Spis treści:
- 8 września 2026. Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
- Biblia milczy o narodzinach Maryi. Skąd znamy Joachima i Annę?
- Papież Leon XIV odprawi mszę przed świętem Narodzenia NMP
- Matka Boża Siewna. Dawny obrzęd przetrwał do dziś
- Gietrzwałd przed jubileuszem. 8 września 2026 roku nabiera szczególnego znaczenia
Źródeł tej tradycji trzeba szukać na chrześcijańskim Wschodzie i w dawnych pismach religijnych. W Polsce święto zyskało własny, rolniczy charakter, który w części parafii zachował się do dziś.
8 września 2026. Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
We wtorek 8 września 2026 roku Kościół katolicki obchodzi święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, nazywane w Polsce również świętem Matki Bożej Siewnej. Data jest stała i co roku przypada dokładnie dziewięć miesięcy po uroczystości Niepokalanego Poczęcia NMP.
Święto nie należy w Polsce do dni nakazanych ani ustawowo wolnych od pracy. Szkoły, urzędy i sklepy działają według zwykłego harmonogramu, a katolicy nie mają obowiązku uczestnictwa w mszy świętej.
Liturgia Narodzenia NMP ma radosny charakter, dlatego kapłani odprawiają mszę w białych szatach. Czytania kierują uwagę ku Chrystusowi i miejscu Maryi w historii zbawienia. Ewangelia przedstawia rodowód Jezusa lub opis okoliczności Jego narodzenia według św. Mateusza.
Wrześniowa data pomaga także uporządkować dwa wydarzenia często ze sobą mylone. Niepokalane Poczęcie, obchodzone 8 grudnia, odnosi się do poczęcia Maryi, która według nauczania Kościoła została od pierwszej chwili zachowana od grzechu pierworodnego. Dziewięć miesięcy później przypada święto Jej narodzin. Poczęcie Jezusa wspomina natomiast Zwiastowanie Pańskie 25 marca, również dziewięć miesięcy przed właściwą datą narodzenia, czyli Bożym Narodzeniem.
Biblia milczy o narodzinach Maryi. Skąd znamy Joachima i Annę?
Ewangelie nie opisują narodzin ani dzieciństwa Maryi. Nie podają również imion Jej rodziców. Joachim i Anna pojawiają się w Protoewangelii Jakuba, apokryficznym piśmie z II wieku.
Według zawartej w nim opowieści małżonkowie przez lata bezskutecznie czekali na dziecko i prosili Boga o potomstwo. Narodziny Maryi uznali za wysłuchanie modlitw. Z tego samego źródła pochodzi przekaz o ofiarowaniu kilkuletniej dziewczynki w świątyni jerozolimskiej.
Protoewangelia Jakuba nie należy do ksiąg uznanych przez Kościół za natchnione, dlatego jej treści nie mają rangi relacji biblijnej. Pismo odegrało jednak ogromną rolę w rozwoju kultu maryjnego. Przez stulecia inspirowało kaznodziejów i artystów, a sceny zaczerpnięte z apokryfu trafiły do ikon, obrazów oraz kościelnych obchodów.
Na tej tradycji opiera się również kult świętych Joachima i Anny. Historycy nie dysponują jednak dowodami, które pozwalałyby potwierdzić szczegóły opowieści albo ustalić dokładną datę narodzin Maryi.
Zobacz również:
Niepewne jest także miejsce Jej narodzin. Dawne przekazy wskazują Jerozolimę, Nazaret oraz galilejskie Seforis. Najbardziej rozpowszechniona tradycja powiązała rodzinny dom Maryi z okolicą dawnej sadzawki Owczej w Jerozolimie. W pobliżu stoi dziś kościół św. Anny, wzniesiony na terenie od wieków czczonym jako miejsce zamieszkania Joachima i Anny.
Liturgiczne obchody Narodzenia Najświętszej Maryi Panny rozwinęły się między V a VI wiekiem na chrześcijańskim Wschodzie. Ich początki łączy się z poświęceniem jerozolimskiej świątyni wzniesionej w miejscu uznawanym za dom rodziców Maryi. Święto dotarło później do Rzymu, a jego wprowadzenie do tamtejszej liturgii przypisuje się papieżowi Sergiuszowi I. Wierni zbierali się w kościele św. Adriana na dawnym Forum Romanum, po czym szli w świetle świec do bazyliki Matki Bożej Większej.
