Grom z jasnego nieba w amerykańskiej polityce. Sypie się plan demokratów
Nie zaszkodziły mu skandale wokół jego komentarzy w internecie, kontrowersyjny tatuaż ani doniesienia o złym traktowaniu kobiet. Utopiły go w końcu oskarżenia o gwałt ze strony byłej parterki. Graham Platner, który był nadzieją Partii Demokratycznej na odebranie władzy republikanom w Senacie, stracił wsparcie swoich kolegów. Demokraci mogą zaś stracić szanse na zwycięstwo w jesiennych wyborach do Kongresu.
Graham Platner miał zdobyć dla demokratów Maine i dać większość w Senacie po jesiennych wyborach połówkowych. Tymczasem jego świetlaną przyszłość przekreśliła przeszłość, która znów dopadła kandydata Partii Demokratycznej. Tym razem wydaje się, że na dobre.
Pod koniec 2021 r. miał przyjechać nieproszony do domu swojej byłej partnerki. Z jej relacji, którą opublikował portal Politico, wynika, że był pijany i napastował ją seksualnie. Te oskarżenia przelały w Partii Demokratycznej czarę goryczy.
Już wcześniejsze doniesienia dotyczące jego burzliwej przeszłości - kontrowersyjne komentarze w internecie, tatuaż z kontrowersyjną symboliką i niedawne doniesienia o złym traktowaniu kobiet - sprawiły, że był dla demokratów tykającą bombą.
Zobacz również:
Z relacji amerykańskich mediów wynika, że partyjny establishment drżał o to, co jeszcze z przeszłości Platnera wyjdzie na światło dzienne przed jesiennymi wyborami. Mimo wątpliwości co do jego kontrowersyjnego życiorysu, partia niechętnie wspierała jego kandydaturę.
Sam Platner tłumaczył swoje dawne zachowania, mówiąc, że to "był bardzo mroczny okres w moim życiu, kiedy zmagałem się z niezdiagnozowanym syndromem stresu pourazowego, który zbyt często leczyłem alkoholem".
Platner. Żołnierz, który miał zaszkodzić Trumpowi
Ten były żołnierz, który służył w Iraku i Afganistanie, po przejściu do cywila zajął się hodowlą ostryg. Jeszcze rok temu był kompletnie nieznaną postacią. Szturmem jednak zdobył nominację Partii Demokratycznej w wyborach do Senatu w Maine - jednym z kluczowych stanów, które mogą zdecydować o większości w izbie, będącej obecnie w rękach Partii Republikańskiej.
W partyjnych prawyborach zagwarantował sobie aż 72 proc. głosów. W wyścigu po nominację pokonał popieraną przez partyjny establishment urzędującą gubernatorkę stanu Maine Janet Mills.
Prezentował się jako progresywny kandydat, walczący z oligarchią, postulujący wzmocnienie związków zawodowych i wprowadzenie powszechnej opieki medycznej. Wspierał go m.in. nestor lewicowego skrzydła Partii Demokratycznej senator Bernie Sanders.
Zobacz również:
Partia Demokratyczna odcina się od Platnera
Doniesienia o napaści seksualnej okazały się kroplą, która przelała czarę goryczy. Najważniejsze gremia partyjne potępiły Platnera i wezwały, by wycofał się z wyborów.
Tuż po poniedziałkowej publikacji Politico w te tony uderzył lider mniejszości demokratycznej w Senacie i jedna z kluczowych postaci w Partii Demokratycznej Chuck Schumer.
Poparła go w tym Kirsten Gillibrand, która odpowiada za kampanię wyborczą Partii Demokratycznej do Senatu. Komitet wyborczy, któremu przewodniczy, zapowiedział, że nie będzie finansował kampanii w Maine, jeśli Platner będzie dalej kandydatował.
Do wycofania się z wyborów wezwał też Ken Martin - przewodniczący Krajowego Komitetu Partii Demokratycznej, czyli głównego organu ugrupowania.
Platnera potępiło też całe grono senatorów Partii Demokratycznej.
On sam zaprzeczył oskarżeniom swojej byłej partnerki. "Chciałem bezpośrednio odnieść się do niepokojących, poważnych i nieprawdziwych zarzutów wysuniętych pod moim adresem. Wszelkie oskarżenia o zachowania bez obopólnej zgody są całkowicie nieprawdziwe" - napisał na portalu X.
Oświadczenie jego sztabu jest ostrzejsze w tonie i zawiera poważne oskarżenia pod adresem kierownictwa Partii Demokratycznej. Czytamy w nim m.in.: "Te oskarżenia są bardzo poważne i Graham stanowczo im zaprzecza. Są one koordynowane przez działaczy partyjnego establishmentu spoza stanu. Przez cały rok przeciwnicy wytaczali przeciwko Grahamowi najcięższe działa, nazywając go nazistą, zbrodniarzem wojennym i komunistą. Żadne z tych oskarżeń nie było prawdziwe i tym przypadku jest tak samo".
