W skrócie
- Grupa amerykańskich emerytowanych sędziów federalnych i stanowych prowadzi objazdową kampanię w północnych stanach USA.
- Uczestnicy kampanii spotykają się z mieszkańcami, wyjaśniają zagrożenia dla niezależności sądownictwa oraz demokracji w kontekście ostatnich ataków ze strony Donalda Trumpa i spadku zaufania społecznego.
- Organizatorzy akcji w USA przyznają, że wzorują się na podobnej kampanii w Polsce.
- Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie
Trasa, nazwana "Justice in Motion" ("Sprawiedliwość w ruchu"), rozpoczęła się we wtorek w Greensburgu w zachodniej Pensylwanii, a zakończy - w piątek w Grosse Pointe pod Detroit.
W akcji uczestniczy około 30 sędziów, w tym dwóch byłych sędziów federalnych i jeden urzędujący, a także byli prokuratorzy generalni Ohio oraz były republikański gubernator Pensylwanii Tom Corbett.
USA: Objazd sędziów po kraju. "Jesteśmy państwem prawa, a nie ludzi"
Sędziowie spotykają się z mieszkańcami w gmachach sądów, na placach, w kawiarniach, bibliotekach, a nawet w restauracji Cracker Barrel, i tłumaczą, że atak na niezależność sądownictwa zagraża amerykańskiej demokracji. Akcja ma związek z obchodami 250-lecia Stanów Zjednoczonych.
- Patrząc na historię - chwialiśmy się już wcześniej. To jest moment, w którym możemy zdecydować, by przywrócić przekonanie, że jesteśmy państwem prawa, a nie ludzi - powiedział cytowany przez Associated Press były sędzia Sądu Najwyższego Ohio Michael Donnelly.
Zobacz również:
Ataki Trumpa na sędziów. Twierdził, że są "skorumpowani"
Jak zaznacza agencja, polityczna aktywność sędziów jest niecodziennym wystąpieniem publicznym środowiska, które tradycyjnie ogranicza swoje wypowiedzi do sal sądowych i pisemnych orzeczeń. Uczestnicy kampanii tłumaczyli, że zdecydowali się na taki krok w reakcji na atak administracji prezydenta Donalda Trumpa na sądownictwo, ignorowanie orzeczeń sądów dystryktowych i szeroką interpretację uprawnień władzy wykonawczej.
Trump wielokrotnie kwestionował bezstronność sędziów, twierdził, że sędziowie są skorumpowani i zarzucał im nawet zdradę i sprzyjanie obcym interesom (np. w sprawie dotyczącej ceł).
Prezes Sądu Najwyższego John Roberts w marcu, dwa dni po wypowiedzi Trumpa o "skorumpowanym" sędzi, publicznie skrytykował osobiste ataki na sędziów federalnych jako "niebezpieczne", choć nie wymienił prezydenta z nazwiska.
Zobacz również:
Tymczasem amerykańska U.S. Marshals Service (pełniąca funkcję policji sądowej) odnotowała w minionym roku podatkowym 564 groźby wobec sędziów federalnych, wobec 509 rok wcześniej.
Amerykańscy sędziowie wzorują się na akcji w Polsce
Organizatorzy, bezpartyjne organizacje Democracy Rising Collaborative i Keep Our Republic, otwarcie przyznali, że inspiracją była podobna kampania w Polsce z 2021 roku, prowadzona po tym, gdy - jak pisze AP - ówczesna partia rządząca "przejęła kontrolę nad kluczowymi instytucjami sądowymi". Polscy sędziowie odwiedzali wówczas dziesiątki polskich miejscowości, promując praworządność i tłumacząc wyborcom zasady konstytucji.
AP podkreśla, że zaufanie Amerykanów do sądownictwa i systemu demokratycznego spada w ostatnich latach, choć nadal jest wyższe niż np. do Kongresu czy mediów. Według sondażu YouGov z lipca 50 proc. badanych krytycznie ocenia pracę Sądu Najwyższego, choć inne badania wskazują, że wyższym zaufaniem cieszą się sądy stanowe - 62 proc. według sondażu z 2025 roku.
