Trzęsienie ziemi pod Wawelem. Co czeka Kraków po referendum?

Krakowskiemu referendum przyglądają się nie tylko mieszkańcy tego miasta, ale też politycy w całej Polsce. Odwołanie Miszalskiego jest sprawą bez precedensu, bo nigdy dotąd prezydent tak dużego miasta nie dostał tak widowiskowo czerwonej kartki od mieszkańców.

Politycy opozycyjni w innych miastach już zacierają ręce, bo jeśli udało odwołać się Miszalskiego, na pewno pomyślą nad odwołaniem innego włodarza.

Dla obozu władzy jest to moment trudny. Jeszcze dwa tygodnie przed krakowskim referendum jeden z ministrów mówił Interii, że taka wizerunkowa katastrofa na rok przed wyborami parlamentarnymi może mieć poważne konsekwencje. Inny dodawał, że po odwołaniu Miszalskiego może nadejść fala podobnych pomysłów w innych lokalizacjach.

Wskazuje się nawet konkretne miasta, takie jak Rzeszów, Wrocław czy Tarnów. Południe Polski ma być szczególnie narażone na takie ruchy. Duże miasta na północy, gdzie rządzą progresywni politycy, charakteryzują się bardziej liberalnym elektoratem.

Na południu natomiast nieco łatwiej znaleźć konserwatywnego wyborcę, który prędzej mógłby pójść do urny wyborczej. Referendalna fala mogłaby nadejść jednak nie tylko na podstawie krakowskiego trendu, bo akurat w Mieście Królów Polskich splotło się wiele okoliczności, które pozwoliły odwołać Miszalskiego. Każde miasto ma natomiast własną specyfikę i powody do niezadowolenia mieszkańców mogą być zupełnie inne.

W każdym razie Kraków, a wcześniej Zabrze, pokazał jedno - da się odwołać prezydenta miasta. Miejscowi włodarze nie są otoczeni jakimś nimbem nietykalności i ich kadencja nie musi za każdym razem zakończyć się po pięciu czy dziesięciu latach. Od dziś każdy prezydent miasta w Polsce prawdopodobnie nie będzie spał tak smacznie jak dotąd.

Spory orzech do zgryzienia ma też koalicja rządząca. Odwołanie ważnego polityka koalicji w drugim największym mieście w Polsce ma swoją wymowę. Pokazuje, że nie wszyscy będą zadowoleni z rządów tej władzy i dla koalicji to jasny sygnał - w ostatnim roku trzeba przyspieszyć i pokazać jedność.

Zresztą, pierwszy test będzie miał miejsce w Krakowie już w sierpniu. Pytanie na ile zjednoczone będą środowiska, które dziś tworzą koalicję rządową. Czy PSL, Polska 2050, Centrum, Lewica i Koalicja Obywatelska wystawią wspólnego kandydata na nowego prezydenta miasta, a może każdy postawi na swojego? A jeśli tak, to czy w drugiej turze wyborów koalicja wesprze jednego z nich? Jeśli i tu zatrzeszczy, dla koalicji będzie to kolejny zły znak przed wyborami w 2027 roku.

Rząd zresztą będzie miał do odegrania pewną rolę jeszcze w okresie przejściowym. Odwołanie prezydenta w referendum nie oznacza bowiem, że natychmiast pod Wawelem odbędą się wybory. Najpierw premier wyznaczy komisarza. To osoba, która będzie zarządzać miastem do czasu przedterminowych wyborów, a te - jeśli potwierdzą się sondażowe wyniki - odbędą się pod koniec wakacji.

Niezależnie, kto wygra wybory, to od pierwszego dnia rządów będzie musiał zmierzyć się z gigantycznym zadłużeniem Krakowa. Szacuje się, że na koniec roku dług miasta może wynieść blisko 9 mld zł. Już teraz krakowski urząd musi zaciągać kolejne pożyczki, by nie zabrakło pieniędzy na pensje dla motorniczych, urzędników czy pracowników żłobka. Z pożyczek opłaca też rachunki za funkcjonowanie sygnalizacji świetlnej. Nowego prezydenta czeka zatem szukanie oszczędności i podejmowanie niepopularnych finansowych decyzji. A przecież to właśnie kumulacja podwyżek za bilety, wywóz śmieci czy wodę była jednym z powodów "buntu" przeciw polityce Miszalskiego.

Krakowian podzieliła także Strefa Czystego Transportu, która obowiązuje od stycznia i swoim zasięgiem objęła 60 proc. miasta. Pojawiły się ogromne emocje, a mieszkańcy w konsultacjach społecznych złożyli blisko 20 tys. uwag. Te zostały zignorowane, a urzędnicy tłumaczyli, że zdanie Krakowian było "sprzeczne z ideą Strefy Czystego Transportu". Nowy prezydent będzie musiał jasno zadeklarować, czy zamierza utrzymać strefę w obecnym kształcie czy być może dokona "wielkiej korekty" i ograniczy (na co pozwalają mu przepisy) obszar jej obowiązywania.

Pod znakiem zapytania staje także budowa krakowskiego metra. Mieszkańcy już 12 lat temu w referendum opowiedzieli się za jego powstaniem, ale przez lata niewiele działo się w tej kwestii. W kampanii referendalnej dla Aleksandra Miszalskiego metro stało się jednym z ważnych tematów. W piątek na kilkanaście godzin przed ogłoszeniem ciszy referendalnej polityk poinformował, że miasto rozpoczęło procedurę przetargową na przeprowadzenie badań geologicznych. Teraz po jego odwołaniu ta sztandarowa dla miasta inwestycja może zostać wyhamowana. Bez wsparcia rządowego i unijnego miasto nie jest samo w stanie sfinansować budowy metra. Pytanie czy rząd będzie zainteresowany, aby przekazać Krakowowi pieniądze, skoro jego mieszkańcy odwołali polityka Koalicji Obywatelskiej ze stanowiska?

Po krakowskim referendum jedno jest pewne - jeśli potwierdzą się sondażowe wyniki, pod Wawelem znów odbędą się wybory. A nowy prezydent miasta, ktokolwiek nim będzie, wcale nie musi mieć łatwiejszego zadania od Miszalskiego.

Chcesz porozmawiać z autorami? Napisz: 
lukasz.szpyrka@firma.interia.pl; dawid.serafin@firma.interia.pl