Szwajcarski wagon panoramiczny w składzie pociągu PKP Intercity od czerwca jest w Polsce kolejową sensacją. Włączany jest do IC Porta Moravica jeżdżącego codziennie z Przemyśla do austriackiego Graz. Sprawdziliśmy już w Interii, jak jeździ się helwecką atrakcją po naszych torach. Teraz przetestowaliśmy ją tam, skąd pochodzi.
Niejeden pasażer czekający w Rzeszowie czy Krakowie dziwi się, widząc tajemniczy napis Gotthard Panorama Express na nietypowym wagonie. Właśnie tak nazywa się pociąg startujący z Lugano na południu Szwajcarii.
Ekspres Gotarda wyrusza z Lugano. To włoski region Szwajcarii
Spacerując po tym mieście, czułem się jak w małym Mediolanie. W restauracjach włoskie dania, na ulicy włoska mowa, a zabudowania - niczym w pobliskiej Lombardii. Główna stacja kolejowa leży blisko zabytkowego centrum. Wystarczy kilkunastominutowy spacer, by znad brzegu jeziora Lugano znaleźć się na peronie.
Zobacz również:
Droga wiedzie jednak pod stromą górkę, więc kto woli zachować energię na później, niech korzysta z kolejki o 200-metrowej trasie, przeciskającej się między zabudowaniami. Z wagonika wysiadłem na dworcu, gdzie czekał już Ekspres Panoramiczny Gotarda.
Ta chluba szwajcarskiej turystyki kursuje do Arth-Goldau, położonego 50 kilometrów od Zurychu. Skład liczył wiele wagonów - panoramicznych oraz zwykłych - a na jego czele znalazła się czerwona lokomotywa, wyglądająca na doświadczoną w pokonywaniu transalpejskiego szlaku. Połączenie obsługuje narodowy przewoźnik SBB.
Tak jeździ się po Szwajcarii. Pociąg ruszył o czasie
Nie byłem zszokowany wyglądem wagonu panoramicznego od wewnątrz, skoro jechałem takim w Polsce, jednak zachwycił mnie swoim dopracowaniem pod chyba każdym względem. Usadowiłem się w miękkim, szerokim fotelu, a pociąg chwilę później odjechał niczym w szwajcarskim zegarku - punktualnie o 9:18.
Początkowo widoki były typowo miejskie, lecz wystarczył niecały kwadrans, by za sięgającymi niemal pod sufit oknami objawiły się urzekające szwajcarskie landszafty. Podziwiałem wijące się wśród lasów drogowe estakady i coraz to wyższe, pokryte drzewami góry, ze stoków których wyłaniały się niemal pionowe skały. Były też osady z domami o czerwonych dachach założone w dolinach.
Wyprawę umiliło poranne espresso, które wkrótce po wyjechaniu z Lugano zaoferował młody konduktor. Kolejny, starszy, pojawiał się co jakiś czas w wagonie i opowiadał, co dokładnie widać za panoramicznym szkłem. Przewijające się krajobrazy tak urzekały, że mało kto siedział w miejscu. Większość podróżnych stała przy oknach, kręciła filmy i zachwycała się na głos.
W panoramicznym ekspresie spotkałem Polaków. Zwiedzali Szwajcarię koleją
Drugi ze wspomnianych kolejarzy miał społecznego pomocnika - pana Rolanda, który 40 lat przepracował na kolei, a dziś cieszy się emeryturą i pozostaje miłośnikiem tego środka transportu. On również, pełen zapału, snuł opowieść o południowej Szwajcarii. Mimo że stał pośrodku przejścia, z przemieszczaniem się nikt nie miał problemu. Korytarz był na tyle szeroki, że pasażerowie przechodzili z łatwością.
Pan Roland zachęcił, bym poszedł na chwilę do sąsiedniego, zwykłego wagonu. Tam zastosowano układ foteli podobny do tego znanego z polskiej kolei regionalnej - po dwie dwuosobowe ławki z każdej strony. Okna co prawda nie były panoramiczne, ale miały swoją zaletę - dało się otworzyć je u góry, a płynące z nich łagodne uderzenia powietrza utwierdzały, że ta podróż to nie sen.
"Normalnym" wagonem jechali Polacy - Małgosia i Piotr. Wieńczyli właśnie swój projekt przejechania Szwajcarii pociągami w tydzień. Taka wyprawa nazywana jest w promocyjnych broszurach "Grand Train Tour". Rodakom - gdy ich spotkałem - zostawało dotrzeć do Lucerny, a stamtąd do Zurychu. - 10 lat temu widziałam w telewizji program o Szwajcarii i kolei, która jest jej symbolem. Dużo podróżuję, więc zapragnęłam zobaczyć to państwo - zdradziła Małgosia.
Mrok w tunelu i równie mroczna historia. Główny inżynier stracił w nim życie
Co jakiś czas skład wjeżdżał w tunele, a jeden z nich zasługuje na szczególną uwagę. Tunel nosi nazwę Świętego Gotarda, liczy 15 kilometrów, a metodą wysadzania skał zbudowano go w latach 1872-1882.
To stary tunel pod Przełęczą Świętego Gotarda, ponieważ jest też nowy z 2016 roku, liczący aż 57 kilometrów! Pociąg w zabytkowej konstrukcji zwolnił i wtedy na jej ścianach wyświetlały się klimatyczne światła, a do uszu dobiegały dźwięki kucia skał i robotników przy pracy.
