Reklama

Reklama

Wielka Sobota

​Święta Wielkanocne większości Polaków kojarzą się ze... sprzątaniem, pieczeniem i gotowaniem. Kiedy jednak już uporamy się z wszystkimi obowiązkami, powinniśmy sobie przypomnieć, że może to być także wyjątkowo spokojny czas, który sprzyja spotykaniu się z rodziną. W tych dniach towarzyszą nam także głęboko zakorzenione w naszej kulturze tradycje.

W Wielką Sobotę w Kościele katolickim przez cały dzień trwa święcenie pokarmów. Ten obrzęd został zapoczątkowany już w VIII wieku, a w Polsce tradycję tę kultywuje się od XII wieku. Nie zawsze było tak, że ze "święconką" przychodziło się do kościoła. Dawniej wielkie kosze z pokarmami święcono w domach, a później na placach.

Reklama

Jakie pokarmy powinny znaleźć się w koszyku? I co symbolizują? W każdym domu zawartość koszyka wielkanocnego wygląda nieco inaczej. Należy jednak pamiętać, że przede wszystkim powinny znaleźć się w nim jajka (symbol życia), chleb (gwarant dobrobytu), sól (symbol oczyszczenia), chrzan (symbolizuje siłę), wędlina (symbol dostatku),  ciasto (symbolizuje doskonałość i umiejętności). W koszyczku swoje miejsce powinien mieć również baranek, symbol męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. 

Dzień święcenia pokarmów jest jednocześnie dniem, w którym kończy się post.

Przez całą Wielką Sobotę trwa adoracja Chrystusa złożonego do grobu, a zgodnie z polskim obyczajem przy symbolicznym grobie czuwa warta - ministranci, harcerze, niekiedy strażacy w galowych mundurach.

W sobotę wieczorem rozpoczynają się obchody Wigilii Paschalnej - w myśl przepisów liturgicznych jej ceremonie należą już jednak do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Kończy się adoracja przy Grobie Pańskim, a Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do tabernakulum. Figura Chrystusa umieszczana w niektórych grobach powinna wówczas zostać przykryta białym płótnem.

W kościele gasną światła, bo wigilia jest oczekiwaniem na zmartwychwstanie Chrystusa. Bogata liturgia Wigilii Paschalnej, stanowiącej centralny fragment Triduum, składa się z czterech części.

Obchody zmartwychwstania Jezusa Chrystusa rozpoczynają się po zapadnięciu zmroku. Dlatego tak silną wymowę ma tzw. liturgia światła. Przed kościołem zostaje rozpalone ognisko, którego płomienie zostają poświęcone przez kapłana, ubranego w białe szaty.

Następnie od poświęconego ognia zapala się paschał (dużą świecę), symbolizujący Chrystusa, czyli Światłość świata, co ma uzmysławiać, że dokonała się Pascha, przejście z mroku do jasności, ze śmierci do życia.

W uroczystej procesji paschał zostaje wniesiony do świątyni i umieszczony w ozdobnym świeczniku. Po trzykrotnym śpiewie kapłana: "Światło Chrystusa" i odpowiedzi wiernych: "Bogu niech będą dzięki" - zgromadzeni mogą zapalić swoje świece. Liturgia światła kończy się odśpiewaniem tzw. Orędzia Paschalnego, czyli modlitwy dziękczynno-uwielbiającej, która wysławia łaskę zbawienia.

Liturgia słowa Wigilii Paschalnej jest wyjątkowo rozbudowana. W pełnej wersji składa się ona z dziewięciu czytań, przeplatanych psalmami i modlitwą. Pierwsze siedem czytań pochodzi ze Starego Testamentu. Przypominają one ważne momenty w całej historii zbawienia - opis stworzenia świata, zachowanie Abrahama, od którego Bóg zażądał ofiary z syna, oraz przejście przez Morze Czerwone. O wielkiej miłości Boga, zawarciu przymierza i skuteczności słowa Bożego mówią urywki Księgi proroka Izajasza. Fragment Księgi Barucha zawiera pouczenia, których respektowanie zapewnia pokój na wieki. Cykl czytań starotestamentowych kończy się bożą obietnicą oczyszczenia i przemiany człowieka.

W tym momencie zapala się światła na ołtarzu, uderza się w dzwony, a celebrans intonuje hymn "Chwała na wysokości Bogu". Po nim następuje czytanie z Listu św. Pawła do Rzymian, który mówi o tym, że chrzest zapewnia wiernym uczestnictwo w śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa. Po radosnym Alleluja, odśpiewanym po raz pierwszy od 40 dni, czytany jest tekst Ewangelii o pustym grobie. Liturgię słowa zamyka homilia.

Kolejna, trzecia część uroczystości Wigilii Paschalnej, poświęcona jest tajemnicy sakramentu chrztu. Liturgię chrzcielną poprzedza odśpiewanie Litanii do Wszystkich Świętych, która podkreśla jedność Kościoła. Celebrans poświęca wodę chrzcielną - tradycja zaleca, aby dokonało się to przy włożeniu paschału do naczynia z wodą; tekst błogosławieństwa przypomina odradzającą moc wody. Teraz dokonać można obrzędów chrztu - pierwotny Kościół udzielał tego sakramentu tylko w czasie Wigilii Paschalnej.

Na pamiątkę chrztu neofitom dawano zastygłe krople wosku spływającego z paschału; później z wosku wyrabiano medaliki z wyobrażeniem baranka - tzw. agnuski. Wszyscy zgromadzeni w świątyni odnawiają przyrzeczenia chrzcielne: wyznają swą wiarę i wyrzekają się szatana. Zostają oni również pokropieni wodą święconą. Liturgię chrzcielną kończy modlitwa wiernych.

Przebieg liturgii eucharystycznej nie odbiega w swym zasadniczym kształcie od normalnej mszy świętej. Uroczystości Wigilii Paschalnej kończą się komunią świętą i uroczystym błogosławieństwem. Słowa rozesłania wzbogaca się o dwukrotne Alleluja. Ostatnim akcentem jest wezwanie do udziału w procesji rezurekcyjnej, która w warunkach polskich bywa przenoszona na niedzielny poranek.

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy