Spis treści:
- 15 sierpnia. Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Skąd wzięło się to święto?
- Dlaczego 15 sierpnia jest świętem Matki Bożej Zielnej?
- Najważniejsze sanktuaria maryjne w Polsce i trasy pielgrzymkowe na 15 sierpnia
15 sierpnia. Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Skąd wzięło się to święto?
Dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny został uroczyście ogłoszony przez papieża Piusa XII 1 listopada 1950 roku w konstytucji apostolskiej "Munificentissimus Deus".
Papież stwierdził w niej, że Maryja, po zakończeniu ziemskiego życia, została z ciałem i duszą wzięta do nieba. Nie oznacza to, że dopiero w 1950 roku Kościół wymyślił tę ideę. Pius XII podkreślał, że wiara w uwielbienie Maryi była obecna od wielu stuleci. Znajdowała bowiem wyraz w liturgii, pobożności wiernych, nauczaniu teologów i kulcie maryjnym.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny w Kościele katolickim oznacza, że istotą tej uroczystości jest wiara w jej szczególny udział w chwale Boga obejmujący całego człowieka, a więc także ciało. Chrześcijaństwo nie traktuje ludzkiego ciała jako czegoś nieistotnego dla zbawienia i wiara obejmuje przyszłe zmartwychwstanie człowieka. Mówiąc inaczej, w Maryi Kościół widzi zapowiedź tego, co ma stać się udziałem wszystkich zbawionych. Wniebowzięcie jest zatem również świętem nadziei człowieka.
Co istotne, dogmat nie rozstrzyga, czy Maryja przed wniebowzięciem umarła. Konstytucja Piusa XII mówi tylko zakończeniu, tutaj cytat, "biegu życia ziemskiego". Tak więc kwestię samej śmierci pozostawia nierozstrzygniętą. A to ważny szczegół, ponieważ w tradycji chrześcijańskiej istnieją różne sposoby opisywania końca ziemskiego życia Maryi.
Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest znacznie starsza niż jej dogmatyczna definicja. Pojawiła się w chrześcijańskiej liturgii wiele wieków wcześniej, a szczególnie mocno rozwinęła się na Wschodzie. Z czasem jednak święto stało się jednym z najważniejszych punktów maryjnego roku liturgicznego również na Zachodzie.
Dlaczego 15 sierpnia jest świętem Matki Bożej Zielnej?
W Polsce uroczystość wniebowzięcia ma jeszcze jeden charakterystyczny wymiar. Dla Polaków to bowiem święto Matki Bożej Zielnej. W kościołach pojawiają się tego dnia niewielkie bukiety, wiązanki ziół, polnych kwiatów, kłosów zbóż, a czasami również warzyw, owoców i innych darów ziemi. Poświęcone rośliny wierni zabierają następnie do swoich domów.
Zwyczaj ten to połączenie chrześcijańskiej symboliki, dawnej kultury agrarnej i wielowiekowej pobożności ludowej. W Polsce połowa sierpnia była czasem szczególnym dla gospodarzy. Najważniejsze prace żniwne dobiegały końca, pola dawały już pierwsze owoce całorocznego wysiłku, a człowiek w naturalny sposób zwracał się ku Bogu z podziękowaniem za plony.
Skąd wzięła się symbolika ziół i kwiatów? W chrześcijańskiej tradycji ludowej wiązano ją między innymi z opowieścią o grobie Maryi. Według jednej z tradycji, gdy apostołowie przyszli do grobu Matki Bożej, nie znaleźli w nim jej ciała, natomiast mieli zobaczyć kwiaty i zioła.
Znaczenie bukietu jest jednak znacznie szersze. Zioła i kwiaty przypominają o stworzeniu, o pracy człowieka i o darach. Są znakiem wdzięczności, prośby o błogosławieństwo i zdrowie. Dawniej poświęcone rośliny miały również swoje miejsce w życiu gospodarstwa. Wierzono, że chronią dom, gospodarstwo i mieszkańców przed nieszczęściem.
Najważniejsze sanktuaria maryjne w Polsce i trasy pielgrzymkowe na 15 sierpnia
Okres Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny to także czas pielgrzymowania. To dzień, w którym bardzo wyraźnie widać jeden z najważniejszych rysów katolickiej pobożności, czyli przekonanie, że wiara jest drogą.
Widać to szczególnie na Jasnej Górze czy w Kalwarii Zebrzydowskiej, gdzie pielgrzym przechodzi przez kolejne stacje i kaplice. Widać to również w Świętej Lipce, gdzie wierni przybywający do Maryi spotykają się od stuleci.
Częstochowa jest najważniejszym centrum polskiego pielgrzymowania maryjnego, a sierpień jest miesiącem szczególnego natężenia. Pątnicy przychodzą do Częstochowy z wielu stron kraju, często po kilku, kilkunastu, a nawet kilkuset kilometrach drogi. Według PAP w tym roku zaplanowano przyjście 193 grup, liczących łącznie około 80 tysięcy pielgrzymów. W centrum uroczystości znajduje się Eucharystia, modlitwa przed obrazem Matki Bożej Częstochowskiej oraz spotkanie tysięcy pielgrzymów.
Drugim miejscem, które szczególnie mocno związane jest z sierpniową uroczystością, jest Kalwaria Zebrzydowska. To sanktuarium ma wyjątkowy charakter, ponieważ pobożność maryjna splata się tutaj z rozważaniem Męki Chrystusa. Rozległe dróżki, kaplice i kościoły tworzą przestrzeń, w której pielgrzym nie tylko ogląda kolejne miejsca kultu, ale sam przechodzi drogę modlitwy.
Na drugim krańcu Polski znajduje się Święta Lipka. Sanktuarium, którym od wieków opiekują się jezuici, ma początki sięgające średniowiecza. Położona na Mazurach przez stulecia była miejscem pielgrzymowania, a dziś pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków kultu maryjnego w północnej Polsce. Historia tego miejsca pokazuje, że pielgrzymowanie nie zawsze było łatwe. W okresie reformacji kult katolicki w Świętej Lipce został zakazany, a sanktuarium zostało zniszczone. Kult udało się odtworzyć dopiero w XVII wieku. Później powstał wspaniały barokowy zespół pielgrzymkowy.
Święta Lipka ma swoją specyfikę. O ile Jasna Góra kojarzy się przede wszystkim z ogromnym ruchem pieszych pielgrzymek z całego kraju, a Kalwaria Zebrzydowska z wielkimi misteriami i dróżkami maryjnymi, o tyle Święta Lipka łączy kult maryjny z niezwykłą architekturą i muzyką sakralną.
