Ta uroczystość ma własną wigilię. Kościół zaczyna obchody 28 czerwca
Uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła przypada 29 czerwca, ale jej liturgiczne obchody mogą rozpocząć się już dzień wcześniej. Liturgia przewiduje osobny formularz wigilii uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła. W tym roku uwagę wiernych przyciągnie również wydarzenie w Rzymie z udziałem trzech polskich metropolitów.
Spis treści:
- 28 czerwca. Wigilia Uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła
- Kiedy wprowadzono Wigilię Uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła?
- Czy 29 czerwca trzeba iść do kościoła? W Polsce to święto ma jeszcze jeden ważny kontekst
Świętych Piotra i Pawła dzieliło niemal wszystko: pochodzenie, temperament, wykształcenie i sposób działania. Mimo tych różnic ich losy splotły się w historii Kościoła.
Papież Leon XIV podczas homilii wygłoszonej 29 czerwca 2025 roku podkreślał, że obaj potrafili prowadzić między sobą szczere spory, a jednocześnie pozostali zjednoczeni w tej samej misji. Ich wspólna uroczystość ma przypominać, że prawdziwa jedność polega na zdolności budowania wspólnoty pomimo różnic.
28 czerwca. Wigilia Uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Wieczorem 28 czerwca w wielu kościołach rozpocznie się liturgiczne świętowanie Uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła, choć w kalendarzu przypada ona dopiero dzień później, 29 czerwca.
Mszał Rzymski przewiduje bowiem specjalny formularz Mszy Wigilii tej uroczystości, który może być sprawowany w godzinach wieczornych poprzedzających święto. Najczęściej Eucharystie są odprawiane po godz. 16.00 lub 17.00, zależnie od porządku nabożeństw obowiązującego w danej parafii.
W 2026 28 czerwca przypada w niedzielę, więc przed południem wierni będą uczestniczyć jeszcze w mszach XIII Niedzieli Zwykłej, jednak wraz z nadejściem wieczora Kościół rozpocznie już obchody jednej z najstarszych i najbardziej znaczących uroczystości apostolskich. Kapłani mogą wtedy celebrować liturgię Wigilii Świętych Piotra i Pawła, która posiada własne teksty modlitw, czytania oraz charakterystyczny czerwony kolor szat liturgicznych, przypominający o męczeńskiej śmierci obu apostołów.
Liturgia wigilii prowadzi wiernych przez wydarzenia ukazujące narodziny i rozwój Kościoła. Pierwsze czytanie z Dziejów Apostolskich opowiada o uzdrowieniu człowieka chromego przy bramie świątyni, drugie sięga do Listu do Galatów, natomiast Ewangelia przywołuje poruszającą rozmowę Chrystusa z Piotrem nad Jeziorem Tyberiadzkim, zakończoną słowami: "Paś owce moje".
Całość koncentruje się wokół odpowiedzialności za wspólnotę wierzących, odwagi w głoszeniu Ewangelii i świadectwa składanego aż po kres życia.
Korzenie tej uroczystości sięgają najdawniejszych wieków chrześcijaństwa. Historycy Kościoła wskazują, że wspólny kult św. Piotra i św. Pawła był obecny już w pierwszych stuleciach, a ich święto należało do najstarszych obchodów liturgicznych Kościoła rzymskiego.
Kiedy wprowadzono Wigilię Uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła?
Wigilia uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła nie została wprowadzona jedną decyzją, którą dałoby się przypisać konkretnemu papieżowi i dokładnej dacie. To jeden z bardzo starych elementów rytu rzymskiego, wyrastający z dawnego zwyczaju przygotowywania się do najważniejszych obchodów przez osobny dzień czuwania, modlitwy i liturgii.
Badacze liturgii wskazują, że wigilia Piotra i Pawła należy do najstarszych wigilii rzymskich i jest poświadczona w dawnych księgach liturgicznych tak wcześnie, jak pozwalają na to zachowane źródła. Jej teksty pojawiają się m.in. w tradycji sakramentarzy, a modlitwy wigilii są znane z najwcześniejszych wersji Sakramentarza Gregoriańskiego z końca VIII wieku.
Zobacz również:
Dawna wigilia różniła się jednak od tego, co wielu wiernych kojarzy dziś z wieczorną Mszą wigilijną. W starszym rycie rzymskim "wigilia" była dniem przygotowania, często o charakterze pokutnym.
Odprawiano ją przed właściwym świętem, z własnymi tekstami, ale w bardziej powściągliwej formie: bez "Chwała na wysokości", bez "Wierzę w Boga", bez Alleluja przed Ewangelią, tradycyjnie w szatach fioletowych.
W przypadku Piotra i Pawła taki charakter miał głęboki sens, bo 29 czerwca w Rzymie wspominano dwóch apostołów związanych z początkiem Kościoła rzymskiego i z męczeństwem poniesionym w stolicy cesarstwa. Wigilia była więc liturgicznym progiem przed jednym z najważniejszych świąt apostolskich.
Dzisiejsza forma jest już inna. W aktualnym Mszale Rzymskim Msza wigilijna uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła odprawiana jest wieczorem 28 czerwca, przed I Nieszporami uroczystości albo po nich. Ma własną antyfonę, kolektę, modlitwę nad darami, modlitwę po Komunii, prefację o apostołach Piotrze i Pawle oraz czerwony kolor szat.
Odmawia się w niej "Chwała na wysokości" i "Wierzę w Boga", więc współczesna liturgia traktuje ją jako uroczysty początek obchodów, a nie wyłącznie dawny dzień pokutnego przygotowania.
Czy 29 czerwca trzeba iść do kościoła? W Polsce to święto ma jeszcze jeden ważny kontekst
W prawie powszechnym Kościoła uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła należy do dni świątecznych nakazanych. Kanon 1246 Kodeksu Prawa Kanonicznego wymienia ją obok Bożego Narodzenia, Objawienia Pańskiego, Bożego Ciała, Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Wszystkich Świętych. W Polsce obowiązuje jednak decyzja zatwierdzona przez Stolicę Apostolską w 2003 roku.
Na jej mocy uroczystość Świętego Józefa, Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny przestały być u nas świętami nakazanymi. 29 czerwca wierni w Polsce są zachęcani do udziału we mszy, ale nie mają takiego obowiązku. Natomiast 28 czerwca wierni powinni uczestniczyć we mszy, ponieważ jest to niedziela.
Nie zmienia to rangi samej uroczystości. To dzień mocno związany z Rzymem, pamięcią o męczeństwie apostołów i pytaniem o jedność Kościoła. W 2026 roku dochodzi do tego konkretny polski wątek: 29 czerwca papież Leon XIV ma pobłogosławić i nałożyć paliusze nowym metropolitom z całego świata, w tym trzem hierarchom z Polski: kard. Konradowi Krajewskiemu, kard. Grzegorzowi Rysiowi i abp. Andrzejowi Przybylskiemu. Uroczysta msza w Bazylice Świętego Piotra w Rzymie ma rozpocząć się o godz. 9.30.
Paliusz to biały, wełniany pas z krzyżami, zakładany na ornat. Symbolizuje on więź metropolity z biskupem Rzymu oraz pasterską odpowiedzialność za powierzony Kościół
