W skrócie
- Rosja rozbudowuje swoją obecność wojskową w Arktyce, co wywołuje wezwania europejskich państw do aktywniejszej polityki Unii Europejskiej w tym regionie.
- Dwanaście krajów, w tym Polska, Niemcy, otwiera się w nowym oknie, Francja i państwa nordyckie, podpisało deklarację apelującą o silniejsze zaangażowanie UE i rozważenie wspólnych projektów infrastrukturalnych, takich jak europejskie lodołamacze.
- Zmiany klimatyczne oraz rosnąca aktywność gospodarcza i militarna Rosji sprawiają, że Komisja Europejska planuje przedstawienie nowej strategii dotyczącej Arktyki jeszcze jesienią 2026 roku.
- Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie
Wspólna deklaracja została przyjęta po zakończeniu Europejskiego Szczytu Arktycznego w Rovaniemi na północy Finlandii. Podpisały ją Finlandia, Dania, Estonia, Francja, Grecja, Niemcy, Łotwa, Litwa, Holandia, Polska, Rumunia i Szwecja.
"Wzywamy Unię Europejską do odgrywania bardziej strategicznej i proaktywnej roli w europejskiej Arktyce" - napisano w dokumencie cytowanym przez AFP.
Zobacz również:
Sygnatariusze zadeklarowali, że Unia powinna wzmocnić swoje zaangażowanie w regionie, przeznaczając na ten cel odpowiednie środki i dostosowując działania do zmieniającej się sytuacji geopolitycznej.
"Zgadzamy się, że UE musi zwiększyć swoje działania na rzecz stabilności, zrównoważonego rozwoju i dobrobytu, jednocześnie chroniąc swoje interesy" - podkreślono w deklaracji.
Rosja zagrożeniem w Arktyce. Państwa UE chcą konkretnych działań
Jednym z głównych powodów coraz większego zainteresowania europejskich państw Arktyką jest aktywność Rosji. W komunikacie fińskiego rządu podkreślono, że uczestnicy szczytu uznają Moskwę za "trwałe zagrożenie dla bezpieczeństwa" regionu.
Państwa wskazały przede wszystkim na rosnącą rosyjską aktywność wojskową, działania hybrydowe oraz strategiczne inwestycje. Ich zdaniem oznacza to, że państwa UE muszą zwiększyć wspólną gotowość do reagowania na zagrożenia.
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz podkreślał podczas spotkania, że znaczenie Arktyki wykracza już daleko poza państwa bezpośrednio położone na północy Europy. Zwrócił uwagę na rozbudowę rosyjskiego potencjału wojskowego oraz wykorzystywanie regionu przez Moskwę do działań hybrydowych.
Zobacz również:
Premier Finlandii Petteri Orpo określił z kolei Arktykę jako obszar coraz ostrzejszej rywalizacji światowych mocarstw.
- Znaczenie regionu wykracza poza bezpieczeństwo militarne - mówił, wymieniając bezpieczeństwo gospodarcze, surowce krytyczne, energetykę, infrastrukturę, szlaki handlowe i bezpieczeństwo dostaw.
Finlandia zaproponowała jednocześnie przejście od deklaracji do konkretnych europejskich inwestycji. Wśród możliwych projektów wymieniono zdolności do wynoszenia satelitów, ochronę infrastruktury krytycznej, zwiększenie mobilności wojskowej, transgraniczne połączenia transportowe oraz wydobycie i przetwarzanie surowców krytycznych.
Orpo zwrócił też uwagę na znaczenie lodołamaczy. Jego zdaniem Europa powinna rozważyć możliwość ich wspólnego posiadania, wykorzystując doświadczenie Finlandii w budowie i eksploatacji takich jednostek.
Arktyka coraz ważniejsza. UE przygotowuje nową strategię
Znaczenie dalekiej północy rośnie również wraz ze zmianami klimatu. Topnienie pokrywy lodowej zwiększa dostępność nowych szlaków żeglugowych i ponownie zaostrza konkurencję o znajdujące się w regionie złoża surowców. Coraz większą aktywność gospodarczą w Arktyce wykazują także Chiny.
Dotychczasowa polityka arktyczna Unii Europejskiej została przyjęta w 2021 roku i skupiała się przede wszystkim na ochronie klimatu i środowiska, zrównoważonym rozwoju oraz utrzymywaniu pokoju i współpracy w regionie.
Zobacz również:
Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę sytuacja uległa jednak znaczącej zmianie. UE ograniczyła część regionalnej współpracy z Rosją, a w pracach nad nową polityką coraz większą rolę odgrywają kwestie bezpieczeństwa, obronności, infrastruktury i bezpieczeństwa gospodarczego.
Komisja Europejska ma przedstawić nową strategię UE wobec Arktyki wraz z planem konkretnych działań jeszcze jesienią 2026 roku. Szczyt w Rovaniemi miał pomóc wyznaczyć kierunek tych prac.
W spotkaniu uczestniczyli m.in. kanclerz Niemiec Friedrich Merz, premier Danii Mette Frederiksen, liderzy państw bałtyckich oraz przedstawiciele Francji. Obecni byli również przewodniczący Rady Europejskiej António Costa oraz szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas.
Źródło: AFP
