Spis treści:
- 3 września - wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego
- Kim był św. Grzegorz Wielki?
- Cud w Zamku Świętego Anioła
- Reformy św. Grzegorza Wielkiego
- 30 mszy za zmarłego - tradycja, którą zapoczątkował św. Grzegorz
- Święty z gołębicą nad głową
3 września - wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego
W kalendarzu liturgicznym Kościoła rzymskokatolickiego 3 września obchodzone jest wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego - papieża, doktora Kościoła i reformatora liturgii. Jest jednym z czterech Wielkich Ojców i Doktorów Kościoła Zachodniego.
Jego teologia nie miała jednak czysto akademickiego wymiaru, skupiała się na wymiarze ascetycznym, etycznym i duszpasterskim. Pozostawił po sobie wiele dzieł, 850 listów, homilie, komentarze, a także podręcznik dla duszpasterzy.
Najczęściej wspomnienia świętych są obchodzone w rocznicę ich śmierci. Grzegorz Wielki zmarł 12 marca 604 roku. Data ta najczęściej przypadała w okresie Wielkiego Postu. Z tego powodu wspomnienie świętego przeniesiono na 3 września - dzień, w którym przypada rocznica przyjęcia sakry biskupiej. Dzięki temu wspomnienie może być obchodzone w okresie zwykłym.
Wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego ma rangę wspomnienia obowiązkowego. Nie oznacza to jednak, że wierni zobowiązani są do uczestnictwa w liturgii. Udział w mszy świętej jest dobrowolny, chyba że wypada w niedzielę. Wówczas wierni muszą uczestniczyć w mszy.
Kim był św. Grzegorz Wielki?
Święty Grzegorz urodził się w 540 roku w Rzymie. Pochodził z zamożnej rodziny patrycjuszy cechującej się bardzo wysoką pobożnością. Jego rodzice Gordian i Sylwia zostali uznani przez Kościół za świętych. Przyszły papież miał także innych świętych krewnych - św. Farsylia i św. Emiliana.
Zobacz również:
Grzegorz dorastał w bardzo niespokojnym okresie. Wokół niego toczyły się wojny bizantyjsko-gockie. Mimo to otrzymał staranne wykształcenie w zakresie gramatyki, retoryki i prawa łacińskiego, dzięki czemu bez trudu mógł rozwijać karierę urzędniczą. W wieku 30 lat został prefektem Rzymu. Zarządzał administracją i finansami publicznymi.
Pomimo tak dobrze rozwijającej się kariery Grzegorz w 575 roku zrezygnował z zajmowanego stanowiska, rozdał majątek ubogim, a rodzinny pałac przekształcił w klasztor pod wezwaniem św. Andrzeja, do którego sam wstąpił. Na rodzinnych ziemiach na Sycylii ufundował sześć innych wspólnot benedyktyńskich.
Niesamowite zdolności organizacyjne i wykształcenie prawnicze św. Grzegorza dostrzegł Kościół. Papież Benedykt I mianował go diakonem Rzymu, a papież Pelagiusz II w 579 roku wysłał go jako swego przedstawiciela na dwór cesarski w Konstantynopolu. Tam został przez siedem lat. W tym czasie pogłębiał wiedzę teologiczną.
W 586 roku wrócił do Rzymu, objął stanowisko opata własnego klasztoru i został sekretarzem papieża. Po śmierci papieża wyznaczono Grzegorza na jego następcę. Pomimo jego niechęci i oporu, 3 września 590 roku przyjął sakrę biskupią.
Cud w Zamku Świętego Anioła
Początek pontyfikatu św. Grzegorza przypadł na bardzo trudny okres. Woda z rzeki Tyber wystąpiła z brzegów i zalała magazyny z żywnością, co wywołało klęskę głodu oraz epidemię dżumy. Śmiertelność wśród mieszkańców miasta była ogromna. W obliczu tak wielkiej katastrofy św. Grzegorz postanowił zorganizować procesję pokutną.
Ludność Rzymu podzielona została na siedem grup, a każda z nich wyruszyła z siedmiu różnych kościołów, aby spotkać się na wspólnej modlitwie w Bazylice Matki Bożej Większej. W trakcie samego pochodu z wycieńczenia umarło wiele osób, jednak św. Grzegorz nie przerwał procesji.
Zobacz również:
W pobliżu Mauzoleum Hadriana św. Grzegorz i zgromadzony wokół niego lud ujrzeli świetlistą postać Archanioła Michała, który stojąc na krawędzi dachu, chował zakrwawiony miecz do pochwy. Wkrótce po tym wydarzeniu epidemia wygasła. Na pamiątkę tego cudu Mauzoleum Hadriana zaczęto nazywać Zamkiem Świętego Anioła i na jego szczycie umieszczono posąg anioła z mieczem.
Reformy św. Grzegorza Wielkiego
Święty Grzegorz zasłynął także jako wielki reformator liturgii zachodniej. Przede wszystkim ujednolicił jej strukturę, co dało kres wielu regionalnym odmianom. Ograniczył rolę diakonów w śpiewie liturgicznym, zakazując im solowych śpiewów z wyjątkiem proklamacji. Święty Grzegorz uporządkował także tradycję muzyczną.
Tradycyjny jednogłosowy śpiew liturgiczny Kościoła łacińskiego wykonywany przez męskie głosy solowe lub zespołowe nosi nazwę chorału gregoriańskiego od jego imienia.
Święty Grzegorz znany jest także jako doskonały dyplomata. Pozostawał w przyjaźni z patriarchami Konstantynopola. Za jego pontyfikatu ariańscy Wizygoci nawrócili się na wiarę chrześcijańską, pozostawał także w dobrych stosunkach dyplomatycznych z Galami.
30 mszy za zmarłego - tradycja, którą zapoczątkował św. Grzegorz
Kiedy św. Grzegorz pełnił funkcję opata w klasztorze, zmarł mnich imieniem Justus. W jego rzeczach odnaleziono trzy złote monety. Ich posiadanie było bezpośrednim złamaniem ślubu ubóstwa.
Aby przestrzec przed tym innych mnichów, zakazał pochówku Justusa na poświęconej ziemi. Nie chciał jednak, aby jego dusza cierpiała, dlatego nakazał odprawienie 30 mszy świętych w intencji zmarłego w ciągu kolejnych 30 dni. Ostatniego dnia Justus ukazał się we śnie jednemu z braci, dziękując za uratowanie jego duszy z czyśćca.
Zobacz również:
Wydarzenie to stało się początkiem tradycji znanej w Kościele jako msze gregoriańskie, które odprawia się każdego dnia przez 30 dni po śmierci zmarłego.
Święty z gołębicą nad głową
Święty Grzegorz Wielki przedstawiany jest na obrazach jako mężczyzna w podeszłym wieku. Ubrany jest w pontyfikalne szaty liturgiczne i papieską tiarę. W rękach trzyma zwój lub otwartą księgę. Najłatwiej jednak rozpoznać go po gołębicy unoszącej się nad jego głową. Ma ona symbolizować Ducha Świętego, który miał natchnąć go do spisania swoich ksiąg.
Oprócz tego często przedstawiany jest z aniołem z mieczem, modelem kościoła, krzyżem z potrójnym ramieniem lub parasolem oznaczającym godność papieską.
Święty Grzegorz jest patronem uczniów, studentów, nauczycieli, ale także muzyków, śpiewaków oraz ubogich.
