Mercosur żyłą złota dla Amerykanów

"Nowa strefa wolnego handlu, obejmująca ponad 700 milionów mieszkańców, będzie, według Komisji Europejskiej, największą tego typu strefą na świecie i ma również stanowić sygnał sprzeciwu wobec protekcjonistycznej polityki celnej prezydenta USA Donalda Trumpa" - informował 18 grudnia 2025 r. tygodnik "Die Zeit". Donosząc, że umowa z krajami Mercosuru jest już zapięta na ostatni guzik.

Teza, że to pokaz siły UE i klęska polityki obecnego prezydenta USA zataczała potem coraz szersze kręgi. Zwłaszcza gdy Donald Trump usiłował wymusić na szczycie w Davos przekazanie Stanom Zjednoczonym Grenlandii.

Tymczasem za Atlantykiem media ledwie co o umowie napomykają. Trump też ignoruje sprawę. Zważywszy na okoliczności trudno mu się dziwić. Po co stresować kurę, która zniesie złote jaja, a potem przybiegnie z nimi w dziobie. Największym paradoksem umowy Unii z krajami Mercosuru jest to, iż jedynym, co mogłoby odciąć Amerykanów od miliardowych zysków, byłoby zablokowanie jej wejścia w życie.

Kiedy ówczesny prezes korporacji Cargill, Inc. David MacLennan zawitał w marcu 2019 r. do Bogoty, kolumbijski prezydent Ivan Duque przywitał go z szacunkiem należnym głowie państwa. MacLennan odpłacił się przemiłemu gospodarzowi, przekazując korespondentowi agencji Reuters, iż Cargill planuje nowe inwestycje w Kolumbii.

- Jeśli w Kolumbii mamy 200 lub 300 milionów dolarów, to w ciągu pięciu lat na całym tym obszarze moglibyśmy z łatwością wyłożyć miliard dolarów - mówił z pewną nonszalancją David MacLennan.

Nim MacLennan opuścił Bogotę, dwie największe kolumbijskie przetwórnie drobiu stały się własnością Cargilla. Taki styl działania ceni sobie Donald Trump. Potwierdził to rok później, zapraszając MacLennana do utworzonego przy Białym Domu doradczego ciała, nazwanego z "trumpowska": Great American Economic Revival Industry Groups.

Wprawdzie obecny prezes korporacji Brian Sikes nie utrzymuje z administracją niestandardowego prezydenta USA aż tak ciepłych relacji, jednak firma, która w 2025 r. chwaliła się przychodem w wysokości 154 miliardów dolarów, zawsze może liczyć na opiekę Wuja Sama. Zwłaszcza w Ameryce Południowej bardzo ważnymi krajami w globalnej strukturze Cargill, Inc. są:

• Brazylia,
• Argentyna
• i Urugwaj

Podobnie zresztą, jak i dla 25 pozostały amerykańskich korporacji, zajmujących się w tej częścią świata rolnictwem i wszystkim, co z nim jest związane.

Wedle opublikowanej we wrześniu 2025 r. analizy firmy doradczej Valoral Advisors pt. "2026 Latin America Food & AgricultureInvestment Report" to one kontrolują kluczowe inwestycje w sektorze rolnym i spożywczym w Ameryce Łacińskiej. Zostawiając daleko za sobą konkurencyjne koncerny z Europy i Japonii. Spośród amerykańskich korporacji największymi i najbardziej wpływowymi są:

• Archer Daniels Midland Company (ADM),
• Bunge
• oraz Cargill.

W ubiegłym roku przychód tylko tej "wielkiej trójcy" wyniósł łącznie ok. 310 mld dolarów. Przy czym bardzo ogólne szacunki mówią, że prawie połowa tej kwoty pochodziła z interesów związanych z Ameryką Łacińską. Poza tym wciąż napływa tam z USA nowy kapitał, pomnażający inwestycje rolne, ponieważ cały kontynent postrzegany jest jako przyszłość światowego rolnictwa.

Od początku XXI w. Ameryka Łacińska zyskuje na znaczeniu, jako kluczowy obszar produkcji rolnej, a to dzięki swemu naturalnemu bogactwu. Niemal jedna trzecia światowych, odnawialnych zasobów słodkiej wody znajduje się właśnie tam.

Według szacunków FAO (agencji ONZ do spraw Wyżywienia i Rolnictwa) oraz Banku Światowego sama Brazylia posiada największy na świecie potencjał "wolnych gruntów rolnych". Zaś cały kontynent stanowi jedną trzecią globalnych rezerw ziem nadających się do uprawy.

Zatem Ameryka Środkowa i Południowa to naturalny kierunek ekspansji dla amerykańskich koncernów rolno-spożywczych. Od dawna więc budują one tam skomplikowaną siatkę inwestycji, za sprawą których pomnażają swoje przychody z rolnictwa.

Co ciekawe, przypomina to realia przemysłu wydobywczego. Mianowicie na ropie naftowej nie zarabia najwięcej ten, kto ją wydobywa spod ziemi. Bynajmniej - on dostaje ułamek zysku. Największe kawałki tortu są dla tych, którzy dokonują jej rafinacji, dostarczają urządzeń do wydobycia, zapewniają dystrybucję oraz kredyt. Podobnie brazylijskiemu czy argentyńskiemu rolnikowi zapewne trochę więcej grosza skapnie dzięki eksportowi jego produktów do Europy. Ale realny dochód jest dla tych, którzy są właścicielami kluczowych punktów w systemie produkcji oraz nadzorują dystrybucję.