Tunel - choć dziś służy uciesze turystów - nie ma całkiem wesołej historii. Budowa trwała długo, bo nie zawsze starczało pieniędzy, napotykano też trudności techniczne. W jej trakcie zmarło mniej więcej 200 pracowników, najczęściej dlatego, że doznali poważnych obrażeń podczas wybuchów.
Zobacz również:
Życie w tunelu stracił też główny inżynier Louis Favre, który na dwa lata przed ukończeniem inwestycji doznał ataku serca. Początkowo myślałem, że to on "towarzyszy" pasażerom, umiejscowiony na jednym z foteli. Posąg upamiętnia jednak Alfreda Eschera, szwajcarskiego polityka z XIX wieku i propagatora kolei.
Niespodzianka u sufitu. Cytując klasyka: "W końcu jesteśmy w Szwajcarii"
Ekspres pędził wysoko nad dolinami i górskimi strumieniami, zataczał pętle, by zaraz potem przemknąć o podnóża któregoś z alpejskich szczytów. Tory położono od 200 do nawet prawie 1200 m n.p.m. Trafił mi się słoneczny dzień, dlatego wewnątrz wagonu było bardzo jasno, a mimo to światło nie raziło. Podczas całej podróży - nawet w tunelach - działał internet, co w przypadku Polski nie jest regułą.
Gdy po raz kolejny zapadła ciemność, konduktor przewodnik sięgnął po zwisający u sufitu otwieracz do butelek i żartobliwie zachęcał, by spróbować odrobinę wina. Jak podkreślał, czas na to się kończy, gdyż jesteśmy coraz bliżej końcowej stacji. W Szwajcarii, aby uraczyć się napojem z procentami, nie musimy iść do wagonu gastronomicznego. Napić się można na swoim miejscu w wagonie.
Po około dwóch godzinach i pokonaniu mniej więcej 150 kilometrów w wagonie panoramicznym większość pasażerów, w tym ja, wysiadła na wcześniejszej stacji Flüelen. Przy tamtejszych peronach jest przystań, dokąd po chwili przypłynął parowiec i zabrał nas w rejs do Lucerny po Jeziorze Czterech Kantonów. Tę część wycieczki - wchodzącej w skład podróży Ekspresem Gotarda - również opiszemy wkrótce w Interii.
Swiss Travel Pass dla turystów. Jeden bilet na transport po Szwajcarii
Co jeszcze mamy w pociągu Gotthard Panorama Express? Na pokładzie, poza napojami, sprzedawane są też przekąski. Raczej nie będzie nam za gorąco, bo klimatyzacja utrzymywała odpowiednią temperaturę. Każde miejsce ma stolik i gniazdka, ale uwaga - warto wziąć ze sobą przejściówkę (adapter), jeśli chcemy podłączyć laptopa. Czasami przenośne komputery mają szerokie wtyczki niemieszczące się w szwajcarskich kontaktach.
Kursowanie wyjątkowego składu jest zawieszane w sezonie zimowym - przykładowo w tym roku pierwszy raz wyruszył 15 kwietnia, a przecinanie alpejskich gór i dolin zakończy 22 października. Wiosną, latem i jesienią widnieje w rozkładzie jazdy od wtorku do niedzieli, także w święta. Nie ma połączeń w poniedziałki.
Zobacz również:
Ekspresem Gotarda jechałem jako posiadacz Swiss Travel Pass. To oferta dla turystów pozwalająca zapłacić raz i bez limitów jeździć szwajcarskimi pociągami i autobusami oraz pływać pasażerskimi statkami. Dodatkowo obejmuje m.in. bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej w niemal 100 miastach, jak i darmowy wstęp do ponad 500 muzeów.
Jak kupić i korzystać ze Swiss Travel Pass?
Trzydniowy Swiss Travel Pass kosztuje w 2023 roku za drugą klasę 232 franki, a za możliwość jazdy w klasie pierwszej - 369 franków. Są też jej droższe mutacje cztero-, sześcio-, ośmio- i 15-dniowe. Przykładowo ta przysługująca na osiem dni kosztuje 389 franków (druga klasa) albo 617 franków (pierwsza klasa).
Trzeba pamiętać, że w Gotthard Panorama Express jest tylko pierwsza klasa. Dodatkowo trzeba dopłacić 16 franków za miejsce w wagonie panoramicznym na odcinku Lugano-Flüelen.
Szwajcaria oferuje również zniżki, chociażby dla dzieci do ukończenia szóstego roku życia, które podróżują za darmo - podobnie jak młodzież do 16 lat na podstawie rodzinnej Swiss Family Card, o ile jedno z rodziców ma bilet Swiss Travel Pass. Istnieje też Swiss Travel Pass Youth dla osób do 25 lat. Takie karty można kupić przez internet, a podczas kontroli biletów okazać ją wydrukowaną lub jako plik w smartfonie.
Ekspres Panoramiczny Gotarda kursuje również w przeciwnym kierunku - z Arth-Goldau i Flüelen do Lugano. To niejedyny szwajcarski pociąg, który dostarcza niesamowitych wrażeń. W rozkładzie jazdy znajdziemy też ekspresy: Lodowcowy, Bernina oraz Palmowy.
Wiktor Kazanecki
Kontakt do autora: wiktor.kazanecki@firma.interia.pl
