Przez lata zachęcali do pozbywania się gotówki. Zwrot w europejskim kraju
W kraju, który uchodzi za europejskiego lidera bezgotówkowych płatności, bank centralny wzywa obywateli do trzymania banknotów w domu. Zalecenie Riksbanku zaskoczyło wielu Szwedów. Jest to odpowiedź na napiętą sytuację geopolityczną i ryzyka, które mogą uderzyć w cyfrowy system finansowy. Tymczasem w Polsce gotówka wciąż ma silną pozycję, a debata na temat jej przyszłości wygląda zupełnie inaczej.
Spis treści:
- Dlaczego Szwecja zaleca trzymać gotówkę w domu?
- W Polsce gotówka nadal silna
- Szwecja nie jest pierwsza
W środę Riksbank zalecił, aby każdy dorosły obywatel posiadał w domu co najmniej 1000 koron szwedzkich w gotówce, czyli ok. 400 zł. To rekomendacja wyjątkowo nietypowa, biorąc pod uwagę, że aż 90 proc. transakcji w szwedzkich sklepach odbywa się bezgotówkowo. Wiele punktów usługowych w tym kraju w ogóle nie przyjmuje banknotów.
Dlaczego Szwecja zaleca trzymać gotówkę w domu?
Jako uzasadnienie do trzymania gotówki w domu szwedzki bank podał niepewność geopolityczną. Rosyjska agresja na Ukrainę podniosła wagę tradycyjnych form płatności. Niedawno doszła do tego sytuacja na Bliskim Wschodzie. Drugim powodem tego kroku jest malejąca liczba bankomatów i rosnąca zależność od systemów cyfrowych. Te ostatnie w razie ataku hakerskiego mogą zostać sparaliżowane.
Riksbank podkreśla, że gotówka jest nie tylko środkiem płatniczym, lecz także narzędziem budowania odporności państwa na kryzysy. Bank centralny zaleca również, aby w rodzinach znajdowały się karty płatnicze pochodzące z różnych banków. Ma to ograniczyć ryzyko całkowitego odcięcia od pieniędzy.
Jednocześnie rząd przygotowuje przepisy nakazujące przyjmowanie gotówki m.in. w aptekach. Ma to zapewnić obywatelom realny dostęp do leków nawet w placówkach, które całkowicie przeszły na płatności cyfrowe.
W Polsce gotówka nadal silna
W Polsce, w przeciwieństwie do Szwecji, gotówka wciąż odgrywa dużą rolę. Mimo dynamicznego rozwoju płatności mobilnych i rosnącej liczby terminali duża część Polaków nadal preferuje fizyczny pieniądz. Jest on zarówno codziennym środkiem płatniczym, jak i bezpieczną rezerwą.
Z drugiej strony instytucje bankowe próbują zniechęcić Polaków do używania gotówki. Premiowane są płatności kartą lub blikiem, a wypłaty z bankomatów wiążą się z coraz większymi opłatami. Maleje też liczba urządzeń wypłacających pieniądze, w ciągu ostatnich pięciu lat zniknęło ich ponad 3000.
Eksperci przypominają, że również polski sektor finansowy mierzy się z zagrożeniami cyberatakami. W przeszłości powodowały one utrudnienia w dostępie do systemów bankowych. Grupa hakerska NoName atakowała m.in. logowania do polskich banków, a także infrastrukturę giełdy.
Szwecja nie jest pierwsza
Nie tylko Szwecja zaleca obywatelom trzymanie gotówki w domu, dotyczy to kilku innych europejskich krajów. Podobne apele pojawiły się w Holandii jeszcze w 2024 roku, gdzie władze i banki sugerowały posiadanie 70 EUR na osobę dorosłą i 30 EUR na dziecko.
Z kolei władze austriackie zalecają trzymanie w domu gotówki, która zapewni funkcjonowanie przez 72 godziny. Jest to element przygotowania na sytuacje kryzysowe. Podobne apele wystosowały do obywateli Norwegia i Finlandia.
