Czy w Wigilię obowiązuje post? Kościół stawia sprawę jasno

Wigilia Bożego Narodzenia w kulturze polskiej ma wyjątkowy charakter. Jej obchody są często podkreślane przez drobne zwyczaje i tradycje, podniosły, ale jednocześnie rodzinny i ciepły charakter wieczornej kolacji. Do jednej z tych tradycji zalicza się postne dania na wigilijnym stole. Jednak czy post rzeczywiście jest obowiązkowy?

Według Prawa kanonicznego post w Wigilię nie jest obowiązkowy. To oznacza, że zjedzenie mięsa podczas wigilijnej wieczerzy wcale nie jest grzechem.

W przeszłości była to jednak jedna z najtrwalszych polskich tradycji. Co ciekawe, kiedy po drugim soborze watykańskim mocno złagodzono kościelne praktyki postne, sam prymas Stefan Wyszyński prosił w imieniu polskich biskupów, by można było zachować post z uwagi na tradycje naszego kraju.

Do dziś, choć formalnego nakazu nie ma, biskupi często zachęcają do utrzymania zarówno jakościowego, jak i ilościowego postu w Wigilię.

W ten dzień wielu katolików traktuje wieczerzę wigilijną jako jedyny w ciągu dnia posiłek zjadany do syta. Unikają także mięsa oraz słodyczy, które podaje się dopiero w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia.

W tym miejscu należy rozdzielić dwa rodzaje postu, które przewiduje Kościół. Post ilościowy to jeden posiłek do syta w trakcie dnia i dwa lekkie posiłki rano i wieczorem. Post jakościowy to natomiast powstrzymanie się od spożywania pokarmów mięsnych przez cały dzień.

Zgodnie z zasadami Kościoła - w każdy piątek (jeśli nie wypada tego dnia uroczystość) należy zachować post jakościowy, czyli wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Dwa razy w roku obowiązuje z kolei post ilościowy połączony z postem jakościowym (post ścisły) - w Środę Popielcową i w Wielki Piątek.

Pościć ilościowo mogą pełnoletni wierni, ale do 60. rz. Osoby starsze są zwolnione z tej zasady. Natomiast zachowanie wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych obejmuje wiernych, którzy ukończyli 14. rok życia. 

Słowo "wigilia" (łac. vigilare) oznacza "czuwanie". Choć większość z nas i przede wszystkim dzieci czekają właśnie na ten dzień - Wigilia jest dniem poprzedzającym właściwe święto.

Prawdziwe świętowanie powinno rozpocząć się według tradycji chrześcijańskiej dopiero 25 grudnia. Z tego powodu Wigilia jest dniem, w którym oczekuje się na narodzenie Jezusa.

Wierni duchowo przygotowują się na przyjście Boga właśnie przez wstrzemięźliwość od posiłków mięsnych.

Podobne wyrzeczenia są częste w Adwencie, choć Kościół ich nie nakazuje. W tym radosnym okresie oczekiwania wierni mogą samodzielnie nałożyć na siebie pewne wyrzeczenia w postaci postu, unikania używek czy udziału w zabawach. Post w Wigilię jest kontynuacją i uroczystym zwieńczeniem tych wyrzeczeń.

Sama Wigilia jest dniem o bardzo bogatej symbolice nie tylko chrześcijańskiej, ale również sięgającej czasów przedchrześcijańskich.

W tym czasie ludy słowiańskie czy germańskie oddawały cześć bogom słońca, świat ludzi mieszał się ze światem zmarłych, a chrześcijanie wierzyli, że jest dniem, w którym zwierzęta przemówią ludzkim głosem. Dlaczego?

Do stajenki przybyli zarówno ludzie, jak i zwierzęta, chcąc złożyć pokłon Dzieciątku. W ten dzień świat ludzi i zwierząt się przenika. Dawniej wierzono, że przez zwierzęta przemawiają dusze zmarłych. Gospodarze mogli usłyszeć od nich zarówno dobre, jak i złe przepowiednie. Być może jest to kolejny element, który buduje wielowiekową tradycję postnych dań w Wigilię.