Głośna sprawa zamku w Stobnicy. Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował

O realizacji projektu, którego inwestorem jest poznańska spółka D.J.T. zrobiło się głośno latem 2018 r. Wówczas CBA rozpoczęło badanie prawidłowości decyzji wydanych w związku z budową.

W sierpniu 2018 r. minister środowiska polecił Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska (GDOŚ) wszczęcie pilnej kontroli procesu wydania decyzji w sprawie budowy. Sprawa została też skierowana do prokuratury.

Pod koniec kwietnia 2019 r. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu (RDOŚ) uchyliła swoją decyzję z maja 2015 r. określającą warunki prowadzenia inwestycji w Stobnicy i wniosła sprzeciw wobec jej realizacji.

W 2015 r. RDOŚ uznała, że budowa nie będzie miała negatywnego wpływu na środowisko i nie potrzebuje decyzji środowiskowej. Dyrekcja zmieniła swoją decyzję, bo w czasie realizacji inwestycji ujawniono, iż powierzchnia przekształcona na potrzeby przedsięwzięcia przekroczyła deklarowane wcześniej przez inwestora ok. 1,7 ha.

Według RDOŚ faktyczny obszar budowy był większy niż dwa ha, a tym samym inwestycja wymagała wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W lipcu 2019 r. GDOŚ utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w Poznaniu. Inwestor odwołał się w tej sprawie do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z marca 2020 r. uchylił decyzję GDOŚ. Generalna Dyrekcja złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA do NSA.

W marcu 2024 r., uzasadniając, iż wniosek w tej sprawie został złożony po wymaganym przepisami terminie, NSA odrzucił skargę kasacyjną GDOŚ. Jak się później okazało, to ze strony sądu doszło do pomyłki. Na wniosek strony publicznej NSA wznowił postępowanie w tym wątku sprawy.

We wtorek Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym orzeczeniu oddalił kasację GDOŚ od wyroku WSA z 2020 r. - Niewłaściwa realizacja przedsięwzięcia przez spółkę nie oznacza, że decyzja objęta wznowieniem była z tej przyczyny wadliwa. Dopiero bowiem na skutek realizacji przedsięwzięcia organ stwierdził, że powierzchnia przekształcona jest większa niż dwa hektary - powiedział w ustnym uzasadnieniu orzeczenia sędzia Jerzy Stelmasiak.

Wskazał, że zgodnie z przepisami, w przypadku spraw zakończonych decyzją ostateczną "wznawia się postępowanie, jeśli na jaw wyjdą istotne dla sprawy nowe okoliczności". Jak dodał, istotne okoliczności to takie, które "mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy". - Równocześnie taka nowa, istotna okoliczność musiała zaistnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, który wydał decyzję - powiedział.

W uzasadnieniu sędzia Stelmasiak zaznaczył, że przekroczenie deklarowanej powierzchni budowy zostało ujawnione już w trakcie realizacji inwestycji. - Taka okoliczność nie istniała w chwili wydania decyzji, czyli nie mogła w żadnym przypadku stanowić przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 par. 1 pkt. 5 Kpa.

- Trzeba bowiem bezwzględnie odróżnić wadliwość decyzji od nieprawidłowej realizacji decyzji. Ocena skutków prawidłowości realizacji ostatecznej decyzji z 6 maja 2015 r ., leży poza zakresem tego nadzwyczajnego postępowania prowadzonego na podstawie art. 145 Kpa - zaznaczył sędzia.

Pełnomocniczka inwestora, adwokat Aneta Fornalik powiedziała, że biorąc pod uwagę wtorkowe orzeczenie NSA, wszystkie postępowania administracyjne ws. budowy tzw. zamku w Stobnicy zostały prawomocnie zakończone. - Do tej pory żadna decyzja nie została wzruszona w taki sposób, że mogłoby to wstrzymać realizację robót. Dzisiejszy wyrok nam to potwierdza. Decyzje ws. budowy były cały czas legalne i są legalne obecnie - powiedziała.

Dodała, że budowa formalnie nadal trwa. Pytana wskazała, że zgodnie z uzyskanymi pozwoleniami tzw. zamek to mieszkaniowy budynek wielorodzinny. Pytana, czy inwestor będzie chciał przekształcić obiekt w hotel zastrzegła, że tego nie wie. - Co zrobi inwestor, tego nie możemy przewidzieć. Formalnie realizuje inwestycję objętą pozwoleniem na budowę - zastrzegła.

W marcu 2025 r. NSA oddalił skargi kasacyjne ws. budowy tzw. zamku, złożone w innym, administracyjnym wątku sprawy m.in. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W sprawie tzw. zamku w Stobnicy, od listopada 2023 r., przed Sądem Rejonowym w Obornikach (woj. wielkopolskie) toczy się proces oskarżonych o nieprawidłowości przy budowie. W tym postępowaniu karnym odpowiadają m.in. przedstawiciele inwestora i urzędnicy.

Po publikacji artykułu opartego na depeszy Polskiej Agencji Prasowej oświadczenie wydał NSA.

"Skarga kasacyjna Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2389/19, w sprawie III OSK 1974/24 nie została odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny, lecz oddalona dzisiejszym wyrokiem" - podkreśla NSA.

PAP w depeszy informowała bowiem o "odrzuceniu" skargi przez NSA.

Sąd odniósł się także do sprawy samego zamku.

"Z ustnych motywów rozstrzygnięcia nie wynika również w żadnej mierze, że zgoda na budowę obiektu w postaci Zamku w Stobnicy jest legalna czy też, że budowla została w pełni zalegalizowana. Rozpoznawana sprawa dotyczyła wyłącznie kwestii procesowej w postaci przesłanek wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej określenia warunków prowadzenia robót melioracyjnych" - czytamy.

"Z ustnych motywów rozstrzygnięcia wynikało również, że ewentualne nieprawidłowości w realizacji tego przedsięwzięcia mogą stanowić podstawę do prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego, ale inicjatywa w tym zakresie należy do właściwego organu administracji publicznej" - podkreśla sąd.