<div><ul><li><b>Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)</b> to najwyższy sąd UE, który interpretuje prawo Unii Europejskiej i dba o jego jednakowe stosowanie we wszystkich państwach członkowskich. </li><li><b>TSUE rozstrzyga spory dotyczące prawa UE</b> - np. między państwami UE, instytucjami UE lub gdy sądy krajowe pytają, jak interpretować prawo unijne (tzw. pytania prejudycjalne). </li><li><b>Wyroki TSUE są wiążące</b> - państwa członkowskie i ich sądy muszą się do nich stosować.</li></ul></div><div></div><h2>TSUE - historia</h2><div><b>Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej powstał 23 lipca 1952 roku </b>na mocy <b>Traktatu paryskiego</b> z 18 kwietnia 1951 roku w ramach <b>Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali</b>. W 1986 roku Jednolity Akt Europejski wprowadził Sąd Pierwszej Instancji, aby odciążyć Trybunał w sprawach indywidualnych i gospodarczych.</div><div><br /></div><div>Traktat z Nicei z 2001 roku umożliwił tworzenie sądów wyspecjalizowanych i <b>rozszerzył kompetencje TSUE</b> w kontroli przestrzegania prawa UE. W latach 2005-2016 działał Sąd do spraw Służby Publicznej, którego zadania w 2016 roku przejął Sąd główny. Traktat lizboński z 2009 roku wprowadził głównie zmiany terminologiczne, zachowując strukturę i kompetencje Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.</div><div><h2>TSUE - cele i zadania</h2></div><div><b>Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)</b> dba o to, by prawo UE było stosowane w ten sam sposób we <b>wszystkich krajach członkowskich</b>. Rozstrzyga spory między państwami a instytucjami unijnymi i przyjmuje <b>skargi od osób, firm lub organizacji</b>, jeśli ich prawa zostały naruszone.<b> TSUE wyjaśnia też wątpliwości sądów krajowych</b>, wydając orzeczenia w <b>trybie prejudycjalnym</b>.</div><div><br /></div><div>Dodatkowo <b>Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej</b> kontroluje, czy państwa przestrzegają prawa UE, <b>unieważnia niezgodne z nim akty prawne</b> i <b>może nakładać odpowiednie środki naprawcze</b>. TSUE wydaje również <b>opinie doradcze</b> i pilnuje, by działania Unii były <b>zgodne z traktatami</b>, zapewniając spójność całego systemu prawnego.</div><div><br /></div><div>Trybunał Sprawiedliwości <a href="http://wydarzenia.interia.pl/tematy-unia-europejska,gsbi,46"><b>Unii Europejskiej</b></a> rozpatruje m.in. <b>skargi w sprawach uchybienia państwa członkowskiego</b>, <b>unieważniania aktów prawnych UE</b>, <b>bezczynności instytucji</b> oraz <b>roszczeń o odszkodowanie</b>. </div><div><div><br /></div><div>Orzeczenia Trybunału mają <b>charakter wiążący dla państw członkowskich</b> i są podstawą utrzymania spójności prawnej w całej Unii. TSUE działa zarówno jak sąd międzynarodowy, jak i krajowy, wydając wyroki w sprawach spornych, opiniując akty prawne i rozstrzygając pytania prejudycjalne zadawane przez sądy krajowe.</div><div><h2>TSUE - jak działa?</h2></div><div>Postępowanie w TSUE ma dwie fazy: <b>pisemną i ustną</b>. W procedurze pisemnej strony przedstawiają swoje stanowiska, a sędzia sprawozdawca przygotowuje sprawozdanie. Następnie sprawa trafia na <b>posiedzenie ogólne</b>, gdzie decyzję podejmuje <b>skład sędziów</b>.</div><div><br /></div><div><b>W procedurze ustnej </b>adwokaci przedstawiają argumenty, sędziowie i rzecznik generalny mogą zadawać pytania, po czym wydawana jest opinia rzecznika i ogłaszany wyrok. W Sądzie większość spraw rozpatruje trzyosobowy skład bez udziału rzecznika generalnego.</div><div><br /></div><div>Każdy, kto uzna, że jego prawa zostały naruszone przez instytucję UE, <b>może wnieść skargę bezpośrednio do Sądu </b>lub pośrednio za pośrednictwem krajowych sądów.</div><div><h2>TSUE - kontrowersje</h2></div><div><b>Działalność TSUE</b> bywa przedmiotem sporów dotyczących granic jego kompetencji i roli sędziów. Krytycy wskazują, że niektóre wyroki <b>ingerują w politykę krajów członkowskich </b>i wykraczają poza traktaty. Przykładem były wyroki ograniczające możliwość strajku w krajach nordyckich czy decyzje dotyczące <b>skupu obligacji Europejskiego Banku Centralnego</b>, które krajowe trybunały uznały za wykraczające poza kompetencje TSUE.</div><div><br /></div><div>W ostatnich latach <b>Polska znalazła się w sporze z TSUE</b> o granice prawa unijnego. W październiku 2021 roku polski Trybunał Konstytucyjny orzekł, że <b>niektóre przepisy traktatów UE są sprzeczne z konstytucją</b>. Wyrok spotkał się z krytyką <b><a href="https://wydarzenia.interia.pl/tematy-komisja-europejska,gsbi,34">Komisji Europejskiej</a> </b>i <b><a href="https://wydarzenia.interia.pl/tematy-parlament-europejski,gsbi,37">Parlamentu Europejskiego</a></b>, które podkreślały wagę pierwszeństwa prawa unijnego.</div></div>