"Pułapka Putina". Kremlowski plan wojny właśnie upada

"Specjalna wojenna operacja" (propagandowe określenie wojny w Ukrainie - red.) miała według rosyjskiego planu zająć trzy dni. Kilkadziesiąt godzin miało wystarczyć, by blisko 100 tysięczna armia, złożona z zawodowych żołnierzy, w tym elitarnych jednostek, zajęła najważniejsze ośrodki w Ukrainie, doprowadzając do upadku władzy.

Plan nie powiódł się i było to widoczne już po kilku dniach. Przeciągające się walki, potrzeba wycofania z kierunku kijowskiego, a w późniejszym etapie m.in. duże straty w wyniku ukraińskiej kontrofensywy. Wszystko to spowodowało, że na Kremlu zdecydowano o wprowadzeniu w życie tzw. doktryny Gierasimowa (od nazwiska generała Walerija Gierasimowa, obecnego szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Rosji).

W Moskwie zaakceptowano prowadzenie "wojny na wyniszczenie", gdzie kluczowym wskaźnikiem nie są zdobyte kilometry a tempo zastępowalności strat ludzkich.

- Władimir Putin został przekonany przez generałów, że hasło "u nas ludzi mnogo" nadal funkcjonuje. Wojskowi przekazywali mu informacje o dużych możliwościach mobilizacyjnych w biednych regionach, co miało pozwalać nie tylko na uzupełnianie strat, ale dostarczaniu także nowych sił - tłumaczy Bartłomiej Małczyk, absolwent Terezjańskiej Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt.

Kluczowym aspektem w tym planie było, jak określa to analityk, "kupowanie biedaków i robienie z nich żołnierzy". Kremlowskie władze ogłosiły, że udział za udział w SWO, każdy chętny który podpisze kontrakt z resortem obrony, otrzyma pieniądze, które odmienią jego i rodzinny status finansowy na długie lata.

System wypłat oparty został na trzech filarach: wypłacie jednorazowej, wysokim żołdzie miesięcznym i premiach za "sukcesy bojowe".

Po podpisaniu kontraktu żołnierz otrzymywał najpierw wypłatę federalną wysokości 400 tysięcy rubli (około 17 tys. zł). A także wypłatę regionalną, w zależności od regionu. Mogło to być nawet 3,4 miliona rubli czyli około 150 tys. zł (obwód tiumeński). W innych regionach mogło to być ok. 2,1 - 2,5 mln rubli (110-130 tys. zł).

Do tego dochodził stały, miesięczny żołd w wysokości 210 tys. rubli (około 9 tys. zł) i "dodatek za udział w SWO" 160 tys. rubli (około 7 tys. zł).

Trzecią składową wypłat dla rosyjskich żołnierzy są premie za "sukcesy bojowe". Dotyczyło to potwierdzonych przypadku uszkodzenia ukraińskiego i zachodniego sprzętu wojskowego. Przykładowo za zestrzelenie samolotu płacono 300 tys. rubli, czołgu - od 100 do 500 tys. rubli, wozu bojowego - od 50 do 100 tys. rubli.

- Nie należy też zapominać, że w systemie finansowania wojny ważną rolę odgrywały wypłaty za śmierć na polu walki. Jeśli taka "strata" została oficjalnie potwierdzona, wówczas rodzina otrzymywała jednorazową wypłatę sięgającą, w zależności od regionu, od 8 do 12 milionów rubli (350-500 tys. zł). Mówiąc brutalnie, Kreml wiedział, że matki i żony będą wypychać swoich synów lub mężów na front, dosłownie ich sprzedawać - wyjaśnia ekspert.

Jak twierdzi Bartłomiej Małczyk, plan "kupowania żołnierzy" działał skutecznie przez wiele miesięcy, ale od pewnego czasu obserwujemy jego powolne załamywanie. Doktryna Gierasimowa zakładała, że straty osobowe da się pokrywać nowymi rekrutami, ale sytuacja na froncie nie jest tak korzystna i Rosja traci zbyt wielu żołnierzy.

