Gdyby nie Polacy, tej uroczystości by nie było. Dziś obchodzi ją cały Kościół
Kościół katolicki czci Najświętsze Serce Pana Jezusa w pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała. W 2026 roku przypada ono na 12 czerwca. Co to za święto? I jaką rolę odegrała Polska w jego ustanowieniu?
Spis treści:
- 12 czerwca. Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa
- 12 czerwca post nie obowiązuje. Przepisy są jasne
- Historia uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa
- 12 obietnic danych wyznawcom kultu Serca Jezusowego
- Rola Polski w ustanowieniu Uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa
- Nabożeństwa czerwcowe i Litania do Najświętszego Serca
- Sanktuarium Najświętszego Serca Pana Jezusa Dobrego Pasterza w Milejczycach
Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa jest świętem ruchomym, którego termin zależy bezpośrednio od daty Wielkanocy. Obchodzona jest zawsze w pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała - wypada między 29 maja a 2 lipca.
W 2026 roku wypada 12 czerwca.
12 czerwca. Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa
Początkowo Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa była obchodzona jedynie na ziemiach polskich. Dopiero w 1856 roku papież Pius IX rozszerzył ją na cały Kościół.
Znaczenie liturgiczne uroczystości zmieniało się w czasie. W encyklikach papieskich, począwszy od Leona XIII aż po Benedykta XVI, Serce Jezusa ukazywane jest jako synteza całego chrześcijaństwa i klucz do zrozumienia tajemnicy Wcielenia oraz Odkupienia.
Zobacz również:
Papież Pius XI włączył do liturgii tego dnia uroczysty akt zadośćuczynienia, co nadało kultowi rys wybitnie ekspiacyjny, nakładający na wiernych obowiązek moralnego wynagradzania za grzechy własne i całego świata. Z kolei św. Jan Paweł II oraz Paweł VI przenieśli akcenty kultu Serca Jezusowego na płaszczyznę społeczną, definiując go jako fundament budowania tak zwanej cywilizacji miłości. W tym ujęciu poświęcenie się Sercu Jezusowemu przestaje być wyłącznie tradycyjnym wyrazem pobożności, a staje się konkretnym programem etycznym.
12 czerwca post nie obowiązuje. Przepisy są jasne
W dniu uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa wierni obchodzą także Światowy Dzień Modlitwy o Uświęcenie Kapłanów, który został ustanowiony z inicjatywy Jana Pawła II w 1995 roku. Przez połączenie tych dwóch intencji liturgicznych Kościół wskazuje kapłanom Serce Jezusa jako pierwowzór pasterskiej miłości, a wiernych wzywa do modlitewnego wsparcia swoich duszpasterzy w dążeniu do świętości.
Niezwykle ważny w kalendarzu liturgicznym jest kolejny dzień, czyli sobota 13 czerwca. Przynosi on wspomnienie Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny, co dopełnia teologiczny obraz ścisłego zjednoczenia Matki ze Zbawicielem.
Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa nie nakłada formalnego obowiązku uczestnictwa w liturgii na wiernych. W 2026 roku uroczystość ta wypada w piątek. Zgodnie z rangą uroczystości i kodeksem prawa kanonicznego dotyczącego wstrzemięźliwości od spożywania pokarmów mięsnych w tym dniu post zostaje zniesiony.
Historia uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa
Kultu Serca Jezusowego rozwijał się już od średniowieczna, jednak główny nacisk kładziono wówczas na rany w sercu Chrystusa. Serce Jezusa pojawia się w nurcie "szkoły francuskiej" pod przewodnictwem kardynałem Berulle.
Rozważania te kontynuował św. Jan Eudes, który wskazywał na miłość przenikającą wszystkie czyny Jezusa. Na początku XVII wieku miłość Boga została bezpośrednio ucieleśniona w Sercu Jezusa za sprawą widzeń Małgorzaty Marii Alacoque, które rozpoczęły kult liturgiczny Serca Jezusowego.
Zobacz również:
Małgorzata Maria Alacoque była francuską wizytką z klasztoru w Paray-le-Monial. W latach 1673-1675 Zbawiciel miał się ukazywać zakonnicy wielokrotnie, jednak kluczowe znaczenie mają cztery tak zwane wielkie objawienia, podczas których sprecyzowana została natura, cele i praktyki kultu.
