Święto obchodzone w Kościele od niedawna. Ustanowił je papież Benedykt XVI

Święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana jest precyzyjnie usytuowane w strukturze roku liturgicznego. Jego celebrowanie wypada dokładnie na tydzień przed uroczystością Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Bożego Ciała) i cztery dni po uroczystości Zesłania Ducha Świętego.

Święto to jest stosunkowo młode. W Polsce obchodzone jest od 2013 roku. Decyzję o jego wprowadzeniu podjęli biskupi na 360. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu w Zakopanem w listopadzie 2012 roku. Następnie 3 kwietnia 2013 roku Watykańska Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów zatwierdziła dekretem dla Kościoła w Polsce nowe święto.

Święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana ma przede wszystkim ukazać Chrystusa jako jedyne źródło wszelkiego kapłaństwa, co ma inspirować duchownych do dążenia do świętości życia.

Wierni w tym dniu modlą się o nowe powołania kapłańskie. W strukturze prawa kanonicznego oraz liturgii rzymskiej dzień ten ma rangę święta (łac. festum), a nie uroczystości (łac. sollemnitas). Z punktu widzenia obowiązków spoczywających na wiernych świeckich oznacza to, że nie jest to święto nakazane.

Wprowadzenie święta Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana do kalendarza liturgicznego Kościoła było bezpośrednim owocem obchodów Roku Kapłańskiego ustanowionego przez Benedykta XVI trwającego od 19 czerwca 2009 roku do 11 czerwca 2010 roku.

W 2012 papież wpisał święto do kalendarza, jednak chciał, aby było ono dobrowolne, co oznacza, że episkopaty same miały zdecydować, czy święto to jest potrzebne w danym kraju. Zanim jednak do tego doszło, święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana już istniało i było obchodzone m.in. w Hiszpanii.

Kluczową postacią, która przyczyniła się do ustanowienia święta, był hiszpański duchowny, późniejszy arcybiskup Walencji, José María García Lahiguera. W latach 30. XX wieku Hiszpania ogarnięta byłą wojną domową, podczas której kapłani byli prześladowani. Z narażeniem życia niósł im pomoc i schronienie.

Wraz z siostrą zakonną Maríą del Carmen Hidalgo de Caviedes y Gómez przyczynił się do założenia zakonu kontemplacyjnego Zgromadzenia Sióstr Oblatek Chrystusa Kapłana. Pierwszy klasztor powstał w Madrycie w 1938 roku. Siostry poświęcają swoje życia na modlitwę i ofiarę w intencji kapłanów.

Biskup wraz z siostrami poprosili papieża Piusa XII o ustanowienie święta patronalnego dla zakonu. W 1952 r. papież zgodził się i ustanowił święto Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana w zgromadzeniu Sióstr Oblatek i na terenie całej Hiszpanii. W 1973 roku Kongregacja ds. Kultu Bożego rozszerzyła obchody na wszystkie kraje hiszpańskojęzyczne i ustanowiło dzień obchodów na czwartek po Zesłaniu Ducha Świętego.

Święto Jezusa Chrystusa Najwyższego i Wiecznego Kapłana jest obchodzone po zakończeniu cyklu paschalnego, aby umożliwić wiernym pogłębioną refleksję nad tajemnicą kapłaństwa, na którą brakuje miejsca podczas obchodów Wielkiego Czwartku.

Wyjątkowość tego święta w tradycji rzymskiej polega na przyznaniu mu pełnego, trzyletniego cyklu czytań mszalnych, co pozwala na wielostronną medytację nad osobą Chrystusa. W 2026 roku liturgia realizuje czytania przypisane do Roku C:

• pierwsze czytanie: Księga Proroka Izajasza (Iz 6, 1-4. 8) lub List do Hebrajczyków (Hbr 2, 10-18);
• aklamacja przed Ewangelią: Księga Ezechiela (Ez 36, 25a. 26a);
• ewangelia: Ewangelia wg św. Jana (J 17, 1-2. 9. 14-26).

Ewangelia odnosi się do modlitwy Jezusa w Wieczerniku, kiedy ustanawia sakrament kapłaństwa. To Jezus jest najwyższym Kapłanem, składa ofiarę z siebie samego za grzechy świata.

Podczas obchodów święta Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana często wierni odmawiają Litanię do Chrystusa, Kapłana i Ofiary. Modlitwa ta powstała na przełomie XVII i XVIII wieku we Francji i w Polsce funkcjonowała pod nazwą "Litania do Chrystusa Kapłana i Żertwy".

Słowo "żertwa" wywodzi się ze starosłowiańskich obrzędów religijnych i oznaczało krwawe zwierzę ofiarne składane bóstwom. Z czasem słowo to stało się niezrozumiałe i rodziło ryzyko pogańskich skojarzeń. W najnowszym tłumaczeniu litanii słowo "żertwa" zamieniono na "Ofiara" odnoszące się do samego Chrystusa jako najdoskonalszej ofiary Nowego Przymierza.

Litania do Chrystusa, Kapłana i Ofiary byłą niezwykle ważna dla papieża św. Jana Pawła II. Przyznał on, że dzięki tej modlitwie wzrastało jego powołanie. Odmawiana była w kaplicy Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie w przeddzień przyjęcia święceń kapłańskich. Została umieszczona na końcu autobiograficznej książki "Dar i tajemnica" św. Jana Pawła II. Jak przyznał papież była też inspiracją do napisania programowej encykliki Redemptor hominis.