Spis treści:
- 18 września 2026. Święto św. Stanisława Kostki
- Kim był św. Stanisław Kostka?
- Historia św. Stanisława Kostki. Podróż, która zmieniła jego życie
- Kiedy zmarł św. Stanisław Kostka?
- Czego patronem jest św. Stanisław Kostka?
Kult młodego Polaka rozwinął się tak szybko, że w 1605 roku papież Paweł V zezwolił na publiczne oddawanie mu czci. Stanisław Kostka został pierwszym jezuitą wyniesionym na ołtarze, jeszcze przed założycielem zakonu, Ignacym Loyolą. Ten został beatyfikowany dopiero w 1609 roku
18 września 2026. Święto św. Stanisława Kostki
W piątek 18 września 2026 roku Kościół katolicki w Polsce obchodzi święto św. Stanisława Kostki, jezuity, patrona dzieci i młodzieży. Tegoroczne obchody zyskują wyjątkową oprawę, ponieważ 31 grudnia minie dokładnie 300 lat od jego kanonizacji. W 1726 roku papież Benedykt XIII ogłosił świętymi Stanisława Kostkę oraz włoskiego jezuitę Alojzego Gonzagę.
Jednym z najważniejszych wydarzeń jubileuszu jest pielgrzymka sztafetowa z Wiednia do Rzymu. Rozpoczęła się 4 lipca, a jej finał zaplanowano na 15 września w kościele św. Andrzeja na Kwirynale, w którym spoczywają relikwie polskiego świętego. Trasa liczyła około 1700 kilometrów, prowadziła przez Austrię, Niemcy, otwiera się w nowym oknie i Włochy, a uczestnicy pokonali ją w dziesięciu tygodniowych etapach. W pielgrzymkowej "walizce powołaniowej" przewożone są relikwie św. Stanisława Kostki i bł. Carla Acutisa.
Po dotarciu pielgrzymki do Rzymu, papież Leon XIV zwrócił się do polskiej młodzieży. - Serdecznie pozdrawiam Polaków, szczególnie pielgrzymów i seminarzystów Diecezji Płockiej z ich biskupem, którzy przeszli drogą św. Stanisława Kostki z Wiednia przez Dylingę do Rzymu - powiedział papież.
- W roku trzechsetnej rocznicy jego kanonizacji wraz z Alojzym Gonzagą nie ustawajmy w modlitwie za młodych, by przez wstawiennictwo tych świętych patronów nie lękali się podejmować odważnych decyzji życiowych, służąc Bogu i bliźniemu. Wszystkim wam błogosławię! - dodał Ojciec Święty.
Jubileusz jest obchodzony również w Polsce. W diecezji płockiej od 15 sierpnia 2026 do 15 sierpnia 2027 roku trwa Rok Świętego Stanisława Kostki, a wierni mogą odwiedzać kilkanaście wyznaczonych kościołów jubileuszowych. Znalazły się wśród nich sanktuarium w Rostkowie, płocka katedra oraz kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Przasnyszu.
Kim był św. Stanisław Kostka?
Święty Stanisław Kostka urodził się w 1550 roku w Rostkowie na północnym Mazowszu, w zamożnej rodzinie szlacheckiej. Jego ojciec, Jan Kostka, pełnił urząd kasztelana zakroczymskiego i zasiadał w senacie, natomiast matka, Małgorzata z Kryskich, wywodziła się z wpływowego rodu. Rodzice przygotowywali syna do kariery publicznej, odpowiadającej pozycji rodziny.
W lipcu 1564 roku niespełna 14-letni Stanisław wyjechał ze starszym bratem Pawłem Kostką i wychowawcą do Wiednia, aby uczyć się w cenionym kolegium jezuitów. Początek okazał się trudny. Młodzieniec miał słabsze przygotowanie niż jego koledzy, lecz szybko nadrobił zaległości i pod koniec trzeciego roku należał już do najlepszych uczniów.
Swobodnie posługiwał się łaciną i językiem niemieckim, rozumiał również grekę. Do dziś zachowały się jego szkolne zeszyty, w tym ćwiczenia z poprawkami nanoszonymi przez nauczyciela.
Zobacz również:
Podczas pobytu w Wiedniu dojrzewało jego powołanie do Towarzystwa Jezusowego. Rodzina nie zgadzała się na wybór życia zakonnego, a jezuici nie chcieli przyjąć niepełnoletniego kandydata bez zezwolenia rodziców.
10 sierpnia 1567 roku Stanisław opuścił więc miasto i skierował się do Bawarii, licząc, że tam otrzyma zgodę na rozpoczęcie nowicjatu. Zamienił strój młodego szlachcica na proste ubranie pielgrzyma. Zakonny przekaz głosi, że poszukujący go brat minął go na drodze, lecz nie rozpoznał w skromnie ubranym wędrowcu.
Historia św. Stanisława Kostki. Podróż, która zmieniła jego życie
Po opuszczeniu Wiednia Stanisław Kostka przeszedł około 650 km i dotarł do bawarskiej Dylingi, w której przebywał jezuita Piotr Kanizjusz. Zakonnik nie przyjął młodego Polaka jedynie na podstawie jego zapewnień. Skierował go na kilkutygodniową próbę, podczas której syn kasztelana sprzątał pokoje i pomagał w kuchni miejscowego kolegium.