Rosnąca presja kierownictwa Partii Demokratycznej, by zrezygnował ze startu, wynika z goniących terminów. Zgodnie z niezwykle precyzyjnym prawem stanowym Maine, w wyborach powszechnych kandydat może zrezygnować ze startu do godz. 17:00 drugiego poniedziałku lipca, by mogła go zastąpić inna osoba. Termin mija więc 13 lipca. Ewentualnego następcę Platnera demokraci musieliby wskazać do 27 lipca.
Większość w Senacie się oddala
Nerwowość demokratów jest całkowicie zrozumiała. Maine jest jednym z kluczowych elementów skomplikowanej układanki wyborczej, która ma pozwolić zdobyć większość w Senacie.
Większość tę zagwarantowałyby Partii Demokratycznej zwycięstwa w czterech stanach, które w obecnej kadencji Senatu reprezentują republikanie.
Największe szanse na to demokraci mają obecnie w Karolinie Północnej. Tam były gubernator stanu Roy Cooper, który w sondażu Siena poll dla "New York Timesa" prowadzi z kandydatem republikanów Michaelem Whatleyem o siedem punktów procentowych.
W pozostałych stanach sprawy są dużo bardziej skomplikowane. W trzech stanach wyścig do Senatu jest wyrównany. To Ohio, Alaska i właśnie Maine. Przez zamieszanie z kandydaturą Platnera szanse demokratów w tym stanie mogą się jednak znacząco zmniejszyć.
Cała nadzieja w Maine
Sytuacja jest tym bardziej bolesna dla Partii Demokratycznej, że do tej pory Maine uważano za jeden z tych stanów, który dawał największe szanse na wygraną wśród tych, w których wyścig senacki jest wyrównany.
Przed wybuchem skandalu z Platnerem sondaż dla New York Timesa i Portland Press Herland dawał mu 49 proc. poparcia wobec 47 proc. dla republikańskiej kandydatki Susan Collins, która regularnie wygrywała wybory do Senatu w Maine od 1996 r. Sondaż dla sympatyzującej z Partią Republikańską stacji Fox News dawał Collins 50 proc. poparcia wobec 47 proc. dla Platnera.
Maine jest dla Collins o tyle trudny, że mimo pięciu dotychczas wygranych wyborów, to jedyny stan w obecnym cyklu wyborczym, w którym o miejsce w Senacie kandydat republikanów ubiega się tam, gdzie Donald Trump przegrał z Kamalą Harris w 2024 r.
Co więcej, polityka prezydenta nie ułatwia jej reelekcji. 57 proc. mieszkańców Maine bardzo krytycznie ocenia jego pracę. Collins starała się zdystansować od Trumpa, ale demokraci nieustannie wypominali jej, że najczęściej głosowała tak, jak prezydent tego oczekiwał.
Problemy Partii Demokratycznej i jej kandydata dają Collins wyraźny oddech. Już wcześniej analizy wskazywały, że kluczowe mogą okazać się głosy wyborczyń w Maine. W 2020 r. w wyborach do Senatu w tym stanie kobiety stanowiły 59 proc. głosujących, a Collins zdołała zdobyć wśród nich 49 proc. głosów.
Oskarżenia o napaść seksualną wobec Platnera, nawet jeśli zrezygnuje on na czas ze startu, mogą obciążyć jego następcę lub następczynię z Partii Demokratycznej.
Zobacz również:
Czekając na sensację w Teksasie i Iowa
Czy demokraci muszą wygrać w Maine, by mieć większość w Senacie? Niekoniecznie, ale będzie to o wiele trudniejsze. Jeśli demokraci wygrają w Karolinie Północnej i dotychczasowe remisowe wyniki sondażowe w Ohio czy Alasce zmienią na swoje zwycięstwa, będą musieli wygrać w stanach, które określane są przez amerykańskich analityków jako skłaniające się ku republikanom.
Partia Demokratyczna liczy na niespodziankę w Teksasie, gdzie skandale wokół wskazanego przez Trumpa kandydata republikanów, Kena Paxtona, mają pomóc Jamesowi Talarico wyszarpać mandat senatorski w stanie, w którym demokraci nie wygrali od 1988 r. Wciąż jednak uważane jest to za scenariusz sensacyjny.
Pewne nadzieje wiążą też z Iowa. Tu sytuacja wydaje się jeszcze trudniejsza, bo choć sondaże wskazują wyrównany bój między kandydatami do Senatu, we wcześniejszych wyborach republikanie zdobyli tu wszystkie miejsca do Kongresu, ich reprezentant zasiada w fotelu gubernatora, a partia kontroluje obie izby stanowej legislatury.
Nadzieją demokratów znów są nastroje społeczne w stanie. Według badań 54 proc. mieszkańców Iowa źle ocenia pracę Donalda Trumpa, zwłaszcza jeśli chodzi o to, jak radzi sobie z gospodarką i kosztami życia.
To jednak może nie wystarczyć i Partia Demokratyczna musi liczyć, że szybkie odcięcie się od Platnera, jego rezygnacja i wskazanie nowego kandydata wystarczy, by podtrzymać jej szanse w Maine. To przez ten odległy stan Nowej Anglii ciągle wiedzie najkrótsza droga do większości w Senacie. Jeśli okaże się ona ślepą uliczką, demokratyczna rewolucja w jesiennych wyborach półkowych może się spalić na panewce.
Tomasz Walczak
