Chipsy pod lupą naukowców. Alarmujące dane o wpływie na mózg
Nawet niewielka porcja chipsów ziemniaczanych dziennie może zwiększyć ryzyko demencji - wynika z najnowszych badań. Analiza zwyczajów żywieniowych ponad dwóch tysięcy osób w wieku 40-70 lat wykazała, że nawet 10-procentowy wzrost udziału UPF (żywności wysokoprzetworzonej -red.) w diecie wiąże się z pogorszeniem funkcji poznawczych. Naukowcy podkreślają, że negatywnych skutków takich produktów nie równoważy zdrowa żywność, a kluczowe znaczenie ma ograniczanie ich spożycia już w średnim wieku.
W skrócie
- Codzienne spożywanie nawet niewielkiej ilości chipsów ziemniaczanych może wpływać na wzrost ryzyka demencji, zgodnie z najnowszymi badaniami.
- Badania wykazują, że zwiększenie udziału żywności wysokoprzetworzonej w codziennej diecie wiąże się z pogorszeniem funkcji poznawczych i większym prawdopodobieństwem rozwoju demencji.
- Zmniejszenie spożycia produktów ultraprzetworzonych o 11 procent obniża ryzyko choroby Alzheimera oraz demencji w porównaniu do osób, które tego nie robią.
- Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii
Najnowsze badania publikuje pismo "Alzheimer & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitorung". W ciągu roku przeanalizowano zwyczaje żywienie 2 100 Australijczyków w wieku 40-70 lat.
Okazało się, że wystarczy zaledwie o 10 proc. dziennie zwiększyć spożycie żywności wysokoprzetworzonej (UPF), by wzrosło ryzyko demencji. Oznacza to, że wystarczy codziennie sięgać po niewielką torbę chipsów.
Zobacz również:
Główna autorka badania Barbara Cardoso z Monash University w Melbourne podkreśla, że negatywnych skutków dla zdrowia spożywania żywności wysokoprzetworzonej nie zrekompensujemy sięgając także warzywa i owoce. Paczka chipsów lub innych przetworzonych produktów psuje całodniową dietę. - Nasze badania wykazały, że spożywanie UPF pogarsza koncentrację uwagi i zwiększa ryzyko demencji u osób w średnim wieku i u seniorów - zaznacza specjalistka.
Wzrost UPF w diecie zwiększa ryzyko demencji. Najnowsze badania naukowców
W Polsce spożycie żywności wysokoprzetworzonej stale się zwiększa. Według Public Health Nutrition Journal na produkty ultraprzetworzone przypada prawie 37 proc. zakupów żywności. W Europie przodują pod tym względem Brytyjczycy, którzy spożywają 50,7 proc. UPF, a na kolejnym miejscu są Niemcy (46,2 proc.) oraz Irlandczycy (45,9 proc.). Najmniej żywności wysokoprzetworzonej na naszym kontynencie spożywają Portugalczycy (10,2 proc,), Włosi (13,4 proc.) oraz Grecy (13,7 proc.).
Zobacz również:
Najnowsze badania australijskich uczonych nie są zaskoczeniem. Podobnie alarmujące są obserwacje przeprowadzone w innych krajach. W styczniu 2026 r. pismo "Neurology" opublikowało badania sugerujące, że każde zwiększenie spożycia żywności wysokoprzetworzonej o 10 proc. zwiększa ryzyko demencji o 16 proc. Nawet u tych osób, które sięgają głównie po produkty roślinne.
- Obydwa badania wskazują, że większe spożycie UPF może pogarszać zdolności poznawcze - stwierdza w wypowiedzi dla stacji CNN prof. Taylor Kimberly z Harvard Medical School w Bostonie. Specjalista jest głównym autorem badania opublikowanego w styczniu tego roku.
Spożywanie żywności wysokoprzetworzonej szkodzi zdrowiu. Większe ryzyko demencji
Do podobnych wniosków skłaniają badania opublikowane w kwietniu 2026 r. również przez pismo "Neurology". Wykazano w nich, że zmiana diety polegająca na zmniejszeniu spożycia żywności wysokoprzetworzonej o 11 proc. zmniejsza ryzyko choroby Alzheimera oraz demencji, w porównaniu do tych osób, które tego nie zrobiły.
Według badań z 2022 r. opublikowanych przez "JAMA Neurology" osoby często sięgające po UPF wykazują o 28 proc. szybsze pogarszanie się funkcji poznawczych i o 25 proc. pogorszenie funkcji wykonawczych, czyli takich jak planowanie, organizacja, skupienie uwagi, kontrolowanie emocji oraz elastyczne dostosowywanie się do nowych sytuacji.
Barbara Cardoso z Monash University w Melbourne przekonuje, że im wcześniej zrezygnujemy ze spożywania żywności wysokoprzetworzonej, tym pozytywne skutki dla naszego mózgu będą większe. Najlepiej jest zmienić dietę jeszcze w średnim wieku, zanim zaczną pojawiać się pierwsze objawy demencji.
