wyłącznie trzy posiłki - jeden do syta i dwa mniejsze.
Podczas mszy św. odprawianych w tym dniu, kapłan najpierw błogosławi popiół, a następnie wypowiadając słowa: "Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię" lub "prochem jesteś i w proch się obrócisz" posypuje nim głowy wiernych, co zastępuje akt pokuty.
14 lutego. Dlaczego walentynki i Środa Popielcowa są tego samego dnia?
Walentynki to święto bezpośrednio powiązane ze wspomnieniem liturgicznym św. Walentego, które obchodzimy 14 lutego w dzień śmierci męczennika. Jest to święto nieruchome, corocznie obchodzone zawsze w ten sam dzień.
Natomiast Środa Popielcowa ściśle powiązana jest z Wielkanocą oraz poprzedzającym ją Wielkim Postem. Ze względu na to, że datę świąt wyznacza się na pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca, to także i data Popielca jest różna, ale zawsze na 40 dni (nie wliczając niedziel) przed Wielkanocą.
Zatem tak się po prostu w tym roku złożyło, że te dwa święta - Środa Popielcowa i walentynki przypadają jednego dnia. Jak widać jednak z powyższych analiz, nie mają one ze sobą zbyt wiele wspólnego poza łączącą je datą w 2024 r.
