ZUS podzielił się danymi za 2025 rok. "Widać wyraźny trend"

Opublikowany 23 marca raport Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazuje, że w 2025 roku przyznano łącznie 40 076 rent z tytułu niezdolności do pracy, przy wyraźnej dominacji świadczeń dla osób częściowo niezdolnych do pracy.

Tego typu decyzji było 27 072, podczas gdy przypadki całkowitej niezdolności do pracy stanowiły 10 190, a dodatkowo 2814 osób otrzymało świadczenie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym.

Dane pokazują, że system obejmuje przede wszystkim osoby z poważnymi ograniczeniami zdrowotnymi, które utrudniają pracę, ale nie wykluczają jej całkowicie.

Zależność między wiekiem a liczbą przyznawanych świadczeń jest wyraźna i rośnie wraz z kolejnymi rocznikami. Wśród osób przed trzydziestym rokiem życia liczba nowych rent pozostaje relatywnie niska i zwykle nie przekracza kilkuset przypadków rocznie, natomiast w okolicach czterdziestki wzrasta do poziomu ponad 600-700 decyzji w jednym roczniku.

Największy skok widoczny jest po pięćdziesiątym roku życia, gdzie liczba świadczeń przekracza tysiąc rocznie, osiągając najwyższe wartości w grupie 56-58 lat. Taki rozkład pokazuje, że ryzyko utraty zdolności do pracy wyraźnie kumuluje się w późniejszym etapie życia zawodowego.

Istotne różnice widać także w podziale na płeć oraz w zachowaniu statystyk w pobliżu wieku emerytalnego. W 2025 roku renty przyznano 25 633 mężczyznom i 14 443 kobietom, co oznacza znaczącą przewagę mężczyzn w strukturze nowych świadczeniobiorców.

Różnice dotyczą również wieku, ponieważ średnia dla mężczyzn przekroczyła 54 lata, a dla kobiet była niższa i wyniosła niespełna 50 lat, przy średniej ogólnej na poziomie 52,5 roku.

Jednocześnie liczba nowych rent wyraźnie spada w rocznikach zbliżających się do ustawowego wieku emerytalnego, co wynika z obowiązujących przepisów wyłączających możliwość przyznania renty osobom spełniającym warunki do emerytury. W efekcie część osób z dolegliwościami trafia bezpośrednio do systemu emerytalnego, mimo że przy lepszym stanie zdrowia mogłaby pozostać aktywna zawodowo dłużej.

Uzyskanie renty z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku wymaga spełnienia kilku warunków i nie ogranicza się wyłącznie do samego pogorszenia stanu zdrowia.

Kluczowe jest formalne orzeczenie o niezdolności do pracy, posiadanie odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego oraz wykazanie, że niezdolność powstała w trakcie podlegania ubezpieczeniu albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od jego zakończenia.

System rozróżnia dwa poziomy niezdolności, przy czym całkowita oznacza brak możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowa dotyczy sytuacji, w której pracownik traci zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Ostateczna ocena należy do lekarza orzecznika ZUS, który analizuje dokumentację medyczną, określa moment powstania niezdolności oraz jej przewidywany charakter i ewentualną możliwość przekwalifikowania.

Znaczenie ma także długość okresów składkowych i nieskładkowych, które są wymagane w zależności od wieku, w którym pojawiły się problemy zdrowotne. W najniższych grupach wiekowych wystarczy od jednego do kilku lat ubezpieczenia, natomiast po ukończeniu 30 lat wymagany jest co najmniej pięcioletni staż, który co do zasady powinien przypadać na ostatnie dziesięciolecie przed złożeniem wniosku lub powstaniem niezdolności.

Przepisy przewidują jednak rozwiązania szczególne, które pozwalają uznać warunek stażu za spełniony także w przypadku osób bardzo wcześnie objętych ubezpieczeniem, na przykład bezpośrednio po zakończeniu edukacji.

Wysokość renty nie jest stała i zależy od przebiegu ubezpieczenia oraz zgromadzonych składek, jednak ustawodawca określa kwoty minimalne.

Od 1 marca 2026 roku najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 1978,49 zł brutto, natomiast w przypadku częściowej niezdolności jest to 1483,87 zł brutto, czyli 75 procent świadczenia pełnego.

Dane ZUS z ostatniego raportu pokazują, że ryzyko utraty zdolności do pracy koncentruje się głównie w starszych grupach wiekowych, co wzmacnia znaczenie działań profilaktycznych, rehabilitacji oraz poprawy warunków pracy jako elementów ograniczających napływ nowych wniosków o świadczenia.