Emerytura

Emerytura to świadczenie przyznawane osobom ubezpieczonym, które spełniają określone warunki w systemie ubezpieczeń społecznych. Kryteria te obejmują:

Dla osób urodzonych przed 1949 rokiem wysokość emerytury zależy przede wszystkim od długości stażu pracy oraz wysokości zarobków w wybranych okresach. Natomiast osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku, które przystąpiły do Otwartego Funduszu Emerytalnego (OFE) lub nie przystąpiły do niego i nie kwalifikują się do emerytury na dawnych zasadach, otrzymują świadczenie obliczane na podstawie środków zgromadzonych na indywidualnym koncie ubezpieczeniowym.

Dodatkowe przepisy regulujące warunki i wysokość emerytur oraz rent dla pracowników resortów: obrony, spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, określa ustawa z 23 lipca 2003 roku zmieniająca ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prawo do emerytury przysługuje osobom, które osiągnęły ustawowy wiek emerytalny. W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku wynosi on: 

Drugim warunkiem jest opłacanie składek - wystarczy choćby jeden dzień opłaconych składek, aby nabyć prawo do świadczenia.

Aby jednak uzyskać gwarantowaną minimalną emeryturę, kobiety muszą mieć co najmniej 20 lat okresów składkowych, a mężczyźni - 25 lat.

Od 1 marca 2024 roku, w wyniku waloryzacji świadczeń, minimalna emerytura brutto wynosiła 1783,82 zł, co dało 1623,28 zł netto miesięcznie. Minimalna emerytura w 2025 r. to 1878,91 zł brutto (około 1709,81 zł netto). To jednak kwota niewielka w porównaniu do oczekiwań wielu osób.

Osoby planujące emeryturę w wysokości 3000 zł brutto mogą skorzystać z kalkulatora ZUS, aby oszacować, ile muszą obecnie zarabiać. Kalkulacja polega na podzieleniu zgromadzonych środków przez przewidywaną liczbę miesięcy dalszego życia. Wprowadzając dane takie jak wiek, dochody i planowany moment przejścia na emeryturę, można otrzymać szacunkową wysokość świadczenia. Należy pamiętać, że są to jedynie prognozy. Analizy wskazują, że aby otrzymać emeryturę w wysokości 3000 zł brutto, miesięczne dochody powinny wynosić około 6300 zł brutto.

Prawo do trzynastej emerytury przysługuje osobom, które na dzień 31 marca danego roku mają prawo do świadczeń takich jak: różne rodzaje emerytur (w tym pomostowej i okresowej), emerytury kapitałowej lub częściowej, renty z tytułu niezdolności do pracy (w tym wojskowej, inwalidzkiej, wypadkowej), renty socjalnej, rodzinnej, szkoleniowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczeń rodzicielskich uzupełniających, świadczeń dla cywilnych niewidomych poszkodowanych wojną, a także zasiłku przedemerytalnego. 

Informacje dotyczące czternastej emerytury można znaleźć w przepisach dotyczących dodatkowych świadczeń emerytalnych.

Niektóre grupy zawodowe mogą ubiegać się o wcześniejszą emeryturę: 

Górnicy - osoby, które nie przystąpiły do OFE lub przeniosły środki z OFE do ZUS, mogą otrzymać świadczenie, jeśli spełnią warunki dotyczące okresu pracy: kobiety po 20 latach, mężczyźni po 25 latach, w tym odpowiednia liczba lat pracy pod ziemią lub w górnictwie. 

Nauczyciele - dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., przed 1 stycznia 1969 r., które przed 31 grudnia 2008 r. zgromadziły 30 lat pracy (w tym 20 lat w nauczaniu lub 25 lat w nauczaniu specjalnym) i rozwiązały stosunek pracy ze względów organizacyjnych. 

Twórcy i artyści - mogą ubiegać się o wcześniejszą emeryturę, jeśli na dzień 1 stycznia 1999 r. spełnili wymagania dotyczące okresu działalności artystycznej oraz osiągnęli odpowiedni wiek, np. 40 lat dla tancerzy czy 55 lat dla muzyków, przy udokumentowaniu minimum 15 lat aktywności twórczej.