Wywiązał się z powierzonych zajęć, a Kanizjusz uznał jego decyzję za dojrzałą. Wysłał go więc do Rzymu z listem polecającym do generała jezuitów, Franciszka Borgiasza. W piśmie z 25 września 1567 roku znalazły się słowa nos de illo praeclara speramus, czyli "spodziewamy się po nim wielkich rzeczy".
Dokument zaginął na wiele lat, a w 1986 roku odnalazł go zakonny archiwista. Dziś przechowuje go Rzymskie Archiwum Towarzystwa Jezusowego. Nazywa się go "listem trzech świętych", ponieważ zarówno jego autor i adresat, jak i polecany kandydat zostali później kanonizowani.
Pod koniec października 1567 roku Kostka dotarł do Rzymu i rozpoczął drogę do przyjęcia w szeregi jezuitów. Zachowały się dwa dokumenty opatrzone jego podpisem. Pierwszy, datowany na 27 października, zawiera zgodę na poddanie się egzaminowi wstępnemu, który przypominał dzisiejszą rozmowę kwalifikacyjną. Sprawdzano podczas niego motywację kandydata oraz ewentualne przeszkody do przyjęcia w szeregi zakonu.
Rękopis trafił do jezuickiego archiwum dopiero w 2009 roku jako dar rzymskiego Kolegium Teutonicum. Drugi dokument, sporządzony dzień później, potwierdza przyjęcie Kostki do nowicjatu. Młody Polak podpisał pierwszą deklarację słowami humillimus famulus Stanislaus Kostka, czyli "najpokorniejszy sługa Stanisław Kostka".
Kiedy zmarł św. Stanisław Kostka?
Jego życie zakonne okazało się bardzo krótkie. Latem 1568 roku wystąpiła u niego gorączka, którą początkowo uznano za niegroźną. Stan Kostki pogorszył się gwałtownie 14 sierpnia. Zmarł około godziny trzeciej nad ranem 15 sierpnia, w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Miał 17 lat, a do osiemnastych urodzin brakowało mu ponad czterech miesięcy. Jezuickie przekazy mówią, że przeczuwał odejście i przyjął je ze spokojem.
Ówczesna medycyna nie ustaliła jednoznacznej przyczyny choroby. Część późniejszych biografów wskazywała na malarię, lecz tej diagnozy nie potwierdzono badaniem szczątków świętego. Nowego kontekstu dostarczyła publikacja z 2026 roku w czasopiśmie "iScience". Analiza pozostałości dwóch członków rodu Medyceuszy wykazała obecność DNA zarodźców malarii, w tym nieznanego wcześniej wariantu Plasmodium falciparum. Badanie potwierdza, że choroba występowała w renesansowej Italii, jednak nie rozstrzyga zagadki śmierci Kostki.
Zobacz również:
Opinia o świętości młodego nowicjusza zaczęła się szerzyć niemal natychmiast. Jego ciało, wbrew ówczesnemu zwyczajowi zakonnemu, udekorowano kwiatami i złożono w drewnianej trumnie. Generał jezuitów polecił również przygotować wspomnienie o zmarłym i rozesłać je do domów zakonu.
Kult zatwierdził na początku XVII wieku papież Paweł V. Kostka stał się pierwszym jezuitą wyniesionym na ołtarze, jeszcze przed założycielem zgromadzenia Ignacym Loyolą. Uroczysta kanonizacja odbyła się 31 grudnia 1726 roku za pontyfikatu Benedykta XIII. Stanisław Kostka nie zdążył zostać kapłanem ani podjąć szerokiej działalności publicznej. Kościół wskazał jednak na jego duchową dojrzałość, wierność powołaniu oraz odwagę, z jaką jako nastolatek podjął decyzję przesądzającą o dalszym życiu.
Czego patronem jest św. Stanisław Kostka?
Święty Stanisław Kostka jest jednym z patronów Polski, a także patronem dzieci i młodzieży, ministrantów, alumnów seminariów, jezuickich nowicjuszy oraz Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. Patronuje również archidiecezjom warszawskiej i łódzkiej, diecezji płockiej oraz kilku miastom, m.in. Warszawie, Poznaniowi, Lublinowi i Gnieznu.
Ważne miejsce zajmuje w tradycji Towarzystwa Jezusowego, w której patronuje nowicjuszom, czyli osobom rozpoczynającym życie zakonne. Paweł V zatwierdził jego publiczny kult w 1605 roku, a rok później zezwolił na używanie tytułu błogosławionego. Tym samym Stanisław Kostka został pierwszym jezuitą wyniesionym na ołtarze, trzy lata przed beatyfikacją założyciela zakonu, Ignacego Loyoli, która odbyła się w 1609 roku.
Szczególny patronat Kostki nad młodymi Polakami potwierdził w 1962 roku papież Jan XXIII. Od tej pory jest określany jako szczególny patron polskiej młodzieży, a jego święto obchodzone 18 września przypada niedługo po rozpoczęciu roku szkolnego
Na obrazach św. Stanisław Kostka występuje zazwyczaj w czarnej sukni jezuickiej, choć zmarł jeszcze jako nowicjusz i nie został kapłanem. Towarzyszą mu lilia, krucyfiks, różaniec i laska pielgrzymia. Lilia oznacza czystość, natomiast laska przypomina o jego wędrówce przez Europę. Niekiedy trzyma na rękach Dzieciątko Jezus albo przyjmuje Komunię od anioła. Przedstawienia te nawiązują do doświadczeń mistycznych opisanych w tradycji katolickiej.
