W skrócie
- W Puźnikach rozpoczął się drugi etap poszukiwań zbiorowych pochówków Polaków zabitych w 1945 roku przez ukraińskich nacjonalistów.
- Dotychczas na terenie Puźników odnaleziono szczątki 43 osób. Obecnie poszukiwane są kolejne szczątki.
- Po zniesieniu w 2024 roku moratorium na ekshumacje, poszukiwania polskich ofiar prowadzone są również w innych lokalizacjach na Ukrainie, m.in. w Ostrówkach, Woli Ostrowieckiej i Hucie Pieniackiej.
- Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie
Profesor Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego poinformował, że prace w Puźnikach potrwają około tygodnia. - Poszukujemy szczątków około 90 osób - wyjaśnił naukowiec.
Przeszukany zostanie obszar cmentarza w nieistniejącej dziś wsi w obwodzie tarnopolskim na zachodzie Ukrainy. Dotychczas odnaleziono tam i uroczyście pochowano we wrześniu 2025 roku szczątki 43 osób.
- Spodziewamy się odnaleźć drugą mogiłę. Relacje świadków mówią o około 90 ofiarach, a na tę chwilę, po analizach genetycznych, możemy mówić o wcześniej odnalezionych 43 ofiarach - powiedział prof. Ossowski.
Drugi etap prac w Puźnikach. Poszukiwania na niezbadanej części cmentarza
Naukowiec, który kieruje pracami po stronie polskiej, poinformował, że poszukiwania będą prowadzone w promieniu kilkudziesięciu metrów od mogiły, z której wydobyto ludzkie szczątki podczas poprzednich ekspedycji. - Jest to niezbadana do tej pory część cmentarza w Puźnikach - zaznaczył.
Poszukiwania prowadzą specjaliści Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego wraz z ukraińskim partnerem, którym jest wyspecjalizowane przedsiębiorstwo Wołyńskie Starożytności.
Zobacz również:
Na miejscu obecni są też przedstawiciele Fundacji Wolność i Demokracja, która zabiegała o poszukiwania i ekshumacje w Puźnikach, oraz polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W badaniach uczestniczą ponadto instytucje ukraińskie i polscy dyplomaci.
Puźniki to dawna wieś w dzisiejszym obwodzie tarnopolskim, gdzie w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku ukraińscy nacjonaliści wymordowali - według różnych źródeł - od 50 do 120 Polaków.
Głównym sprawcą tej zbrodni był Petro Chamczuk, który stał na czele sotni UPA Szare Wilki. 13 lutego o godz. 3 złożony z dwóch sotni kureń (odpowiednik polskiego batalionu) Chamczuka zaatakował mieszkańców Puźnik. Przebywało tam zaledwie kilkanaście osób zdolnych do obrony.
Ukraina. Władze wyraziły zgodę na kolejne ekshumacje
Wcześniejsze ekshumacje w Puźnikach trwały od 23 kwietnia do 10 maja. Były to pierwsze tego rodzaju prace od czasu zniesienia w listopadzie 2024 roku przez stronę ukraińską zakazu poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy.
Na początku czerwca władze Ukrainy wydały zgody na ekshumacje w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, a także na ekshumacje prochów żołnierzy Wojska Polskiego w dawnej wsi Hołosko Wielkie (obecnie ulica Warszawska we Lwowie), gdzie pochowani są żołnierze Wojska Polskiego polegli w 1939 roku.
Zobacz również:
W ubiegłym tygodniu zakończyły się natomiast poszukiwania szczątków Polaków w dawnej wsi Huta Pieniacka w obwodzie lwowskim. Ekspedycja odkryła miejsca, gdzie może być pogrzebanych ok. 100 osób. Ekshumacje w Hucie Pieniackiej odbędą się najprawdopodobniej w przyszłym roku.
W marcu przeprowadzono poszukiwania szczątków polskich ofiar UPA we wsi Ugły na Wołyniu, jednak pracujące tam ekipy nie znalazły pochówków. Prof. Ossowski mówił wtedy, że poszukiwania w Ugłach będą kontynuowane.
Napięcia na linii Polka-Ukraina. Kraje różni podejście do OUN i UPA
Polskę i Ukrainę od wielu lat różni pamięć o roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii, które w latach 1943-1945 dopuściły się ludobójczej czystki etnicznej na blisko 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci.
Od wiosny 2017 roku trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy, wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 roku.
Z kolei decyzja o zniesieniu obowiązującego od 2017 roku moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 roku podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