- Pierwsze objawienie - 27 grudnia 1673 roku w uroczystość św. Jana Ewangelisty. Jezus ukazał Małgorzacie swoje Serce płonące miłością, dokonując symbolicznej wymiany serc i powierzając jej misję rozszerzenia tego orędzia na cały świat.
- Drugie objawienie - początek roku 1674. Małgorzata ma wizję Serca na tronie z ognia i płomieni, otoczonego koroną cierniową i z widoczną raną po włóczni. Jezus wyraził pragnienie, by ludzie pokochali Jego Serce i znaleźli w nim ratunek.
- Trzecie objawienie - w 1674 roku. Jezus ukazał się jaśniejący chwałą ze stygmatami pięciu ran. Podczas tego objawienia Chrystus skarżył się na oziębłość, lekceważenie i świętokradztwa, jakich doznaje szczególnie ze strony osób mu poświęconych. Jako zadośćuczynienie za te zniewagi zażądał częstego przyjmowania Komunii świętej, zwłaszcza w pierwsze piątki miesiąca, oraz odprawiania nocnej godziny modlitwy (tak zwanej Godziny Świętej) z czwartku na piątek w godzinach od 23:00 do 24:00, aby towarzyszyć mu w Ogrójcu.
- Czwarte objawienie - nastąpiło w oktawie Bożego Ciała, w czerwcu 1675 roku. Wskazując na swoje serce, Jezus poprosił, aby pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała stał się osobnym świętem ku czci Jego Serca, połączonym z przyjmowaniem Komunii świętej i publicznym aktem wynagrodzenia za zniewagi.
Święta Małgorzata, działając pod kierunkiem swojego spowiednika i przewodnika duchowego, sporządziła pierwszy rysunek Serca Jezusowego, który stał się bazą dla późniejszej ikonografii. Serce to było oplecione koroną cierniową, zwieńczone krzyżem w płomieniach, a w ranie widniał napis caritas.
12 obietnic danych wyznawcom kultu Serca Jezusowego
Podczas widzeń Jezus miał przekazać Małgorzacie także 12 obietnic dla wiernych, którzy gorliwie będą czcić Serce Jezusowe:
- Dam im wszystkie łaski potrzebne w ich stanie.
- Zgoda i pokój będą panowały w ich rodzinach.
- Będę ich pocieszał we wszystkich ich strapieniach.
- Będę ich bezpieczną ucieczką za życia, a szczególnie przy śmierci.
- Wyleję obfite błogosławieństwa na wszystkie ich przedsięwzięcia.
- Grzesznicy znajdą w Mym Sercu źródło nieskończonego miłosierdzia.
- Dusze oziębłe staną się gorliwymi.
- Dusze gorliwe dojdą szybko do wysokiej doskonałości.
- Błogosławić będę domy, w których obraz mego Serca będzie umieszczony i czczony.
- Kapłanom dam moc kruszenia serc najzatwardzialszych.
- Imiona osób, które rozpowszechniać będą nabożeństwo do Mego Boskiego Serca, będą w nim zapisane i na zawsze w nim pozostaną.
- Przystępującym przez dziewięć dni z rzędu pierwszych piątków miesiąca do Komunii Świętej dam łaskę pokuty ostatecznej, że nie umrą w stanie niełaski ani bez sakramentów świętych, a to Serce Moje stanie się dla nich ucieczką w godzinę śmierci.
Rola Polski w ustanowieniu Uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa
Kult Serca Jezusowego rozwijał się na ziemiach polskich już przed objawieniami św. Małgorzaty. Polski jezuita, ojciec Kacper Drużbicki, napisał pierwszy na świecie podręcznik nabożeństwa zatytułowany "Ognisko serc - Serce Jezusa". Autor tej publikacji zmarł w 1662 roku, czyli trzynaście lat przed ostatnim wielkim objawieniem w Paray-le-Monial.
Zobacz również:
Polska odegrała także kluczową rolę w procesie oficjalnego ustanowienia święta przez Stolicę Apostolską. W 1764 roku Episkopat Polski skierował do papieża Klemensa XIII obszerny memoriał, wykazując głębokie uzasadnienie teologiczne i biblijne tego nabożeństwa.
