<div><ul><li><b>Pokojowa Nagroda Nobla</b> jest przyznawana osobom lub organizacjom, które wniosły wybitny wkład w pokój i rozwiązywanie konfliktów na świecie. <b>Po raz pierwszy przyznano ją w 1901 r.</b></li><li><b>Pokojowa Nagroda Nobla została ustanowiona w 1895 roku</b> w testamencie Alfreda Nobla (1833-1896) i jest przyznawana corocznie w Oslo, w Norwegii. </li><li><b>Pokojowa Nagroda Nobla jest jednym z najbardziej prestiżowych wyróżnień na świecie</b>, promującym działania na rzecz pokoju, praw człowieka i rozbrojenia.</li></ul></div><div></div><h2>Pokojowa Nagroda Nobla - historia </h2><div><div>Alfred Nobel nie wyjaśnił w swoim testamencie motywów ustanowienia nagrody pokojowej. Uważa się jednak, że wpływ na jego decyzję mogła mieć przyjaźń z pacyfistką <b>Berthą von Suttner</b>, propagatorką idei pokoju.</div><div><br /></div><div>Istnieją także teorie, że Alfred Nobel chciał zmienić swój negatywny wizerunek po tym, jak prasa omyłkowo ogłosiła jego śmierć w 1888 r., nazywając go "handlarzem śmierci" <b>z powodu wynalezienia dynamitu</b>. Wstrząśnięty takim opisem, postanowił zostawić po sobie bardziej pozytywne dokonania. </div></div><div><br /></div><div><div>Pierwszą Pokojową Nagrodę Nobla przyznano <b>w 1901 r.</b> Laureatami zostali: <b>Henry Dunant</b>, założyciel <b>Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża</b> oraz <b>Frédéric Passy</b>, francuski ekonomista i działacz na rzecz pokoju. </div></div><div><div><h2>Pokojowa Nagroda Nobla - kto może ją otrzymać? </h2></div></div><div><div>Pokojową Nagrodę Nobla <b>mogą otrzymać osoby lub organizacje</b>, które wykazały się wybitnym wkładem w budowanie jedności między narodami, dążeniem do redukcji stałych sił zbrojnych oraz wspieraniem i <b>organizacją inicjatyw pokojowych. </b></div></div><div><div><h2>Pokojowa Nagroda Nobla - proces wyboru laureatów </h2></div></div><div><div>Laureatów Pokojowej Nagrody Nobla wybiera pięcioosobowy<b> Norweski Komitet Noblowski,</b> którego skład ustala norweski parlament. Kandydatów mogą nominować m.in. parlamentarzyści, członkowie rządów, sędziowie międzynarodowi, profesorowie wybranych dziedzin, dyrektorzy instytutów badań nad pokojem oraz byli laureaci nagrody. <b>Nominacje można zgłaszać od września do 1 lutego danego roku</b>, a spóźnione zgłoszenia są rozpatrywane w kolejnym roku. </div></div><div><br /></div><div><div>Po zamknięciu zgłoszeń Komitet tworzy krótką listę, analizowaną przez doradców, a wybór laureata zapada większością głosów we wrześniu lub na początku października. <b>Szczegóły procesu nominacyjnego pozostają tajne przez 50 lat. </b></div></div><div><div><h2>Pokojowa Nagroda Nobla - uroczystość wręczenia </h2></div></div><div><div>Uroczystość wręczenia <b>Pokojowej Nagrody Nobla odbywa się w Sztokholmie i Oslo 10 grudnia.</b> Laureat otrzymuje dyplom, medal i wygłasza mowę. Nagroda pieniężna w wysokości 11 mln koron szwedzkich (ok. 4,2 mln zł) przyznawana jest poza ceremonią. </div></div><div><div><h2>Pokojowa Nagroda Nobla - kontrowersje </h2></div></div><div><div>Wśród nominowanych do Pokojowej Nagrody Nobla znalazło się kilka negatywnych postaci, m.in. dyktatorzy.</div><div><br /></div><div>Kontrowersje wzbudziło także wyróżnienie z 2019 r., które otrzymał <b>Abiya Ahmed Ali</b>, który rok po otrzymaniu nagrody za pokój z Erytreą zaangażował się w konflikt wewnętrzny w <b><a href="https://wydarzenia.interia.pl/tematy-etiopia,gsbi,4818">Etiopii.</a></b> </div></div><div><div><h2>Pokojowa Nagroda Nobla - laureaci </h2></div></div><div>Od przyznania w 1901 r. pierwszej Pokojowej Nagrody Nobla wyróżnienie to otrzymały zarówno wybitne jednostki, m.in..: Martin Luther King Jr., Nelson Mandela, Jasir Arafat, Matka Teresa, <a href="https://wydarzenia.interia.pl/tematy-lech-walesa,gsbi,1499"><b>Lech Wałęsa</b></a>, jak i organizacje takie jak: <b><a href="https://wydarzenia.interia.pl/tematy-onz,gsbi,1157">ONZ</a></b>, Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża oraz <b>Amnesty International</b>. W 2024 r. Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała japońska organizacja <b>Nihon Hidankyo</b>.<br /></div><div><br /></div><div>W 2025 roku laureatką Pokojowej Nagrody Nobla została wenezuelska opozycjonistka <b><a href="https://wydarzenia.interia.pl/tematy-maria-machado,gsbi,7020">Maria Corina Machado</a></b>.