Premier Grenlandii przyznaje: Podejmujemy obecnie pewne działania

Tomasz Lejman: Miło spotkać pana po prawie roku, a rozmawialiśmy dokładnie w dniu, w którym wygrał pan wybory. Jak bardzo od tego czasu zmieniła się sytuacja na Grenlandii?

Jens-Frederik Nielsen, premier Grenlandii: - Jesteśmy dziś całkowicie skupieni na sytuacji geopolitycznej. To ona absorbuje większość naszych sił i uwagi. Ostatnie tygodnie były niezwykle intensywne. Teraz jest nieco spokojniej niż trzy czy cztery tygodnie temu, ale mamy świadomość, że przed nami wciąż długa droga. I właśnie w takim momencie się znajdujemy

Ale mam takie wrażenie, że jedno się zmieniło. Rok temu zwykli mieszkańcy Grenlandii dużo mówili o niepodległości, a teraz o bezpieczeństwie, przyszłości i stosunkach z USA, UE i Danią…

- Najważniejsze jest bezpieczeństwo Grenlandii. Mieszkańcy Grenlandii powinni mieć możliwość życia w ramach porządku światowego, korzystając z prawa do samorządności i samostanowienia. Oczywiście niezwykle istotna jest również polityka wewnętrzna zapewniająca wzrost gospodarczy i dobrobyt w Grenlandii. Wszyscy jednak wiemy, że sytuacja wokół naszego kraju jest obecnie napięta. Traktujemy to oczywiście bardzo poważnie. Właśnie w tym zakresie podejmujemy obecnie pewne działania.

To zamieszanie wokół Arktyki i pytania, co się stanie z Grenlandią, przyciągnęły na wyspę niewiarygodną liczbę dziennikarzy?

- Tak, pytań było wiele, podobnie jak zainteresowanie mediów. Od początku konsekwentnie i jasno przedstawiamy nasze stanowisko w kwestii bezpieczeństwa. Mamy pełną świadomość, że w naszym regionie - na dalekiej północy - musimy zrobić więcej. W ramach sojuszu transatlantyckiego i NATO panuje zgoda, że bezpieczeństwo Arktyki wymaga dziś większego zaangażowania. Ze względu na nasze położenie geograficzne odgrywamy w tym kluczową rolę. I od samego początku mówimy wprost: jesteśmy gotowi wziąć na siebie część odpowiedzialności za bezpieczeństwo dalekiej północy i naszego regionu. To stanowisko było jasne od pierwszego dnia i pozostaje niezmienne.

Domyślam się, że to nie jest dziś łatwy czas, by być premierem Grenlandii, która przez lata uchodziła za spokojny zakątek świata. Teraz trzeba prowadzić intensywne i poważne rozmowy zarówno z amerykańskimi, jak i europejskimi politykami. W zeszłym tygodniu rozmawiałem z Aają Chemnitz, posłanką z Grenlandii w duńskim parlamencie. Powiedziała mi: "Grenlandia nie jest na sprzedaż. To jest mój dom. To jest dom moich dzieci". Jak pan odpowie na te słowa? Jakie jest pana stanowisko?

- Stanowisko Grenlandii jest bardzo jasne. Grenlandia nie jest na sprzedaż. Grenlandia jest częścią Królestwa Danii, członkiem NATO i jest temu oddana. O przyszłości Grenlandczyków zadecydują sami Grenlandczycy. Tak więc stanowisko jest bardzo jasne, było takie od początku - oczywiście nie zamierzamy sprzedawać żadnej ziemi ani oddawać suwerenności ani terytorium.

Relacje ze Stanami Zjednoczonymi są długie, ale jak widzi je pan w przyszłości? Jaki jest plan?

- Mam nadzieję, że także w przyszłości będziemy budować konstruktywne partnerstwo oparte na prawie międzynarodowym i wzajemnym szacunku. Mówimy o tym konsekwentnie od samego początku. Od 80 lat jesteśmy partnerami i chcemy tę współpracę dalej rozwijać - pod warunkiem, że będzie opierała się na wzajemnym zaufaniu i poszanowaniu naszych interesów. Dziś podejmujemy kroki we właściwym kierunku i to mnie cieszy. Jednocześnie mamy świadomość, że przed nami jeszcze sporo pracy. Potrzebny jest dialog i otwarte rozmowy - to one pokażą, dokąd wspólnie dojdziemy.

Jest pan premierem od około roku. Jak bardzo w tym czasie zmieniła się pańska praca? Na ile trudniejsze stało się kierowanie rządem w momencie, gdy Grenlandia znalazła się w centrum międzynarodowej uwagi? Dziś o waszej wyspie coraz częściej mówi się w kontekście bezpieczeństwa i strategicznego znaczenia Arktyki. Jak pan to odczuwa z perspektywy szefa rządu?

- Czasem mówię, że znaleźliśmy się w centrum uwagi z powodów, których sami byśmy nie wybrali. W Grenlandii mamy jednak pełną świadomość wyzwań związanych z bezpieczeństwem w naszym regionie. Od początku mojej kadencji jasno określiliśmy kierunek: chcemy współpracować i działać wspólnie. Mamy ku temu solidne podstawy - bezpośrednią umowę o bezpieczeństwie ze Stanami Zjednoczonymi oraz ramy współpracy w ramach NATO. Jest wiele obszarów, w których możemy zrobić więcej razem. I od początku deklarowaliśmy gotowość do takiego zaangażowania. Rząd Grenlandii przeznacza na to znaczące większe środki Chcę to powiedzieć jasno: jesteśmy gotowi do współpracy. Mamy jednak swoje granice. Jeśli ta współpraca opiera się na wzajemnym szacunku - jesteśmy gotowi ją rozwijać.

Tomasz Lejman