Amerykańskie korporacje nie informują więc w publicznie dostępnych raportach, jak wielki areał gruntów wykupiły w krajach Mercosuru. Ale i tak dla udziałowców istotniejsze jest coś innego. Zamiast samemu wkładać wysiłek w uprawę ziemi o wiele prościej i zyskowniej jest dostarczać rolnikom: 

• sprzęt mechaniczny, 
• nawozy, 
• środki ochrony roślin 
• i nasiona.

Te ostatnie obejmuje się licencjami i umowami na wyłączność, jeśli zostały zmodyfikowane genetycznie, by wykazywać odporność na środki chemiczne, choroby i szkodniki. Wówczas są niczym dzieło sztuki objęte prawem autorskim. A autor, czyli firma biotechnologiczna za każde udostepnienie i użycie pobiera tantiemy.

W raporcie Fortune Business Insights z 12 stycznia 2026 r. pt. "Genetically Modified Seeds Market Size" (Wielkość rynku nasion genetycznie modyfikowanych) przeczytamy:

Wedle raportu "w Argentynie prawie 99 proc. soi, 99 proc. kukurydzy i 100 proc. bawełny jest modyfikowana genetycznie". Dodajmy jeszcze, że w skali globu rynek ów wart jest ponad 20 mld dolarów. Gros tej sumy zgarnia wydzielona z koncernu DowDuPont spółka Corteva Agriscience. W roku 2025 r. jej przychód zamknął się kwotą 17,8 mld dolarów. To ona zapewnia nasiona zmodyfikowane genetycznych na siew w krajach Mercosuru, inkasując opłaty licencyjne. Po czym pilnuje, aby rolnicy z własnych zbiorów nie wysiewali ponownie licencjonowanych nasion.

Nowoczesność generuje więc największe przychody tym, którzy ją oferują. Dlatego też Cargill zapewnia już rolnikom pakiety technologii opartych na AI, pozwalających wydajniej zarządzać farmą.

W kwietniu 2025 r. Cargill wydzierżawił na 35 lat port morski w brazylijskim mieście Paranaguá, dodając kolejne ogniwo do swego logistycznego łańcuszka. Podobne tworzą ADM i Bunge. Pierwsza z korporacji wykupiła terminal eksportowy w porcie Santos w brazylijskim stanie São Paulo. Z kolei korporacja Bunge zakupiła udziały aż w dwóch brazylijskich portach oraz jednym argentyńskim w prowincji Santa Fe niedaleko Buenos Aires.

Kontrola portów ułatwia eksport żywności do obiorców z innych kontynentów. Ale to tylko jeden z punktów końcowych logistycznego łańcucha. Wcześniej trzeba produkt:

1. skupić,
2. zmagazynować,
3. przetworzyć,
4. przewieźć.

Na każdej z tych czynności da się zarobić. Zatem "wielka trójca", a także pomniejsze korporacje z USA przez ostatnie lata budowały lub przejmowały w całej Ameryce Południowej:

• magazyny,
• chłodnie,
• silosy na zboże,
• zakłady przetwórstwa mięsnego
• oraz soi.

Raport roczny Bunge informuje, że koncern już 27 proc. swych mocy przetwórczych ulokował w Ameryce Południowej. Co ciekawe, w tym samym raporcie można wyczytać:

Czyli koncern kredytuje swych klientów i trudno zakładać, że nie inkasuje przy okazji należnych procentów od udzielonych pożyczek. Kiedy więc spojrzymy całościowo na skomplikowany układ naczyń połączonych, zbudowany przez "wielką trójcę" i pozostałe 23 amerykańskie korporacje w Ameryce Południowej, to możemy być pewni, jak to zadziała.

Gdy w Europie ktoś wyda np. jedno euro na produkt spożywczy z kraju Mercosuru - to rolnik po drugiej stronie oceanu dostanie z tego najwyżej pięć eurocentów. Podobnie jak sprzedająca ów produkt w Europie sieć handlowa.

Całą resztę z jednego euro zainkasują ci, którzy dostarczyli środki produkcji i ochrony roślin oraz zwierząt. Następnie produkt:

• zmagazynowali,
• przetworzyli,
• zawieźli do portu
• i rozwieźli po świecie.

Wliczając swój wysiłek w cenę. Tak jakoś się składa, że będą to przede wszystkim korporacje z USA.

Pewnie dlatego Donald Trump, choć tak lubi poniżać europejskich przywódców, na hasło "umowa UE-Mercosur" nie reaguje atakiem gniewu. Nie posyła lotniskowców i nie grozi, że pewnej nocy komandosi z Delta Force porwą Ursulę von der Leyen. Z punktu widzenia Stanów Zjednoczonych porozumienie Unii z Mercosurem to żyła złota.

Ale nawet gdyby umowa z powodu odesłania jej do Trybunały Sprawiedliwości UE nie weszła w życie - co wydaje się mało prawdopodobne - to przecież Amerykanie nie stracą. Ich korporacje po prostu zarobią nieco mniej.

Andrzej Krajewski