Drony ruszyły nowym szlakiem do Polski. Wzrost o 1100 proc. Co zrobi chiński smok?
Wszystkie oczy na Pekin. Obserwatorzy zastanawiają się, jak Chiny zareagują na zacieśniającą się współpracę Polski z Tajwanem. Nasz kraj stał się głównym rynkiem eksportu tajwańskich dronów, w czasie gdy Chiny - co nie jest tajemnicą - coraz śmielej rozważają inwazję na Tajwan.
Polska stała się głównym rynkiem eksportu tajwańskich dronów. Szacunkowo ponad 60 proc. dronów, które są produktami tzw. podwójnego zastosowania (cywilnego i wojskowego) - trafia do naszego kraju.
W ubiegłym tygodniu Tajwan i Polska podpisały również memorandum o tworzeniu alternatywnych wobec Chin łańcuchów dostaw w zakresie produkcji dronów
Bo w tej grze chodzi nie tylko o drony, ale także wysłanie przez Tajwańczyków sygnału do chińskich władz.
Chinom, które uznają Tajwan za część swojego terytorium, taka współpraca się nie spodoba. Szczególnie że zahacza o kwestie obronności.
Wzrost o 1100 proc.
Z danych tajwańskiego ministerstwa finansów wynika, że wartość eksportu dronów z Tajwanu do Polski tylko do października tego roku była 11-krotnie większa niż w całym ubiegłym roku. Polska importuje z Tajwanu o wiele więcej niż Stany Zjednoczone.
Choć pierwsze informacje o znacznym wzroście zainteresowania tajwańskimi dronami w Polsce pojawiły się latem tego roku, to ostatnie tygodnie to już szeroka kampania informacyjna na ten temat na Tajwanie. Kampania, którą należy odczytywać w szerszym kontekście coraz większych problemów na linii Pekin-Tajpej.
Prezydent Tajwanu William Lai ogłosił w tym roku budowę wzorowanej na izraelskiej kopuły mającej chronić wyspę przez atakami rakietowymi. Znacznie zwiększono wydatki budżetowe na obronność.
W ostatnich tygodniach doszło też do niecodziennej wizyty.
Wiceszef tajwańskiej dyplomacji Francois Wu pojawił się w Izraelu. Nieoficjalnie, bo obydwa kraj oficjalnie nie utrzymują relacji dyplomatycznych. Jednakże fakt, że informacja o tej wizycie przedostała się do zachodnich mediów, nie jest przypadkiem. Służby wywiadowcze obu państw działają na tyle sprawnie, a stawka w grze jest na tyle duża, że gdyby Tajwanowi nie zależało na upublicznieniu tej wiadomości - nie wyszłaby tak szybko na jaw.
To ważne, bo w kontekście narastającego zagrożenia ze strony Chin Tajwan coraz aktywniej szuka sojuszników na całym świecie. I sygnalizuje, że robi to także w dziedzinach wrażliwych. Dla Chin nieprzekraczalną czerwoną linią jest jakakolwiek oficjalna współpraca na poziomie relacji międzynarodowych z Tajwanem. O wiele wyraźniejsza jest ta dotycząca współpracy w zakresie obronności.
Do tej pory jeśli tajwańskie władze sondowały takie możliwości, rozmowy objęte były największą klauzulą tajności. Dostarczanie przez USA na wyspę uzbrojenia zawsze okupione było gniewem chińskich władz.
Relacje Tajwanu z USA są jednak szczególne. Stany Zjednoczone zobowiązane są bowiem do wsparcia obronności wyspy w przypadku zagrożenia. To zagrożenie - nazwijmy je po imieniu chińską inwazją wyspy - jest coraz bardziej realne. I w tym kontekście Tajwan w coraz bardziej otwarty sposób szuka sprzymierzeńców w najdelikatniejszej sferze współpracy - obronności.
Kontekst ukraiński
Marcin Jerzewski, szef tajwańskiego biura czeskiego think-tanku European Values Center for Security Policy tłumaczy, że kluczem jest zrozumienie kontekstu tej współpracy.
- Nie mamy dokładnych informacji, jakiego typu są to drony i dokąd trafiają. Możemy zwrócić natomiast uwagę na to, jakie podmioty stoją za tą coraz silniej rozwijającą się współpracą w zakresie ich produkcji i sprzedaży - mówi Interii.
11 grudnia Polska Izba Systemów Bezzałogowych podpisała porozumienie o współpracy z Taiwan Excellence Drone International Business Opportunities Alliance (TEDIBOA) - czyli Tajwańskim Sojuszem ds. Międzynarodowych Możliwości Biznesowych w Branży Dronów. TEDIBOA to organizacja zrzeszająca tajwańskie firmy i instytucje działające w sektorze bezzałogowych statków powietrznych (UAV), której celem jest wspieranie przemysłu dronowego Tajwanu i promowanie go na rynkach międzynarodowych.
Nie jest to pierwsze tego typu porozumienie między Polską i Tajwanem w tym zakresie.
- We wrześniu podpisane zostało porozumienie trójstronne przez Tajwańsko-Polską Izbę Handlową i Stowarzyszenie Rozwoju Tajwańskiego Sektora Zbrojeniowego. Trzecim partnerem była tutaj strona ukraińska, konkretnie klaster technologiczny ze Lwowa. To porozumienie podpisane we wrześniu w kuluarach Targów Zbrojeniowych w Kielcach miało na celu współpracę trójstronną w zakresie przyszłościowej wymiany technologii zbrojeniowych, rozwijania współpracy przemysłowej i wzajemnego wspierania współpracy w zakresie bezpieczeństwa między tymi trzema stronami - dodaje Marcin Jerzewski.
