W ostatnich dniach uwagę obserwatorów zwróciła decyzja duńskiego ministra ds. gospodarki Mortena Bødskova, który zrezygnował z wyjazdu do Davos, gdzie planowane było jego spotkanie z Donaldem Trumpem.
Minister w rozmowie z TV2 tłumaczył, że podróż okazała się zbyt kosztowna, a po konsultacjach z przedstawicielami duńskiego biznesu uznano, że jego obecność w kraju będzie w tym momencie bardziej zasadna.
Bødskov stanowczo zaprzeczył, by unikał rozmów twarzą w twarz z byłym prezydentem USA. Jednocześnie nie sposób pominąć faktu, że już wcześniej był krytykowany za kosztowne zagraniczne podróże - w ubiegłym roku jego wizyta w Stanach Zjednoczonych wraz z doradcą kosztowała duńskich podatników ponad 200 tysięcy koron.
Choć oficjalnie mowa o oszczędnościach, w Kopenhadze decyzję odczytuje się także jako ostrożne dystansowanie się od inicjatyw Trumpa w momencie, gdy napięcie wokół Grenlandii wyraźnie rośnie.
Grenlandia na agendzie Europy
Równolegle Dania uruchamia pełen aparat dyplomatyczny. We wtorek zbiera się Komisja ds. Polityki Zagranicznej, a w obradach weźmie udział premier Mette Frederiksen. Grenlandia ma być także nadzwyczajnie omawiana podczas nieformalnego posiedzenia Rady Europejskiej.
To bezpośrednia reakcja na zapowiedź Donalda Trumpa, który zagroził nałożeniem 10-procentowych ceł karnych na Danię oraz kilka innych państw od 1 lutego. Warunkiem ich zniesienia miałoby być zawarcie porozumienia w sprawie amerykańskiego "nabycia" Grenlandii, otwiera się w nowym oknie.
W weekend do tych zapowiedzi odniósł się duński minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen. W wystąpieniach medialnych podkreślał, że eskalacja napięć handlowych nie służy żadnej ze stron, a decyzje o charakterze protekcjonistycznym niosą ze sobą realne konsekwencje gospodarcze także dla samych Stanów Zjednoczonych.
Rasmussen przypomniał przy tym, że duńskie firmy zatrudniają w USA około 200 tysięcy pracowników, a Dania jest 16. największym partnerem handlowym Stanów Zjednoczonych. W Kopenhadze argument ten traktowany jest jako istotny element rozmów z Waszyngtonem i europejskimi partnerami.
Wojsko na północy. Ćwiczenia w cieniu polityki
Równolegle do działań dyplomatycznych Dania wzmacnia swoją obecność wojskową na północy. Publiczny nadawca TV2 poinformował, że 58 duńskich żołnierzy wylądowało na Grenlandii, dołączając do około 60 wysłanych tam wcześniej. Kontyngent bierze udział w wielonarodowych ćwiczeniach Operation Arctic Endurance.
Duńskie Ministerstwo Obrony i siły zbrojne nie udzieliły komentarza na temat skali ani celu operacji. Jednak moment rozmieszczenia wojsk zwraca uwagę. Do przerzutu doszło kilka godzin po tym, jak Trump odmówił wykluczenia użycia siły militarnej w celu przejęcia kontroli nad Grenlandią, uznając ją za terytorium kluczowe dla bezpieczeństwa USA.
Choć ćwiczenia mają charakter międzynarodowy i planowany, ich kontekst polityczny jest dziś trudny do pominięcia.
Grenlandia na oku Donalda Trumpa. Ostra odpowiedź z Nuuk
Zdecydowane stanowisko zaprezentowały również władze Grenlandii. Premier wyspy Jens-Frederik Nielsen wprost odrzucił wszelkie sugestie presji.
"Nie damy się zastraszyć. Stoimy na stanowisku dialogu, wzajemnego szacunku i prawa międzynarodowego" - napisał w mediach społecznościowych.
W Nuuk podkreśla się, że przyszłość Grenlandii nie może być przedmiotem negocjacji prowadzonych pod presją ekonomiczną czy militarną, a decyzje w tej sprawie należą wyłącznie do jej mieszkańców.
Grenlandia. Symboliczny gest i cofnięte zaproszenie
W kontekście narastającego napięcia szerokim echem odbiła się także decyzja o wycofaniu zaproszenia dla wysłannika Trumpa na Avannaata Qimussersua - narodowe mistrzostwa Grenlandii w wyścigach psich zaprzęgów.
Zaproszenie zostało cofnięte przez firmę, która pierwotnie je wystosowała, a organizatorzy zawodów podkreślili, że decyzja ma na celu uniknięcie polityzacji wydarzenia o charakterze sportowym i kulturowym.
Choć gest ten ma wymiar symboliczny, dobrze oddaje obecne nastroje wokół amerykańskich inicjatyw wobec Grenlandii.
Arktyka jako strategiczny punkt zapalny
Grenlandia, przez dekady pozostająca na uboczu światowej polityki, coraz wyraźniej staje się strategicznym punktem rywalizacji. Jej położenie, znaczenie militarne i potencjał surowcowy sprawiają, że zainteresowanie wielkich mocarstw nie słabnie.
Dania i władze wyspy sygnalizują jednak konsekwentnie, że nie zamierzają ulegać presji, a odpowiedź na działania USA ma charakter zarówno dyplomatyczny, jak i instytucjonalny. Najbliższe tygodnie pokażą, czy spór uda się przenieść na grunt rozmów, czy też Arktyka na dłużej pozostanie jednym z najbardziej newralgicznych punktów globalnej polityki, a może nawet odsunie w cień wojnę w Ukrainie, co Rosji jest zdecydowanie na rękę.
Z Kopenhagi dla Interii Tomasz Lejman

















