Matura to dopiero początek. "System niespójny z rozwojem"

- Nie widzę dla siebie konkretnej przyszłości, dalej nie mam planu - mówi Karolina, która w tym roku zdaje maturę. Zapoznała się z ofertą przeróżnych uczelni, ale nie ma kierunku, którego byłaby pewna.

- Nie mam pojęcia w jakiej branży chciałabym pracować, a co dopiero na jaki kierunek studiów chciałabym iść. W wakacje, tak samo jak w zeszłym roku, idę do pracy i to chyba z lekką nadzieją, że może rozjaśni mi ona trochę moją przyszłość - mówi. Jak przyznaje, to praca tymczasowa, w drogerii.

Brak konkretnych planów na przyszłość mocno stresuje Karolinę. - Jak tylko myślę o tym, że zaraz muszę składać papiery na studia, to niesamowicie się stresuje. Tak samo stresujące są pytania ze strony rodziny. Mam wrażenie, że dla nich jest to już taki etap, że powinnam mieć zaplanowane wszystko. Dla mnie jest to jednak jedna, wielka niewiadoma. Bardzo chciałabym mieć konkretne plany, ale nie potrafię takich znaleźć - zaznacza.

W podobnej sytuacji jest sporo jej znajomych. - Mają pewien zarys, gdzie mogą iść na studia, a gdzie na pewno nie. Sami otwarcie przyznają, że są zestresowani, że ta "przyszłość" jest już tak blisko, a nie wiedzą co mają robić i jakich wyborów dokonywać - dodaje.

W podobnej sytuacji jest Biba. - Boję się tego, co będzie dalej - mówi.

Ma na siebie kilka pomysłów, ale na żaden jeszcze się nie zdecydowała. Waha się między psychologią, logistyką a animacją kultury - Chciałabym dobrze wybrać, dlatego na razie analizuję opcje, zamiast decydować pochopnie. Brak jednej jasnej ścieżki trochę mnie stresuje, szczerze mówiąc - przyznaje.

Bywa i tak, że pojawia się niepokój. - Czas ucieka, a ja wciąż nie mam jeszcze poukładanego planu na przyszłość. Niedługo muszę złożyć papiery na uczelnię, a jeszcze nie zdecydowałam gdzie - mówi. Mimo towarzyszącego stresu stara się zachować spokój. - Zbieram informacje, im więcej ich mam tym być może pewniej uda mi się podjąć decyzję. Część moich znajomych ma podobnie. Myślę, że w naszym wieku to całkiem normalne - dodaje.

- Z punktu widzenia psychologii i neurobiologii w okresie około 12-20. roku życia, bardzo zmienia się ośrodkowy układ nerwowy. W tym czasie około 80 proc. połączeń w mózgu, które do tej pory się tworzyły, zanika - mówi Anna Dylewska, psycholog dziecięcy, psychotraumatolog i edukatorka rodziców.

To zatem czas zmian w postrzeganiu siebie i świata. - Coś, co denerwowało tydzień temu, dzisiaj może cieszyć. Coś, co tydzień temu pasjonowało, dzisiaj może już nudzić - wyjaśnia psycholożka. Tymczasem system edukacji wymaga podjęcia decyzji.

- Jest niespójny z rozwojem biologicznym, rozwojem układu nerwowego i rozwojem psychicznym człowieka. Decyzje dotyczące tego, co chcemy robić w życiu, powinniśmy tak naprawdę podejmować dopiero po 20. roku życia. Nic więc dziwnego, że wiele młodych osób nie wie, co chce robić w przyszłości - zaznacza ekspertka.

Z drugiej strony młodzi ludzie czują ogromną presję. Najpierw związaną z wyborem przedmiotów maturalnych, później z samymi egzaminami, a niedługo potem z wyborem swojej życiowej ścieżki.

- Są zmuszeni do podejmowania jakichś stałych decyzji w momencie, kiedy absolutnie nie powinni tego robić - mówi Anna Dylewska i podkreśla, że to czas, w którym powinni testować i sprawdzać swoje zainteresowania. - Im częściej młody człowiek próbuje nowych rzeczy, tym lepiej, bo poznaje siebie. Dowiaduje się, co lubi, czego nie lubi, co jest mu bliskie, a co nie, co sprawia mu przyjemność, a co nie. Badania pokazują, że młody człowiek, który częściej zmienia swoje zainteresowania i aktywności, łatwiej podejmuje w dorosłym życiu decyzje dotyczące swojej drogi zawodowej i życiowej - zaznacza.

Jak zatem młodzi ludzie mogą radzić sobie z presją i stresem związanym z koniecznością podjęcia tak ważnej decyzji? - Ważna jest świadomość tego, jak przebiega rozwój i jak zmienia się układ nerwowy. Dopiero między 20. a 25. rokiem życia jesteśmy mniej więcej w stanie określić, czego potrzebujemy i gdzie widzimy siebie w przyszłości. Warto, żeby młodzi ludzie dali sobie czas - podkreśla psycholog.

Dla niektórych ciekawym rozwiązaniem może być rok przerwy od edukacji. - Podczas tak zwanego gap year można podjąć staż, uczestniczyć w kursach, szkoleniach czy wolontariacie. To może pomóc się odnaleźć - przyznaje.

Ważne również, aby decyzja o przyszłości była podejmowana przez osobę, której ta przyszłość dotyczy. - Znam młodego człowieka, którego rodzice bardzo zachęcali do pójścia na architekturę. Dostał się na studia, ale po dwóch miesiącach zrezygnował. Przez rok pracował fizycznie, sprawdzał, gdzie jest jego miejsce, i dopiero wtedy podjął decyzję, że ponownie spróbuje dostać się na architekturę. Ale tym razem była to już jego decyzja - podkreśla Anna Dylewska.

A co w sytuacji, gdy wybrany kierunek studiów okaże się nietrafiony? - Czym innym są wyobrażenia, a czym innym praktyka. Zachęcałabym więc do wyrozumiałości i akceptacji tego, że możemy zmieniać zdanie, eksperymentować i sprawdzać siebie. To nie jest nic złego i nie świadczy o nas źle. Wręcz przeciwnie. Zachęcam też rodziców, aby mieli podobne podejście - dodaje.

Anna Korytowska