Ali Chamenei

Ali Chamenei ukończył studia w zakresie prawa i teologii pod kierunkiem m.in. Ruhollaha Chomeiniego.

W młodości zaangażował się w religijną opozycję wobec rządów Mohammada Rezy Pahlawiego, której ideologiem był ajatollah Ruhollah Chomeini.

W latach 70. był wielokrotnie aresztowany. Współtworzył Stowarzyszenie Duchowieństwa Walczącego. Aktywnie działał także w środowiskach literackich i teologicznych, zajmując się pisaniem i tłumaczeniem tekstów religijnych. 

W 1978 r. ponownie trafił do aresztu.

Podczas rewolucji islamskiej należał do Rady Rewolucyjnej, a później do kierownictwa Partii Republiki Islamskiej. Był bliskim współpracownikiem ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego, który nazywał go Alim Agą. Sprzeciwił się pierwszemu prezydentowi Iranu, Abol Hassanowi Bani-Sadrowi, co przyczyniło się do jego ustąpienia.

W 1981 r. został ciężko ranny w zamachu przypisywanym Ludowym Mudżahedinom, przez co na stałe stracił władzę w prawej ręce. Po śmierci Mohammeda Behesztiego został sekretarzem generalnym Partii Republiki Islamskiej.

2 października 1981 r. Ali Chamenei został prezydentem Iranu. W 1985 r. uzyskał reelekcję. W 1988 r. poparł zakończenie wojny z Irakiem, uznając ją za niemożliwą do wygrania. Po śmierci ajatollaha Chomeiniego, w sierpniu 1989, został Najwyższym Przywódcą Iranu.

Po objęciu funkcji Najwyższego Przywódcy ajatollah Ali Chamenei nie zyskał takiej pozycji jak ajatollach Chomeini i nie udało mu się zjednoczyć różnych stronnictw politycznych.

W 2005 r. Ali Chamenei wsparł wybór konserwatysty Mahmuda Ahmadineżada na prezydenta. Natomiast później nakazał nadzór nad rządem i promował prywatyzację gospodarki, sprzeczną z wizją Ahmadineżada.

Przed wyborami w 2009 r. Najwyższy Przywódca jednoznacznie poparł jego wybór na drugą kadencję, jednak oskarżenia o fałszerstwa wyborcze doprowadziły do masowych protestów.

W 2015 r. wyraził warunkowe poparcie dla porozumienia nuklearnego, zastrzegając, że Iran wycofa się z umowy, jeśli nałożone zostaną nowe sankcje, i zastrzegł brak dalszego zbliżenia z Zachodem.

Pod koniec września 2024 r. Chamenei został przeniesiony w "bezpieczne miejsce" przy wzmożonych środkach ochrony - jak podał Reuters. Decyzja zapadła po tym, jak Izrael przeprowadził atak w Bejrucie, w którym zginął lider Hezbollahu, co wywołało napięcie w regionie.

Ajatollah Ali Chamenei wezwał muzułmanów do sprzeciwu wobec Izraela, podkreślając potrzebę odpowiedzi na przemoc wobec Iranu.

Ajatollah Ali Chamenei zginął w wyniku ataku Izraela i USA na Iran 28 lutego 2026 r. w godzinach rannych - poinformował w mediach społecznościowych prezydent USA Donald Trump. Potwierdziły to 1 marca 2026 r. irańskie media państwowe. Oprócz najwyższego przywódcy irańskiego zginęli także m.in. szef sztabu generalnego sił zbrojnych Iranu Abdulrahim Musawi oraz minister obrony Aziz Nasir Zadeh. Mieli oni zginąć podczas posiedzenia rady obrony. W nalotach zniszczono także siedzibę irańskiej Gwardii Rewolucyjnej (IRGC), a według Donalda Trumpa zginęli niemal wszyscy potencjalni kandydaci do objęcia władzy po ajatollahu Alim Chameneim.

USA i Izrael rozpoczęły w sobotę 28 lutego 2026 r. ataki na Iran, zapowiadając, że będą one kontynuowane w kolejnych dniach. W pierwszej serii nalotów zginął zarówno przywódca Iranu, ajatollah Ali Chamenei, jak i jego najbliżsi współpracownicy. W odpowiedzi Iran rozpoczął ataki na Izrael i inne państwa Bliskiego Wschodu, szczególnie na rozlokowane w nich amerykańskie bazy.

Ali Chamenei pochodził z rodziny o szyickich korzeniach - jego ojciec był azerskim duchownym, a matka była z pochodzenia Persjanką. Wychowywał się w Meszhedzie (Iran).

Żoną ajatollaha Alego Chameneiego była Mansure Chożaste. Zmarła ona na skutek obrażeń doznanych w wyniku amerykańsko-izraelskiego ataku na Iran i jego stolicę Teheran z 28 lutego 2026 r. - podały w irańskie media państwowe, cytowane przez agencję Reutera.

Serwis Iran International przekazał 3 marca 2026 r. nieoficjalną informację, że Irańskie Zgromadzenie Ekspertów pod naciskiem Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej na następcę ajatollaha Alego Chameneiego wybrało jego syna Mojtabę Chameneiego. Według serwisu ma on być nowym ajatollahem - Najwyższym Przywódcą Iranu. Irańskie państwowe media potwierdziły, że Mojtaba Chamenei (Modżtaba Chamenei) został nowym Najwyższym Przywódcą Iranu.