Josef Mengele po zakończeniu II wojny światowej uciekł do Ameryki Południowej i w 1979 zmarł w Brazylii. Za swoje czyny nigdy nie odpowiedział przed sądem. Od dłuższego czasu pojawiają się przypuszczenia, że Mengele po wojnie wrócił do Europy i przebywał w Szwajcarii.
Materiały udostępnione przez Szwajcarską Federalną Służbę Wywiadu (NDB), które można pobrać ze strony internetowej szwajcarskiego resortu obrony, miały rzucić nowe światło na te doniesienia.
"Niektóre fragmenty zostały zaczernione w celu ochrony źródeł i danych osobowych osób trzecich" - przekazano. Chodzi m.in. o dane osobowe byłych i obecnych pracowników administracji federalnej.
Co Josef Mengele robił po wojnie? Część danych utajniona
Opublikowana na stronie internetowej teczka zawiera wiele wycinków z prasy, a także m.in. dokumentację policyjną, w której zgłaszano sygnały o rzekomym pobycie Mengelego w Szwajcarii po ucieczce z Niemiec. Jak wskazała agencja dpa, są tam też doniesienia dotyczące planów wjazdu zbrodniarza pod fałszywym nazwiskiem.
Zobacz również:
Według niemieckiej agencji prasowej w dokumentach są też informacje o pobycie Mengelego w Chile, Irlandii i Argentynie. Pojawia się też informacja z 1964 roku, o pobycie w Szwajcarii izraelskiego szpiega tropiącego nazistowskiego lekarza.
Duży wkład w publiczne ujawnienie dokumentów miał historyk Gerard Wettstein, który odwołał się do sądu na odrzucony wniosek o wgląd do akt. Po tym ruchu szwajcarski wywiad uprzedził ruch sądu i udostępnił dokumentację.
Te akta miały pozostać tajne do 2071 roku.
Gerard Wettstein chce pełnego dostępu do akt Mengelego. "Forma cenzury"
W rozmowie z portalem Swissinfo Wettstein zauważa, że opublikowanie dokumentacji z utajnieniem niektórych zawartych w nich informacji "jest bardzo niefortunne".
- W obecnej formie dokumentacja Mengelego jest formą cenzury - stwierdził historyk i wskazał, że niewyjaśnione pozostają wydarzenia z 1961 roku, gdy zbrodniarz miał przebywać w pobliżu Zurychu w miejscowości Kloten.
- Otwarte pytanie brzmi: Czy był w Kloten w 1961 roku? Krążą na ten temat plotki - zauważył.
BBC przypomina, że chociaż Mengele uciekł z Europy w 1949 roku, w 1956 roku był w kurorcie narciarskim w Engelbergu ze swoim synem Rolfem.
Szwajcarska historyczka Regula Bochsler, badająca historię "Anioła Śmierci", wskazała brytyjskiemu nadawcy, że w 1961 roku austriacki wywiad ostrzegł Szwajcarów, że Mengele pod przybranym nazwiskiem może przebywać na terytorium Szwajcarii. W tamtym czasie był już za nim wydany międzynarodowy nakaz aresztowania.
Josef Mengele spotkał się z żoną w Szwajcarii?
W 1961 roku mieszkanie w kantonie Zurych wynajęła żona Mengelego, Martha. Według policyjnych akt jej miejsce pobytu objęto nadzorem, a policja odnotowała, że pani Mengele prowadziła "swojego Volkswagena w towarzystwie niezidentyfikowanego mężczyzny". Nie potwierdzono, czy był to Josef Mengele.
- To wymagałoby dokładnego zbadania. Obecnie nie jest to jednak możliwe - stwierdził Wettstein, wskazując na wykreślone informacje.
Mengele był lekarzem SS w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz. Uczestniczył w selekcjach więźniów przywożonych do obozu, decydując o skierowaniu ich do pracy przymusowej albo na śmierć w komorze gazowej. Prowadził też okrutne, pseudonaukowe eksperymenty medyczne na więźniach, m.in. na bliźniętach i osobach z karłowatością.
Źródła: BBC, Swissinfo
