Reklama

Wirus polio

Czwartek, 11 grudnia 2025 (15:12)AktualizacjaPiątek, 12 grudnia 2025 (12:06)

Wirus polio (poliomyelitis) przenosi się głównie drogą pokarmową oraz poprzez kontakt z wydzielinami dróg oddechowych. Wywołuje chorobę Heinego-Medina, która w części przypadków może prowadzić do trwałych porażeń wiotkich, a nawet do śmierci. U wielu osób zakażenie przebiega jednak łagodnie lub bezobjawowo, często przypominając zwykłą infekcję grypową. W Polsce dzięki szeroko prowadzonym szczepieniom nie notuje się zachorowań spowodowanych dzikim wirusem polio od ponad czterech dekad. Wirus polio nie został jednak wyeliminowany na świecie, dlatego utrzymanie wysokiego poziomu zaszczepienia zgodnie z kalendarzem szczepień jest kluczowe. W 2024 roku materiał genetyczny wirusa typu drugiego został wykryty w warszawskich ściekach, co doprowadziło do zaostrzenia nadzoru epidemiologicznego pod kątem wirusa polio.

Wirus polio
Wirus polio/THOM LEACH/Science Photo Library RF/East News

Wirus polio

  • Polio to choroba wirusowa, która może prowadzić do trwałych porażeń wiotkich, a w ciężkich przypadkach do śmierci. 
  • Zakażenie często przebiega bezobjawowo lub łagodnie, choć w niewielkim odsetku powoduje ciężkie powikłania neurologiczne. 
  • Szczepienia przeciw polio są kluczowe, bo dziki wirus nadal krąży na świecie, a tylko wysoka wyszczepialność skutecznie zapobiega zachorowaniom.

Wirus polio - charakterystyka

Budowa wirusa polio jest stosunkowo nieskomplikowana - tworzy go jednoniciowy genom RNA otoczony kapsydem, czyli osłoną z białek. Kapsyd nie tylko zabezpiecza materiał genetyczny, ale także umożliwia wirusowi polio wnikanie do wybranych komórek.
Wyróżnia się trzy serotypy poliowirusa: 
  • typ I (PV1), 
  • typ II (PV2),
  • typ III (PV3). 
Różnią się one między sobą strukturą białek kapsydowych. Wszystkie wywołują podobny obraz choroby polio i cechują się wysoką zjadliwością. Najczęściej występuje typ I, który jest najbardziej powiązany z występowaniem porażeń w chorobie Heinego-Medina, którą wywołuje.

Wirus polio - przebieg zakażenia

Wirus dostaje się do organizmu przede wszystkim drogą fekalno-oralną. Polio należy więc do grupy "chorób brudnych rąk". Następnie wirus przenika przez nabłonek jelit, gdzie rozpoczyna proces replikacji. Okres inkubacji trwa zazwyczaj od 9 do 12 dni, po czym wirus atakuje pobliskie węzły chłonne i wchodzi do krwiobiegu, wywołując tzw. wiremię pierwotną. W tym stadium układ odpornościowy może wytworzyć przeciwciała, co zatrzymuje dalszy rozwój infekcji - jest to określane jako zakażenie poronne.

Jeżeli organizm nie zdołał zwalczyć pierwotnej wiremii, dochodzi do wiremii wtórnej, która przebiega znacznie intensywniej. Wirusy rozprzestrzeniają się wówczas po całym organizmie, atakując różne komórki i tkanki.

Receptory umożliwiające wirusowi wnikanie znajdują się w wielu typach komórek, w tym w komórkach ośrodkowego układu nerwowego. Najbardziej podatne są neurony rogów przednich rdzenia kręgowego, a także komórki rdzenia przedłużonego i mostu, co wyjaśnia neurologiczne objawy zakażenia.

