Katechezy chrzcielne. Co warto wiedzieć przed sakramentem chrztu świętego?

Katechezy chrzcielne mają pomóc rodzicom i chrzestnym w dobrym przygotowaniu do pełnionych przez nich ról. Nie są one obowiązkowe w każdej parafii, jednak w wielu zachęca się rodziców, by w nich uczestniczyć.

Pierwszym z kluczowych dla wierzących sakramentów jest chrzest. Jezus polecił swoim uczniom: "Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata" (Mt 28, 19-20).

Sakrament jest początkiem życia w wierze i w łasce. Sam chrzest jest jednym z trzech sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego. Do nich tylko należą jeszcze Eucharystia i bierzmowanie. Jako jedyny natomiast otwiera możliwość przystąpienia do pozostałych sakramentów.

Katechezy chrzcielne mają charakter katechez dla rodziców i chrzestnych i przygotowują one do pełnienia odpowiedzialnej funkcji, jaką jest wychowanie w wierze. Celem katechizacji jest ukazanie prawdy o chrzcie, w kontekście historii i roli zbawienia oraz życia chrześcijanina, budzenie poczucia odpowiedzialności i troski o chrześcijańskie wychowanie oraz przygotowanie do czynnego udziału w chrzcie świętym dziecka.

Przygotowanie rodziców i chrzestnych może obejmować trzy katechezy oraz spotkanie dotyczące instrukcji liturgicznej, która wprowadza w owocne przeżycie sakramentu. Rodzice mogą uczestniczyć w katechezach przedchrzcielnych nawet przed narodzeniem pociechy.

Katechezy chrzcielne są przeprowadzane przez kapłana lub osobę świecką, natomiast jeżeli chodzi o instrukcję liturgiczną objaśnieniem może się zająć tylko osoba duchowna. Co ważne, nie w każdej parafii nauki dla rodziców i chrzestnych przed chrztem są obowiązkowe. Trzeba zatem dopytać o tę kwestię w kancelarii parafialnej.

Na początku obrzędów chrztu świętego kapłan zwraca się do rodziców z katechezą chrzcielną. Ma ona na celu ich uświadomić, jak ważnego zadania się podejmują.

• Ksiądz mówi: Drodzy rodzice, prosząc o chrzest dla swoich dzieci, przyjmujecie na siebie obowiązek wychowania ich w wierze, aby zachowując Boże przykazania, miłowali Boga i bliźniego, jak nas nauczył Jezus Chrystus. Czy jesteście świadomi tego obowiązku?
• Na co rodzice odpowiadają: Tak, jesteśmy.
• Ksiądz zwraca się również do rodziców chrzestnych. Pyta: A Wy, rodzice chrzestni, czy jesteście gotowi pomagać rodzicom tego dziecka w wypełnianiu obowiązku?
• Rodzice chrzestni odpowiadają: Tak, jesteśmy.

Ta krótka, z pozoru, formuła ma uświadomić rodziców, że w ich rękach jest wychowanie dziecka w wierze katolickiej. Ponoszą oni odpowiedzialność za rozwój duchowy ochrzczonego dziecka. Ważną funkcję pełnią także rodzice chrzestni, którzy zobowiązują się pomagać rodzicom w tym procesie.

Chrzest dziecka jest ważnym, ale często także stresującym wydarzeniem dla rodziców. W szczególności, jeżeli to ich pierwsza pociecha. Warto wiedzieć, że jako rodzic, trzeba zgłosić dziecko osobiście w kancelarii parafialnej minimum dwa tygodnie przed chrztem. 

Jedynym okresem w roku, kiedy nie można zanieść dziecka do chrztu jest przeważnie Wielki Post. W 2024 roku ten okres rozpoczyna się 14 lutego i kończy 28 marca. Zwyczajowo księża nie decydują się na chrzest w tym czasie, wszystko jednak zależy od parafii Obrzędy powinny odbywać się w kościele parafialnym stałego zameldowania rodziców. Ewentualne zmiany trzeba ustalić z księdzem proboszczem.

Podczas zgłoszenia dziecka do chrztu, rodzice powinni mieć ze sobą: metrykę urodzenia z USC i dokładne dane personalne chrzestnych - data ich urodzenia oraz dokładny adres zamieszkania. Jeżeli rodzice mieszkają w innej parafii potrzebna jest stosowna zgoda przeniesienia chrztu z parafii zamieszkania. To samo tyczy się rodziców chrzestnych, którzy należą do innej parafii. Chrzestni w takiej sytuacji są zobowiązani do tego, aby przynieść zaświadczenie ze swojej parafii o tym, że mogą zostać rodzicami chrzestnymi.

Nie każdy może być rodzicem chrzestnym. Przede wszystkim kandydat na chrzestnego sam powinien być ochrzczony oraz bierzmowany. Wiek również odgrywa rolę. Według zasad, rodzicem chrzestnym może zostać osoba, która skończyła 16 lat. Powinien również bez żadnych przeszkód przystępować do innych sakramentów. Oczekuje się, aby rodzice dziecka wybrali na rodziców chrzestnych osoby, które będą świadczyć o Jezusie oraz pokazywać wiarę. Przede wszystkim przecież chrzestni mają pomóc rodzicom w wychowaniu dziecka w wierze.

Analogicznie, rodzicem chrzestnym nie może być osoba bez sakramentów. To samo tyczy się osób, które mieszkają bez ślubu. Nie może być rodzicem chrzestnym innowierca, ponieważ to zaprzecza funkcji, jaką by objął po chrzcie.