Nie tylko święcenie. To najpiękniejsza celebracja w całym roku liturgicznym

Wielka Sobota w Kościele katolickim ma zwyczajowo dwa rytmy. Pierwszy ma miejsce przed południem, a mowa o święceniu pokarmów. Warto podkreślić, a co przekazują często księża i biskupi, że sobota wielkanocna to nie tylko przyjście z koszykiem do kościoła, ale jednocześnie czas ciszy, modlitwy i oczekiwanie na zmartwychwstanie, w które wierzą chrześcijanie.

Jest to więc czas zadumy i refleksji nad tym, co ma dopiero nadejść, a co z punktu chrześcijanina jest kluczowe dla jego wiary.

Samo święcenie pokarmów w Wielką Sobotę odbywa się zwykle w kościołach przed południem i jest zwyczajem, który wyraża prośbę o Boże błogosławieństwo dla rodziny i domowego stołu.

Katolickie źródła wprost przypominają jednak, że nie wolno na tym poprzestać. Sama wizyta z koszykiem w Wielką Sobotę nie wyczerpuje "ducha" tego dnia, bo ten ma prowadzić także do wieczornej celebracji Wigilii Paschalnej.

W polskiej praktyce parafialnej bywa to wyraźnie akcentowane w ogłoszeniach duszpasterskich. Obok godzin święcenia pokarmów podaje się również godzinę liturgii paschalnej, często z prośbą o przyniesienie świec i liczny udział wiernych.

W Kościele Wigilia Paschalna rozpoczyna świętowanie zmartwychwstania Jezusa. Jednocześnie jest najważniejszym momentem Triduum Paschalnego. Przypomnijmy, to rozpoczyna się Mszą Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek wieczorem, obejmuje Wielki Piątek (męka) i Wielką Sobotę (spoczynek), a kończy uroczystą Wigilią Paschalną w nocy z soboty na niedzielę.

Dla wielu chrześcijan to najpiękniejsza celebracja w całym roku liturgicznym. Trudno się dziwić, bowiem dla chrześcijan Wigilia Paschalna oznacza świętowanie największego wydarzenia w dziejach świata, czyli zmartwychwstania.

Wigilia Paschalna składa się z czterech części: Liturgii Światła, Liturgii Słowa, Liturgii Chrzcielnej i Liturgii Eucharystycznej. W czasie tej pierwszej kapłan błogosławi ogień, od którego zapala się paschał. Na tym kreśli krzyż i litery Α (alfa) oraz Ω (omega). To oznacza, że na początku był Bóg i on też przyjdzie na końcu jako Miłosierny Sędzia.

Na paschale kapłan zapisuje także bieżący rok, chcąc podkreślić, że Chrystus przechodzi od punktu alfa (od stworzenia świata) do punktu omega (końca świata) historii zbawienia, która przechodzi również przez ten konkretny rok. Ponadto kapłan wbija w paschał pięć gwoździ symbolizujących pięć ran Chrystusa. Następnie wszyscy zapalają świece od płomienia paschału, podając sobie światło dalej.

Liturgia Słowa to dziewięć czytań biblijnych, które są przeplatane psalmami responsoryjnymi i modlitwami. Wymagane jest odczytanie co najmniej trzech czytań, a w sytuacji naglącej dwóch. Po ostatnim czytaniu ze Starego Testamentu i modlitwie kapłan intonuje hymn "Chwała na wysokości", w trakcie którego, podobnie jak podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, uderza się we wszystkie dzwony, grają także organy, a kołatki zastępuje się dzwonkami i gongiem.

Po homilii następuje Liturgia Chrzcielna, w trakcie której śpiewana jest Litania do wszystkich świętych. Potem następuje błogosławieństwo wody (poprzez jedno- lub trzykrotne zanurzenie w niej paschału) oraz odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych.

Ostatnia część liturgii Wigilii Paschalnej to Liturgia eucharystyczna. W jej trakcie wierni przyjmują konsekrowany chleb (Ciało Chrystusa). Nie różni się ona od liturgii eucharystycznej podczas każdej mszy świętej.

Ceremonię Wigilii Paschalnej kończy uroczysta procesja rezurekcyjna z Najświętszym Sakramentem wokół kościoła. Ten okrąża się raz lub trzy razy. Procesja jest radosnym ogłoszeniem zmartwychwstania Chrystusa i wezwaniem całego stworzenia do udziału w triumfie zmartwychwstałego. Jeśli odbywa się po Wigilii Paschalnej, następuje bezpośrednio po modlitwie po komunii.

W niektórych kościołach rezurekcja następuje nie od razu po Wigilii Paschalnej, a przed pierwszą mszą poranną w niedzielę. Rozpoczyna się przy grobie Pańskim, przy którym kapłan śpiewem oznajmia zmartwychwstanie Chrystusa.

Sama Wielka Sobota nie jest dniem nakazanego uczestnictwa w mszy świętej, bo obowiązek dotyczy niedziel i innych dni nakazanych. Co więcej, z definicji tego dnia msza w ogóle nie jest odprawiana.

Wieczorne obchody Wigilii Wielkanocnej rozpoczynają się już po zachodzie słońca i należą tym samym, zgodnie z przepisami Kościoła łacińskiego, do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. A to oznacza, że należą już do Niedzieli Wielkanocnej. Warto o tym pamiętać.

Prawo kanoniczne mówi także, że kto uczestniczy w mszy odprawionej "wieczorem dnia poprzedzającego", spełnia obowiązek niedzielny. To znaczy, że udział w Wigilii Paschalnej w sobotni wieczór wypełnia obowiązek udziału w mszy w Wielkanoc.

Z uwagi na to, że na tle całego roku liturgicznego Wigilia Paschalna wyróżnia się nie tylko radosnym charakterem, ale także wyjątkową strukturą i oprawą, wielu chrześcijan wybiera uczestnictwo w sobotnich obchodach.