Uderzyli w święte miejsce Ukrainy. Ważny symbol nie tylko dla chrześcijan
W nocnych atakach Rosji na Ukrainę zginęło co najmniej dziewięć osób, kilkadziesiąt zostało rannych. W płomieniach stanęło wiele budynków, w tym prawosławny klasztor Ławra Peczerska w Kijowie. Spłonął dach części kompleksu, pożar udało się opanować. To ogromna strata dla światowego dziedzictwa. Jakie znaczenie ma zniszczony klasztor dla kultury chrześcijańskiej w Ukrainie i na świecie?
Spis treści:
- Ławra Peczerska. Symbol nie dziedzictwa nie tylko chrześcijańskiego
- Historia Ławry Peczerskiej. Od pieczar do wielkiej budowli
- Ławra Peczerska dziś. Cerkwie, pieczary i muzea
- Jaki jest stan zniszczeń po nocnym pożarze klasztoru?
Nocny atak na Ławrę Peczerską skomentował już Wołodymyr Zełenski słowami: "Jest to jedna z najpoważniejszych zbrodni Rosji przeciwko kulturze chrześcijańskiej. Państwowa Służba Ratownicza ugasiła już pożar dachu katedry". Historia budynku sięga średniowiecza.
Ławra Peczerska. Symbol nie dziedzictwa nie tylko chrześcijańskiego
Kijowski klasztor Ławra Peczerska to zabytek wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Świątynia powstała w XI wieku, jeszcze w czasach Rusi Kijowskiej. Wtedy do miasta przybyli krzewiciele ruchu monastycznego, Antoni i Teodozjusz. Założona przez nich ławra stała się zalążkiem wiary i duchowości prawosławnej.
Dla mieszkańców Ukrainy Ławra Peczerska jest również symbolem narodowej i kulturowej tożsamości. Na przestrzeni wieków bywała przedmiotem sporów o wpływy między Rosją i Ukrainą. Jej kontrola zawsze była istotna dla niezależności Ukrainy. Dlatego atak na zabytek ma również symboliczne znaczenie dla narodu ukraińskiego.
Zobacz również:
Historia Ławry Peczerskiej. Od pieczar do wielkiej budowli
Historia Ławry Peczerskiej zaczyna się skromnie. W XI wieku, gdy mnich Antoni osiadł w jednej z pieczar na wzgórzach nad Dnieprem. Wkrótce dołączyli do niego uczniowie, a wspólnota pustelników zaczęła rozwijać się w podziemnych korytarzach, które dały nazwę całemu klasztorowi (od słowa "peczera", czyli jaskinia).
Z czasem ascetyczna wspólnota przekształciła się w zorganizowany ośrodek życia monastycznego. Mnisi nie tylko modlili się i pracowali, lecz także tworzyli pierwsze kroniki oraz rozwijali życie intelektualne Rusi Kijowskiej. Już w XII wieku Ławra była uważana za miejsce święte i cudowne, przyciągające pielgrzymów z całego regionu.
Rozwój klasztoru sprawił, że nad podziemnymi pieczarami zaczęły powstawać monumentalne budowle. Pojawiły się cerkwie, mury obronne i zabudowania klasztorne. Szczególne znaczenie zyskał Sobór Zaśnięcia Matki Bożej, który stał się sercem całego kompleksu. W kolejnych stuleciach Ławra była wielokrotnie niszczona przez najazdy, m.in. mongolskie, jednak za każdym razem ją odbudowywano.
Ławra Peczerska dziś. Cerkwie, pieczary i muzea
Dziś Ławra Peczerska to już nie pojedynczy klasztor, lecz rozległy kompleks przypominający małe miasto. Na terenie około 20 hektarów znajduje się ponad 100 budynków, od cerkwi i klasztornych murów po muzea i instytucje kultury. Wieża dzwonnicza o wysokości 90 metrów jest charakterystycznym elementem panoramy Kijowa. Pod klasztorem znajduje się system pieczar pełen grobów, zmumifikowanych ciał i podziemnych cerkwi.
Ławra Peczerska dziś jest zarówno miejscem kultu, jak i zabytkiem kultury, tłumnie odwiedzanym przez wiernych i turystów. Obok cerkwi, do których pielgrzymują wierni, znajdują się tu liczne muzea, gromadzące eksponaty ważne dla ukraińskiej tożsamości. Jest tu Muzeum Książki i Druku, Muzeum Teatru, Muzyki i Kinematografii czy Muzeum Skarbów Historycznych Ukrainy. Widok odbijających słońce, złotych kopuł Ławry Peczerskiej jest znakiem rozpoznawczym Kijowa i całej Ukrainy. Od 1990 roku klasztor znajduje się na liście UNESCO.
Zobacz również:
Jaki jest stan zniszczeń po nocnym pożarze klasztoru?
W nocy z 14 na 15 czerwca Ławra Peczerksa ucierpiała od uderzenia rosyjskiego drona. W płomieniach stanął dach Soboru Uspienskiego (Katedry Zaśnięcia), najważniejszej świątyni kompleksu. Zniszczeniu uległo około 800 m kwadratowych powały. Poważnie uszkodzona została konstrukcja górnej części budynku. Na miejscu działania ratunkowe podjęli natychmiast strażacy i osoby duchowne. Dzięki temu udało się uratować zabytkowe ikony i cenne przedmioty liturgiczne, które zostały zabezpieczone w podziemiach kompleksu.
Pożar i działania gaśnicze nie pozostały bez wpływu na większe zabytki znajdujące się we wnętrzu budynku. Powierzchnie ogromnych obrazów pokryła sadza, a woda gaśnicza zalała historyczne posadzki i dolne części wnętrza Soboru. Główna konstrukcja murów przetrwała pożar, ale eksperci przestrzegają przed pęknięciami, które mogły pojawić się pod wpływem nagłej zmiany temperatur.