- W samym tylko 2025 roku Rosja traciła średnio 1100-1200 osób dziennie. W całym konflikcie mówimy o nawet 1,2 miliona żołnierzy. To są liczby, których nawet w najczarniejszych scenariuszach nie zakładano - stwierdza analityk.

- Obecnie zaciąg do armii to około 30 tysięcy ludzi miesięcznie. To ledwo pokrywa bieżące straty, a końca wojny nie widać. Na Kremlu muszą zdawać sobie sprawę, że za chwilę ludzi zacznie brakować. Ci "biedacy" o których wspominałem po prostu się kończą i generałowie zapewne chcieliby ogłoszenia powszechnej mobilizacji, ale na to nie zgodzi się Putin. To jest pułapka, którą on i jego generalicja założyli sami na siebie - dodaje.

Małczyk zwraca również uwagę na inny problem, a mianowicie kryzys dezercji. Głośno mówiło się o tym w przypadku Ukraińców, gdzie nastąpiła fala samowolnego opuszczania jednostek. Nie oznacza to jednak, że analogiczna sytuacja nie występuje w rosyjskiej armii.

- Według oficjalnych danych z rosyjskich sądów wojskowych mowa jest o około 10 tysiącach wyroków rocznie, ale to dane mocno zaniżone. Realnie szacuje się, że może to być około 25 tysięcy. To nic w porównaniu z Ukrainą, ale to kolejny element, który przyprawia generałów o ból głowy - wyjaśnia.

Rozwiązaniem, które rozwiązałoby problem braku nowych żołnierzy, jest ogłoszenie przez Kreml powszechnej mobilizacji. Szacuje się, że obecnie w Rosji mieszka około 4,5 miliona osób, które odbyły służbę wojskową w ciągu ostatnich 10 lat. Ten "zespół ratunkowy" byłby zbawienny dla generałów, którzy mogliby wręcz zalać Ukrainę nowymi jednostkami bojowymi.

Władimir Putin zdaje sobie jednak sprawę, że powszechna mobilizacja doprowadzi do poważnego kryzysu politycznego i gospodarczego. Przypomnieć można chociażby jesień 2022 roku, kiedy to z Rosji uciekło około 900 tysięcy osób, które bały się powołania do armii i trafienia na front. Powtórka w 2026 roku mogłaby doprowadzić do paraliżu najważniejszych ośrodków miejskich, takich jak Moskwa czy Petersburg, gdzie miliony osób decydowałoby się na nielegalne opuszczenie kraju.

Ile zatem Rosja może jeszcze wytrzymać? Zdaniem Bartłomieja Małczyka istnieją dwa scenariusze rozwoju sytuacji.

- Pierwszy, nazwijmy go "pełzający". Rosjanie ograniczają tempo działań ofensywnych, co pozwoli im na zrównanie strat z tempem rekrutacji. Nie należy się wówczas spodziewać spektakularnych sukcesów frontowych, ale to da możliwość kontynuacji wojny jeszcze przez kilka, maksymalnie kilkanaście miesięcy. Moim zdaniem mówimy o końcu bieżącego roku - podkreśla analityk.

- Drugi scenariusz - "przełamania" - to pójście na całość. Generałowie mogą przekonać Putina, że są gotowi do dużej ofensywy wiosenno-letniej, przełamania ukraińskiej obrony i zajęcia m.in. całego Donbasu. Tutaj jest jednak duży haczyk. Jeśli Rosjanie nie odnieśliby zakładanego sukcesu, Kreml będzie zmuszony do ogłoszenia częściowej mobilizacji. Jeśli tego nie zrobią, po prostu zabraknie ludzi do kontynuowania wojny - dodaje, wskazując jednocześnie na możliwość ogłoszenia tzw. "specjalnych ćwiczeń infrastrukturalnych".

Wspomniane ćwiczenia to prawo, które wprowadzone zostało w grudniu 2025 roku. Pozwala ono na wysłanie rezerwistów na szkolenia. Zdaniem ekspertów, de facto byłaby to forma przymusowego wcielenia do armii bez oficjalnego ogłaszania stanu wojennego.

Marcin Jan Orłowski