</div><div><br /></div><div><b>Lista laurearów Pokojowej Nagrody Nobla</b> (od 1983 roku):</div><div><ul><li>2025 - wenezuelska opozycjonistka Maria Corina Machado;</li><li>2024 - japońska organizacja antynuklearna Nihon Hidankyo;</li><li>2023 - Narges Mohammadi (irańska fizyczka i działaczka na rzecz praw człowieka);</li><li>2022 - Aleś Bialacki (białoruski działacz społeczny, polityk, obrońca praw człowieka, więzień polityczny), Stowarzyszenie Memoriał (Rosja), Centrum Wolności Obywatelskich (Ukraina); </li><li>2021 - Maria Ressa (filipińska dziennikarka), Dmitrij Muratow (rosyjski dziennikarz, redaktor naczelny czasopisma "Nowaja Gazieta");</li><li>2020 - Światowy Program Żywnościowy;</li><li>2019 - Abiy Ahmed Ali (etiopski polityk, premier Etiopii);</li><li>2018 - Denis Mukwege (kongijski lekarz, pastor i działacz społeczny), Nadia Murad (działaczka społęczna z Iraku);</li><li>2017 - Międzynarodowa Kampania na rzecz Zniesienia Broni Nuklearnej;</li><li>2016 - Juan Manuel Santos 9kolumbijski dziennikarz, polityk, były minister finansów, obrony oraz były prezydent);</li><li>2015 - Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego;</li><li>2014 - Kailash Satyarthi (indyjski działacz społęczny i obrońca praw człowieka), Malala Yousafzai (pakistańska działaczka na rzecz praw kobiet);</li><li>2013 - Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej;</li><li>2012 - Unia Europejska; </li><li>2011 - Ellen Johnson-Sirleaf (liberyjska ekonomistka), Leymah Gbowee (afrykańska działaczka społęczna z Liberii), Tawakkul Karman (jemeńska dziennikarka i polityk); </li><li>2010 - Liu Xiaobo, chiński dysydent, pisarz, literaturoznawca;</li><li>2009 - Barack Obama, były prezydent USA;</li><li>2008 - Martti Ahtisaari, fiński polityk, były zastępca sekretarza generalnego ONZ;</li><li>2007 - Były wiceprezydent USA Al Gore i Międzyrządowy Panel do spraw Zmian Klimatu; wyróżnienie przyznano za upowszechnianie wiedzy na temat zmian klimatycznych i stworzenie podstaw do walki z nimi;</li><li>2006 - Mohammad Junus, twórca systemu mikrokredytów z Bangladeszu i jego organizacja pomocy finansowej dla najbiedniejszych Grameen Bank;</li><li>2005 - Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) i jej szef Mohamed ElBaradei;</li><li>2004 - Wangari Maathai, kenijska działaczka ekologiczna;</li><li>2003 - Szirin Ebadi, irańska prawniczka i obrończyni praw człowieka;</li><li>2002 - Jimmy Carter, były prezydent USA, mediator w konfliktach;</li><li>2001 - ONZ i jej sekretarz generalny Kofi Annan;</li><li>2000 - Kim De Dzung, prezydent Korei Południowej;</li><li>1999 - Międzynarodowa organizacja humanitarna Lekarze bez Granic;</li><li>1998 - John Hume, przywódca Socjaldemokratycznej Partii Pracy, głównego ugrupowania północnoirlandzkich katolików, i David Trimble, szef Partii Unionistów Ulsteru (UUP), głównego tamtejszego ugrupowania protestanckiego;</li><li>1997 - Kampania na rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych i jej koordynatorka Jody Williams z USA;</li><li>1996 - Katolicki biskup Carlos Filipe Ximenes Belo i Jose Ramos Horta, liderzy pokojowej walki o samostanowienie Timoru Wschodniego;</li><li>1995 - Organizacja Pugwash, działająca na rzecz rozbrojenia nuklearnego, oraz jej twórca, brytyjski fizyk polskiego pochodzenia Joseph Rotblat;</li><li>1994 - Jaser Arafat, przywódca Organizacji Wyzwolenia Palestyny, oraz izraelscy premierzy Szimon Peres i Icchak Rabin;</li><li>1993 - Nelson Mandela, przywódca Afrykańskiego Kongresu Narodowego, i prezydent RPA Frederik Willem de Klerk;</li><li>1992 - działaczka indiańska Rigoberta Menchu z Gwatemali;</li><li>1991 - Aung San Suu Kyi, przywódczyni opozycji birmańskiej;</li><li>1990 - Michaił Gorbaczow, prezydent ZSRR;</li><li>1989 - Dalajlama XIV (Tenzin Gyatso), religijny przywódca Tybetańczyków;</li><li>1988 - Siły Pokojowe ONZ;</li><li>1987 - Oscar Arias Sanchez, prezydent Kostaryki, autor planu ustanowienia pokoju w Ameryce Środkowej;</li><li>1986 - Elie Wiesel (USA) żydowski pisarz, więzień Auschwitz, promotor historycznej pamięci o holokauście;</li><li>1985 - międzynarodowy ruch Lekarze Świata Przeciwko Wojnie Jądrowej, założony w 1980 r., pod współprzewodnictwem Jewgienija Czazowa (ZSRR) i Bernarda Lowna (USA);</li><li>1984 - Desmond Mpilo Tutu, anglikański biskup z RPA, obrońca praw tamtejszej czarnej ludności;</li><li>1983 - Lech Wałęsa, przewodniczący NSZZ "Solidarność".</li></ul><div></div></div>