Wirus polio - zakażenia o lekkim przebiegu

Zakażenie wirusem polio najczęściej może mieć przebieg bezobjawowy w przypadku zakażenia poronnego, to znaczy takiego, w którym organizm radzi sobie z wirusem. Występują wówczas nieswoiste objawy, które trudno powiązać z wirusem polio. 

U około 1 procenta zakażonych rozwija się aseptyczne ("jałowe") zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które ustępuje samoistnie i nie wywołuje powikłań.

Wirus polio - choroba Heinego-Medina

U 0,1 procenta zakażonych wirusem polio rozwija się porażenie (postać porażenna) znana jako choroba Heinego-Medina od nazwisk lekarzy, którzy opisali chorobę. 

Postać porażenna rdzeniowa charakteryzuje się porażeniem neuronów odpowiedzialnych za motorykę, co skutkuje tzw. porażeniami wiotkimi.

Postać porażenna opuszkowa występuje częściej u pacjentów dorosłych i charakteryzuje się rozwojem wirusa w strukturach podstawy mózgu oraz rdzenia przedłużonego, gdzie leżą ośrodki: oddechowy i krążeniowy. Ta postać choroby w swoim przebiegu może doprowadzić do śmierci chorego.

Istnieje także wersja porażenna opuszkowo-rdzeniowa, w której zagrożenie śmiercią jest bardzo wysokie.

Wyróżnia się także zespół poporażenny, znany także jako zespół post-polio. Zakażenie obejmuje wtedy mięśnie, które poprzednio nie zostały zaatakowane. Taka postać choroby dotyka do 30 proc. porażonych wcześniej pacjentów po upływie około 25, 30 lat. Ta postać choroby nie ma jednak gwałtownego przebiegu.

Bardzo rzadko występuje wywołane wirusem polio zapalenie mózgu, które jest śmiertelne.

Wirus polio - leczenie zakażeń poliomyelitis

Nie istnieje specyficzne leczenie zakażeń poliomyelitis oraz choroby Heinego-Medina. Postępowanie medyczne w tych przypadkach polega na leczeniu objawowym.

Wirus polio - zapobieganie poliomyelitis

Skuteczną metodą walki z wirusem polio są szczepienia przeciwko chorobie Heinego-Medina. Jedną z metod jest pozajelitowe podanie szczepionki z unieczynnionym wirusem.

Inną metodą jest podanie doustne szczepionki z żywym, sztucznie otrzymanym wirusem, który nie jest zdolny do wywołania zakażenia, ale wytwarza odporność.

Mimo to odnotowuje się przeciętnie 3,8 przypadku zakażenia poszczepiennego na 10 milionów dawek. W Polsce od 2001 r. były trzy takie przypadki w 2008, 2009 i 2014 roku. Od 2016 roku w Polsce dzieciom podawana jest wyłącznie inaktywowana szczepionka przeciwko poliomyelitis. Są one realizowane zgodnie z harmonogramem kalendarza szczepień ochronnych.
Temat Wirus polio znajdziesz również w serwisie: geekweek

Wirus polio - Wiadomości

Epidemiolodzy biją na alarm. "Pęka klosz bezpieczeństwa"

Epidemiolodzy biją na alarm. "Pęka klosz bezpieczeństwa"

Środa, 19 marca 2025 (18:23)
Rośnie ryzyko związane z zaniedbaniem szczepień na błonicę, odrę, krztusiec i tężec - ostrzegają lekarze. Prof. Jarosław Drobnik zaznaczył, że przez turystykę i brak dawek przypominających "pęka...
Śmiertelny wirus w Strefie Gazy. Pilny apel ONZ i WHO

Śmiertelny wirus w Strefie Gazy. Pilny apel ONZ i WHO

Sobota, 17 sierpnia 2024 (19:51)
W Strefie Gazy odnotowano pierwszy od 25 lat przypadek polio. Zachorowało 10-miesięczne dziecko, które ze względu na trwający konflikt nie zostało zaszczepione. Wcześniej wirusa wykryto w ściekach,...