Papież Leon XIV odprawi mszę przed świętem Narodzenia NMP
Tegoroczne obchody Narodzenia Najświętszej Maryi Panny będą miały szczególny papieski akcent.
Zgodnie z oficjalnym kalendarzem Stolicy Apostolskiej Leon XIV odprawi mszę 7 września 2026 roku o godz. 18.00, czyli w przeddzień święta. Liturgia odbędzie się w bazylice sanktuaryjnej Matki Bożej Dobrej Rady w Genazzano, około 50 km od Rzymu. Watykan umieścił wydarzenie w opublikowanym programie papieskich celebracji na wrzesień.
Genazzano od stuleci jest ważnym ośrodkiem kultu maryjnego. W miejscowej bazylice znajduje się otaczany czcią wizerunek Matki Bożej Dobrej Rady, którego obecność tradycja łączy z XV wiekiem. Papieska celebracja została zaplanowana dzień wcześniej, lecz samo święto przypada we wtorek 8 września.
Matka Boża Siewna. Dawny obrzęd przetrwał do dziś
Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, obchodzone 8 września, polska wieś nazwała świętem Matki Bożej Siewnej. Jego termin zbiegał się z końcem żniw i początkiem jesiennego siewu zbóż ozimych, przede wszystkim żyta i pszenicy.
Na Podhalu Maryję nazywano również Zitosiewną, ponieważ dawne słowo "zito" oznaczało żyto. Przed rozpoczęciem prac gospodarze przynosili do kościoła ziarno przeznaczone na zasiew. Jego pobłogosławienie miało zapewnić urodzaj oraz ochronę upraw przed suszą, gradem i szkodnikami.
Pierwszy wysiew przypominał uroczysty obrzęd. Gospodarz wkładał czyste ubranie, zdejmował nakrycie głowy, a niekiedy wychodził w pole boso, by zachować bezpośredni kontakt z ziemią. Początkowe garście zboża rozsypywał na kształt krzyża.
Zobacz również:
Do nasion dodawano ziarna wyjęte z wieńca dożynkowego, pierwszego zebranego snopa lub wiązanek poświęconych 15 sierpnia, w święto Matki Bożej Zielnej. W niektórych regionach siewca zachowywał milczenie. Według ludowych wierzeń rozmowa podczas pracy mogła sprawić, że ptaki wydziobią świeżo wysiane ziarno.
Choć maszyny rolnicze zastąpiły ręczny siew, zwyczaj błogosławienia ziarna nadal jest obecny w części polskich parafii, m.in. na Podkarpaciu. Obrzęd wyznaczał początek nowego cyklu prac i przypominał, że plon zależy zarówno od wysiłku człowieka, jak i od sił przyrody.
Gietrzwałd przed jubileuszem. 8 września 2026 roku nabiera szczególnego znaczenia
Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny ma w Gietrzwałdzie wyjątkową oprawę, ponieważ miejscowa bazylika nosi to wezwanie. Odpust łączy się tam z pamięcią o objawieniach trwających od 27 czerwca do 16 września 1877 roku. Według relacji Justyny Szafryńskiej i Barbary Samulowskiej Maryja przemawiała do nich po polsku. Miało to szczególną wymowę na Warmii poddanej wówczas germanizacji.
Autentyczność objawień zatwierdził w 1977 roku biskup warmiński Józef Drzazga. Gietrzwałd jest jedynym miejscem w Polsce, w którym objawienia maryjne zostały oficjalnie uznane przez Kościół.
W 2026 roku mija 149 lat od tych wydarzeń, a sanktuarium rozpoczyna bezpośrednie przygotowania do jubileuszu 150-lecia, przypadającego w 2027 roku. Archidiecezja warmińska zapowiedziała, że kolejne miesiące wypełnią inicjatywy wprowadzające wiernych w rok jubileuszowy. Wrześniowy odpust Narodzenia NMP zyskuje przez to rangę jednego z najważniejszych etapów oczekiwania na rocznicę.
