Wśród maryjnych świąt związanych z rolnictwem i cyklem wegetacyjnym najbardziej celebrowanym zarówno w Polsce, jak i w wielu krajach Europy, jest uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, znana też jako święto Matki Bożej Zielnej.
Maryja jest wówczas czczona jest jako opiekunka przyrody w pełnym rozkwicie - patronka kwiatów, ziół, owoców i warzyw. W Polsce nazywa się Ją wówczas "Zielną", w niemieckiej Bawarii i Nadrenii - "Kwietną", w Estonii określana jest mianem "Żytniej", a w Czechach - "Korzennej".
Święto Matki Bożej Zielnej - kiedy się je obchodzi?
W tradycji chrześcijańskiej, a szczególnie w nauczaniu Kościoła katolickiego, przyjmuje się, że Maryja, Matka Jezusa, po zakończeniu swego życia na Ziemi, nie zaznała śmierci w zwykłym rozumieniu tego słowa, lecz została wzięta do nieba z duszą i ciałem.
Na pamiątkę tego wydarzenia obchodzona jest uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - jedno z najstarszych i najważniejszych świąt maryjnych.
W tradycji ludowej w Polsce uroczystość ta nazywana jest również świętem Matki Bożej Zielnej. To jedno z najważniejszych świąt maryjnych obchodzonych w naszym kraju. Przypada ono corocznie 15 sierpnia.
Święcenie ziół i kwiatów
W Polsce święto Matki Bożej Zielnej ma szczególny, ludowy wymiar - to nie tylko uroczystość kościelna, ale także czas dziękczynienia za plony i pełnię lata. Właśnie dlatego tego dnia wierni przynoszą do kościołów bukiety ziół, kwiatów, zbóż i owoców, które są symbolem płodności ziemi i Bożego błogosławieństwa.
Rośliny uznawano za dary Boże, a ich święcenie to sposób wyrażenia szacunku dla natury i wdzięczności za jej obfitość.
Bukiet przygotowywany na tę okazję - nazywany w różnych regionach Polski zielem, ograbką lub rózgą - powinien być różnorodny, pachnący i złożony z roślin używanych w domowym lecznictwie oraz uprawianych na polach. Tradycyjnie powinny znaleźć się w nim m.in.:
- Kłosy zbóż (pszenicy, żyta, owsa) - jako symbol urodzaju i pożywienia, dziękczynienie za plony, symbol ciała Chrystusa
- Rumianek, mięta i melisa - zioła uspokajające, symbol zdrowia i czystości,
- Piołun, otwiera się w nowym oknie i bylica - uważane za rośliny ochronne przed złymi mocami,
- Dziurawiec - zwany "zielem Matki Bożej", przynoszący nadzieję i światło
- Szałwia i hyzop - symbol mądrości i duchowego oczyszczenia,
- Macierzanka i lawenda - rośliny wonne, symbolizujące miłość i troskę domową,
- Dziewanna - symbol obfitości i opieki Maryi, często umieszczana w centrum bukietu, ludowo nazywana "warkoczami Matki Bożej"
- Nagietek i malwa - symbol piękna życia, kruchości i przemijania.
W niektórych regionach dodawano również owoce (jabłka, śliwki, orzechy), warzywa (marchew, czosnek), a nawet korzenie, by oddać pełnię darów natury.
15 sierpnia. Ludowe tradycje i obyczaje
Poświęcone bukiety przechowywano w domach - za obrazami, nad drzwiami lub w oborach - wierząc, że chronią przed burzami, szkodnikami, chorobami, czarami i demonami. Ziarno wysypane z poświęconych kłosów dodawano do siewu, by zapewnić urodzaj i ochronę plonów.
Zioła wykorzystywano do kąpieli leczniczych (np. przy gruźlicy), okadzano nimi chorych, kobiety rodzące, nawet bydło - by chronić przed chorobami. Wierzono, że nawet spalanie starych bukietów "uspokajało ziemię" od czarów i złych mocy.
Święto Matki Bożej Zielnej od wieków łączy się także z dożynkami, czyli tradycyjnym ludowym świętem dziękczynnym za zakończenie żniw. Niemal w całej Polsce to właśnie wtedy rolnicy składają Bogu i Maryi podziękowanie za plony i pomyślność podczas żniw.
Do kościoła przynoszone są tak zwane wieńce dożynkowe wykonane z kłosów zbóż, ziół, owoców i kwiatów, często w formie korony, serca lub symbolu maryjnego. Po uroczystych obchodach organizowane są wspólne biesiady, śpiewy i tańce.
Czy w święto Matki Bożej Zielnej trzeba iść do kościoła?
Każdy katolik zobowiązany jest do uczestniczenia w mszy świętej w święta nakazane, inaczej popełnia grzech ciężki. Święta nakazane to wszystkie niedziele w roku oraz kilka dodatkowych uroczystości.
Wśród wyróżnionych uroczystości znajduje się także Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Dlatego też 15 sierpnia każdy wierzący zobowiązany jest do uczestnictwa w mszy świętej.
