Wielki Piątek. To jeden z dwóch dni w roku, gdy obowiązuje post ścisły

W ciągu roku liturgicznego tylko dwa razy obowiązuje post ścisły - w Środę Popielcową i Wielki Piątek. Nie każdy katolik ma jednak w Wielki Piątek takie same obowiązki, zwłaszcza jeśli chodzi o przestrzeganie postu ścisłego. Kościelne przepisy przewidują sytuacje, w których post ścisły nie obowiązuje.

Z obowiązku postu ścisłego zwolnione są osoby, które:

• nie ukończyły 18. roku życia,
• rozpoczęły 60. rok życia.

Inaczej wygląda sprawa z wstrzemięźliwością od pokarmów mięsnych. Tutaj granica wieku jest niższa, a obowiązek:

• dotyczy osób, które ukończyły 14 lat,
• nie wygasa po sześćdziesiątce.

Sam wiek nie zwalnia więc z rezygnacji z mięsa.

Poza tym z obowiązku mogą być zwolnione osoby chore, osłabione albo takie, których stan zdrowia wymaga normalnego odżywiania. Dotyczy to także tych, którzy nie mają wpływu na to, co jedzą, na przykład pacjentów, osób przebywających w placówkach opiekuńczych czy korzystających ze zbiorowego żywienia.

Osobną kwestią są kobiety w ciąży i karmiące piersią. W ich przypadku przepisy nie dają jednej, sztywnej odpowiedzi. Przyjmuje się jednak, że zdrowie matki i dziecka ma pierwszeństwo. Jeśli post pogarsza samopoczucie albo budzi wątpliwości medyczne, można z niego zrezygnować i wybrać inną formę pokuty.

W Wielki Piątek obowiązują dwie praktyki: post ścisły i wstrzemięźliwość od mięsa. To nie to samo, dlatego łatwo o nieporozumienie.

• Post ścisły dotyczy osób pełnoletnich do rozpoczęcia 60. roku życia. To właśnie ta grupa powinna w Wielki Piątek ograniczyć liczbę posiłków zgodnie z zasadami Kościoła. To trzy posiłki dziennie - raz do syta, dwa mniejsze.
• Wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych obejmuje wszystkich, którzy ukończyli 14 lat. Ten obowiązek jest szerszy i dotyczy nie tylko Wielkiego Piątku, ale również wszystkich piątków w roku, chyba że danego dnia przypada uroczystość liturgiczna.

Warto to mocno podkreślić: ukończenie 60 lat nie oznacza pełnego zwolnienia z praktyk pokutnych. Senior nie musi zachowywać postu ścisłego, ale nadal powinien powstrzymać się od jedzenia mięsa.

Post ścisły w Wielki Piątek oznacza dwie rzeczy jednocześnie: po pierwsze, rezygnację z pokarmów mięsnych, a po drugie, ograniczenie ilości jedzenia.

Kościół wskazuje, że tego dnia można spożyć trzy posiłki, ale tylko jeden z nich może być do syta. Dwa pozostałe powinny być mniejsze i skromne.

Dla wielu wiernych ważne jest także to, by nie sprowadzać postu wyłącznie do jadłospisu. Wielki Piątek ma prowadzić do refleksji, modlitwy i wewnętrznego uporządkowania. Dlatego część osób oprócz ograniczenia jedzenia rezygnuje też z mediów społecznościowych, rozrywki, telewizji czy innych codziennych przyzwyczajeń, które zabierają uwagę i czas.

Jeśli ktoś z powodu zdrowia albo szczególnych okoliczności nie może zachować postu w zwykłej formie, może podjąć inną praktykę pokutną. Może to być modlitwa, jałmużna, pomoc potrzebującym albo dobrowolne wyrzeczenie w innej sferze życia.

To pytanie wraca co roku i zaskakuje wiele osób - czy w Wielki Piątek trzeba iść do kościoła? Przypomnijmy, że na ten moment jest to dzień ważny w katolickiej tradycji, ale nie jest świętem nakazanym, co oznacza brak obowiązku uczestniczenia w liturgii kościelnej.

Niemniej jednak w wielu parafiach odprawiana jest Liturgia Męki Pańskiej, a także Droga Krzyżowa i adoracja krzyża, które dla wielu wiernych są jednymi z najmocniejszych duchowo momentów całego roku.

Dlatego, choć Prawo kościelne nie nakłada obowiązku obecności w kościele, Wielki Piątek dla wielu osób jest okazją do modlitwy, wyciszenia i przygotowania się na Wielkanoc właśnie w murach świątyni.