Miniaturowa "zielona" strefa w Szczecinie. Urzędnicy nie kryją, jaki jest prawdziwy cel

Szczecińska Strefa Czystego Transportu ma objąć Stare Miasto. Chodzi o okolice monumentalnego Zamku Książąt Pomorskich, odbudowywanej od lat 90. po nalotach aliantów z II wojny światowej Starówki i pamiętający XIV wiek plac Orła Białego.

Mieszkańcy zauważają, że to okolica, w której ruch samochodów w ostatnim czasie i tak zmalał. Działa tu jeden z najdroższych publicznych parkingów w Polsce, na którym pierwsza godzina kosztuje osiem złotych, kolejna niemal 10, a następna jeszcze więcej.

Teraz znajdzie się tu strefa, do której nie wjadą auta z silnikiem diesla wyprodukowane przed 2009 rokiem i te z silnikiem benzynowym wyprodukowane przed 2005. Wśród celów urzędnicy ze Szczecina wymieniają m.in. "podniesienie atrakcyjności przestrzeni miejskiej" i "ograniczenie hałasu".

Wprowadzając Strefę Czystego Transportu, samorządy używają argumentu ekologicznego. - Cel wydaje się kompletnie niekontrowersyjny. To poprawa jakości powietrza, a więc troska o zdrowie nas wszystkich - zapowiadał prezydent Warszawy, Rafał Trzaskowski, gdy przekonywał do wprowadzenia SCT w rządzonym przez siebie mieście.

Szczecińscy urzędnicy przyznają, że jest też drugi powód.

"Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu ma również istotne znaczenie finansowe. Stanowi bowiem jeden z elementów zwiększających konkurencyjność miasta w procesach ubiegania się o środki zewnętrzne, w tym zwłaszcza fundusze unijne" - czytamy na oficjalnej stronie prowadzonej przez Urząd Miasta w Szczecinie.

Plan na strefę władze Szczecina już ogłosiły, za mieszkańcami są także konsultacje społeczne. Teraz uchwałę muszą przegłosować radni.

To wygląda na formalność, bo w Radzie Miasta większość mają samorządowcy Koalicji Obywatelskiej i prezydenckiego klubu OK Samorząd, którzy od wielu miesięcy są "za".

Jeden z nich, Przemysław Słowik, bezpośrednio wiąże strefę i pieniądze z Unii. - Strefa będzie dodatkowym argumentem za pozyskiwaniem środków zewnętrznych chociażby na zakup pojazdów komunikacji miejskiej - uważa radny z klubu Koalicji Obywatelskiej.

- Pamiętamy, jak staraliśmy się o dofinansowanie i przegraliśmy pomimo uchwały. Wygrały miasta, które takiego dokumentu nie uchwaliły - odpowiada radny opozycyjnego w Radzie Miasta Prawa i Sprawiedliwości, Krzysztof Romianowski.

Samorządowiec ma na myśli tzw. uchwałę intencyjną - czyli nie wprowadzającą de facto strefy, a jedynie określającą, że samorząd ma takie plany - przegłosowaną pod koniec 2024 roku. Mimo uchwały w 2025 roku Szczecin nie dostał unijnego dofinansowania na zakup ośmiu niskopodłogowych, nowych tramwajów.

- Utworzenie Strefy Czystego Transportu nie jest obowiązkowe, aby otrzymać dofinansowanie na infrastrukturę, jednak wdrożenie strategii wspierającej czysty i zrównoważony transport, w tym SCT, może zwiększyć szanse na pozyskanie takich środków - informuje w odpowiedzi na pytania Interii Marta Pytkowska z Centrum Unijnych Projektów Transportowych, które rozdziela wspólnotowe pieniądze na inwestycje w polskich miastach.

Dodaje, że "miasta z istniejącymi lub planowanymi SCT mogą otrzymać dodatkowe punkty wynikające z kryteriów oceny w ramach danego naboru".

W miastach, które już wprowadziły strefę - czyli w Warszawie i Krakowie - jest ona o wiele większa niż ma być w Szczecinie. W stolicy obejmuje kilka dzielnic, a w Krakowie około 60 procent miasta.

Marta Pytkowska dodaje, że to samorząd decyduje, jak obszar chroniony przed starszymi pojazdami ma działać. - Szczegóły zawsze ustalają władze lokalne. Rada gminy lub miasta w uchwale decyduje o granicach strefy, normach emisji dla wjazdu, sposobie kontroli i egzekwowania oraz opłatach, zwolnieniach i wyjątkach - mówi Interii urzędniczka z Centrum Unijnych Projektów Transportowych.

Radny Słowik zauważa, że tych wyjątków w Szczecinie będzie bardzo dużo. - W tym kształcie, który zaproponował Urząd Miasta, jest tak dużo wykluczeń z zakazu wjazdu, że tak naprawdę prawie każdy będzie mógł do tej strefy wjechać - mówi.

Wstępne założenia zaprezentowane przez władze Szczecina zakładają, że wewnątrz SCT będą mogły się znaleźć m.in. pojazdy zabytkowe, samochody należące do osób prowadzących biznes w granicach strefy oraz te należące do mieszkańców obszaru SCT.

W dodatku jeden z punktów mówi, że wszystkie auta, które na co dzień nie będą miały wstępu, będą mogły wjechać "nie więcej niż w jeden dzień w każdym z miesięcy w ciągu roku kalendarzowego".

Głosowanie w szczecińskiej Radzie Miasta odbędzie się najprawdopodobniej w pierwszej połowie trwającego roku. Część radnych zapowiada, że będzie głosowała przeciwko.

- Strefa ograniczy pewne swobody mieszkańców Szczecina. Uderzy w osoby mniej zamożne, mające starsze samochody - prognozuje radny Romianowski.

Mimo tezy, że "prawie każdy będzie mógł wjechać", w ostatnich dniach 2025 roku przeciwko planom protestowali właściciele aut zabytkowych i starszych.

Przez centrum miasta przejechało około stu pojazdów.

- Starsze auta są, w ogólnym rozrachunku, dużo bardziej ekologiczne niż wiele nowszych samochodów. Serwisuję auta na co dzień. Świeże, pięcioletnie, siedmioletnie mają wymienianych dużo podzespołów. Wymiana części, zazwyczaj elektronicznych, plastikowych, z różnych tworzyw, to generowanie śmieci - przekonywał organizator protestu Grzegorz Tereszkiewicz w rozmowie z Polską Agencją Prasową.

Ale wielu mieszkańców wprowadzenia strefy chce. - Jestem za. Chciałabym, żebyśmy nie musieli korzystać z samochodów na Starym Mieście i żeby wystarczyła komunikacja miejska - mówi Interii pani Barbara mieszkająca na Starym Mieście.

- Chciałabym, żeby tutaj auta w ogóle nie jeździły, żeby to było miejsce dla pieszych - dodaje pani Aleksandra prowadząca biznes obok planowanej Strefy Czystego Transportu w Szczecinie.

Tobiasz Madejski, Szczecin