W efekcie tego działania 6 lutego 1765 roku Klemens XIII zatwierdził liturgiczne święto Boskiego Serca Pana Jezusa wraz z osobną mszą świętą i oficjum brewiarzowym jako szczególny przywilej dla Królestwa Polskiego. Dopiero w 1856 roku papież Pius IX rozszerzył to święto na cały Kościół rzymskokatolicki.
Kult Najświętszego Serca Jezusa splatał się z losami państwa polskiego w najważniejszych momentach dziejowych. Po odzyskaniu niepodległości, w obliczu nawały bolszewickiej w 1920 roku, biskupi zebrani na Jasnej Górze pod przewodnictwem kardynała Edmunda Dalbora powierzyli Polskę Sercu Zbawiciela, co ponowiono rok później w Krakowie. Wotum wdzięczności narodu stała się krakowska bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa, konsekrowana w 1921 roku.
Kolejne akty oddania miały miejsce w latach powojennych pod przewodnictwem prymasa Stefana Wyszyńskiego (w 1951 roku) oraz współcześnie - 11 czerwca 2021 roku, kiedy to Episkopat Polski uroczyście odnowił Akt poświęcenia Narodu Polskiego w krakowskiej bazylice w stulecie pierwotnego wydarzenia.
Nabożeństwa czerwcowe i Litania do Najświętszego Serca
Kult Serca Jezusowego ma różne formy, a wierni czczą je nie tylko podczas samej Uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa. Przez cały czerwiec odbywają się tzw. nabożeństwa czerwcowe poświęcone Sercu Jezusa.
Tradycja ta narodziła się we Francji w XIX wieku z inicjatywy wychowanki klasztornej Anieli de Sainte-Croix, która uznała, że skoro maj należy do Maryi, to czerwiec powinien być ofiarowany Sercu Jej Syna. Pomysł ten szybko zyskał aprobatę duchownych. Papież Pius IX zatwierdził nabożeństwo czerwcowe jako oficjalną modlitwę Kościoła w roku 1873.
Zobacz również:
W Polsce nabożeństwa czerwcowe były odprawiane już wcześniej. Pierwsze z nich odbyło się 1 czerwca 1857 roku w Lublinie, skąd szybko rozprzestrzeniło się na pozostałe diecezje, zyskując później szczególne uznanie w nauczaniu Jana Pawła II.
Nabożeństwa czerwcowe składają się z:
- adoracji Najświętszego Sakramentu,
- litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa.
Sama Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa ma rodowód sięgający XVII wieku i klasztoru sióstr wizytek, gdzie jej pierwotną wersję ułożyła siostra Joanna Magdalena Joly. Modlitwa ta była odmawiana podczas epidemii cholery w Marsylii w 1720 roku.
Litanię o nowe wezwania wzbogaciła siostra Annę Remusat. Następnie do tej formy Kongregacja Obrzędów w 1899 roku dodała 6 kolejnych wezwań. W tej formie litania licząca 33 wezwania upamiętniające każdy rok życia Chrystusa na ziemi została zatwierdzona do publicznego odmawiania przez papieża Leona XIII w dniu 2 kwietnia 1889 roku.
Sanktuarium Najświętszego Serca Pana Jezusa Dobrego Pasterza w Milejczycach
W tym roku uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa jest niezwykle ważna dla parafian kościoła św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Milejczycach, które podczas uroczystej mszy o godzinie 18:00, 12 czerwca oficjalnie zostanie ogłoszone sanktuarium Najświętszego Serca Pana Jezusa Dobrego Pasterza.
Decyzja ta jest związana z kultem tamtejszego obrazu Chrystusa Dobrego Pasterza. Przedstawiony na nim Jezus czule patrzy na niesioną na ramionach owcę. Na Jego piersi widnieje otwarte Serce w koronie cierniowej.
Autor tego obrazu jest nieznany, a historycy datują jego powstanie na XVII wiek. Z wizerunkiem tym związane są liczne cuda w tym ozdrowienia czy nawet wskrzeszenia życia nienarodzonego płodu. Kult obrazu ożywił się w 2019 roku, kiedy obraz wrócił z renowacji. Liczba pielgrzymów przybywających do Milejczyc z roku na rok rośnie.