Bo w kosmicznym tempie wzrostu sprzedaży tajwańskich dronów do Polski kluczową rolę odgrywa Ukraina.
Tajwańczycy od początku pełnoskalowej rosyjskiej agresji na Ukrainę solidaryzują się z Ukraińcami. Nie jest tajemnicą, że Chińczycy uważnie obserwują reakcje poszczególnych państw na rosyjską agresję. Uczą się tego, jakie sektory międzynarodowej współpracy i handlu będą zagrożone jeśli - w ten czy inny sposób - spróbują przejąć kontrolę nad Tajwanem.
Polska testuje własne limity współpracy z Chinami
Czy nam się to podoba, czy nie - kupując w tej skali tajwańskie drony Polska testuje własne limity współpracy z Chinami.
- Współpraca w zakresie dronów pokazuje, że Polska coraz bardziej próbuje sama testować własne limity, limity wynikające z "polityki jednych Chin". Tego, co jest możliwe, jeśli chodzi o współpracę z Tajwanem, nawet bez istnienia formalnych stosunków dyplomatycznych - mówi Interii Marcin Jerzewski.
W ostatnich miesiącach Chiny udowodniły, że w rozgrywkach politycznych nie cofną się nawet przed szantażem ekonomicznym.
Jak inaczej nazwać wstrzymanie eksportu metali ziem rzadkich, co realnie grozi zatrzymaniem produkcji np. aut w Europie i USA. Niepokornych "karzą" za teoretycznie mniejsze przewinienia. Jak np. zmiana nazwy de facto przedstawicielstwa tajwańskich władz na Litwie z Biura Tajpej na Biuro Tajwanu. Dla Litwy, która nie ugięła się przed żądaniami Pekinu, oznaczało to całkowicie wstrzymanie i tak mizernego eksportu tego kraju do Chin.
Ba, w czasie pandemii chińskie władze de facto zakładnikiem sporu uczyniły ówczesną litewską ambasador. Diana Mickieviciene, która obecnie kieruje litewską placówką w New Delhi, czas koronawirusa spędziła w Pekinie nękana oficjalnie "obostrzeniami pandemicznymi". Nieoficjalnie kwarantanny w ambasadzie były chińskim rodzajem współczesnych tortur. Karą za sprzeciw wobec tego, czego chcą chińskie władze.
Relacje Polski z Chinami - na szczęście dla ich realnej oceny - są przedmiotem publicznej debaty przypadkiem. Albo przy okazji oficjalnych spotkań - jak wrześniowa wizyta szefa chińskiej dyplomacji w Polsce.
Wokół tej wizyty narosło zresztą wiele mitów. Że Chińczycy przyjechali naciskać nas na otwarcie przejść z Białorusią, bo pociągi wiozące zakupy Polaków z Temu i Alibaby nie mogą dowieźć towarów do odbiorców. Zamknięte przejście kolejowe było problemem, ale chińskie władze nie będą "umierać" za Małaszewicze. Chińskie władze nie kiwnęły małym palcem, kiedy chiński kontrahent w 2010 ogłosił wycofanie się z budowy odcinków A2. Strategicznego dla Polski projektu przed EURO 2012.
Przypadkowy wzrost, a może zmiana w podejściu?
China Observers in Central and Eastern Europe (CHOICE) opublikowała właśnie raport dotyczący zaskakującego także zdaniem analityków tej organizacji wzrostu sprzedaży dronów do Polski.
"Dostarczanie dużych wolumenów dronów kluczowemu członkowi wschodniej flanki NATO daje tajwańskim firmom możliwość zaistnienia i pokazuje, że Tajwan może przyczyniać się do bezpieczeństwa europejskiego w sposób wykraczający poza półprzewodniki. Taka współpraca pozwala również Tajwanowi budować praktyczne relacje dwustronne z państwami członkowskimi UE, niezależnie od formalnych kanałów dyplomatycznych na szczeblu UE" - napisano w raporcie CHOICE.
Zwrócono też uwagę na zagrożenia wynikające z tej współpracy. Kluczowa w tym będzie optyka Pekinu. Jeśli takie kontrakty uznane zostaną za mało znaczące - będą "zaczepnym" tematem w rozmowach o kwestiach delikatnych między Chinami i Polską. Na przykład kiedy minister Sikorski ponownie zasugeruje Chinom zmniejszenie wsparcia Moskwy. Na razie chińskie władze udają, że nie widzą polsko-tajwańskiej współpracy w zakresie technologii dronów.
Niechętnie na jej temat mówią także Ukraińcy, którzy wiedzą, że na pokój w ich kraju wpływ będzie miał też Pekin. Nie łudzą się, że Chiny przestaną wspierać Rosję, ale - jak pokazało doświadczenie wojennych lat - strategicznie nie wchodzą w otwarte konfrontacje z Chińczykami.
Jak konkludują eksperci CHOICE, polsko-tajwańską współpracę w kwestii dronów należy obserwować. Bo reakcja Chin lub jej brak - będzie probierzem współpracy Unii Europejskiej z Tajwanem.
Z Seulu dla Interii Tomasz Sajewicz
