20 lipca 2025 roku w Stargardzie, w województwie zachodniopomorskim, potwierdzono przypadek cholery u starszej kobiety.
Groźna choroba wróciła do Polski. Pierwszy przypadek od lat
Zakażenie zostało zdiagnozowane na podstawie dwóch niezależnych testów laboratoryjnych. Pacjentkę natychmiast przewieziono do Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Szczecinie, gdzie trafiła na oddział zakaźny z ostrą niewydolnością nerek i objawami ciężkiego odwodnienia.
Równolegle uruchomiono procedury sanitarne: 26 osób objęto kwarantanną domową, a 85 pozostaje pod nadzorem służb epidemiologicznych. Ostatni przypadek cholery w Polsce odnotowano w 2019 roku, również na Pomorzu Zachodnim, u marynarza z zagranicy, jednak nie wiązał się on z lokalnym zakażeniem.
Cholera w Polsce. Co to za choroba?
Pierwsze wzmianki o objawach zgodnych z przebiegiem cholery pochodzą z terenów dzisiejszych Indii i są datowane na okres sprzed naszej ery. Na skalę globalną największe spustoszenie przyniosła tzw. trzecia pandemia, która rozpoczęła się w 1846 roku i trwała niemal 20 lat.
W jej wyniku życie straciło od 1,5 do 2 milionów ludzi w samej Azji, a łącznie zginęło kilka milionów osób na czterech kontynentach. Rozprzestrzenianie się choroby ułatwiały fatalne warunki sanitarne, brak wiedzy medycznej i masowe migracje - zarówno ludności cywilnej, jak i wojsk.
Dopiero w 1883 roku niemiecki mikrobiolog Robert Koch zidentyfikował przecinkowca cholery jako bezpośrednią przyczynę zakażeń, co otworzyło drogę do rozwoju skutecznych metod profilaktyki i leczenia.
Cholera w Polsce. Kiedy pojawiły się pierwsze przypadki?
Również na ziemiach polskich cholera pojawiała się już od stuleci, choć dobrze udokumentowane przypadki pochodzą dopiero z XIX wieku. Najbardziej niszczycielska była epidemia z lat 1831-1838, która dotarła wraz z wojskami rosyjskimi podczas tłumienia powstania listopadowego.
Według danych z tamtego okresu w samej tylko Warszawie zmarło około 10 tysięcy osób, a w skali całego Królestwa Polskiego liczba ofiar mogła przekraczać 100 tysięcy. W ciągu kolejnych dekad nawiedzała kraj jeszcze kilkukrotnie - m.in. w latach 1848-1855, w 1866 oraz na przełomie XIX i XX wieku.
Szczególnie wysoką śmiertelność notowano w przeludnionych i ubogich dzielnicach miejskich, pozbawionych kanalizacji i dostępu do czystej wody. W niektórych ogniskach śmierć ponosiła nawet połowa zakażonych. Dopiero rozwój infrastruktury wodociągowej, poprawa warunków mieszkaniowych i zrozumienie znaczenia higieny doprowadziły do ograniczenia skali zarażeń.
Zobacz również:
Jak można zarazić się cholerą?
Cholera została niemal całkowicie wyeliminowana w wielu krajach, dlatego zaczęto postrzegać ją jako zagrożenie związane wyłącznie z podróżami do Azji, Afryki, czy Ameryki Łacińskiej.
W rzeczywistości bakteria Vibrio cholerae nie zniknęła - przetrwała w środowiskach wodnych i nadal stanowi realne zagrożenie, zwłaszcza tam, gdzie zawodzi infrastruktura sanitarna. Przenosi się drogą pokarmową, głównie poprzez wodę skażoną odchodami lub żywność: szczególnie niebezpieczne są owoce morza z płytkich akwenów, nieumyte warzywa, napoje przygotowywane na straganach i lód z niepewnego źródła.
Bakteria najlepiej namnaża się w ciepłych, zasadowych wodach, a do zakażenia dochodzi najczęściej w wyniku spożycia surowych lub niedogotowanych produktów.
Zobacz również:
Zakażenie Vibrio cholerae prowadzi do gwałtownej reakcji organizmu. Bakteria wydziela toksynę, która zaburza funkcjonowanie jelita cienkiego, powodując nadmierne przenikanie wody i elektrolitów do jego światła. W efekcie chory może tracić nawet litr płynów na godzinę, co w krótkim czasie prowadzi do ciężkiego odwodnienia, zaburzeń rytmu serca i niewydolności nerek. W skrajnych przypadkach może dojść do śmierci w ciągu kilkunastu godzin od wystąpienia objawów.
Ryzyko zakażenia można jednak znacząco ograniczyć poprzez zachowanie podstawowych zasad higieny i ostrożności, szczególnie w czasie podróży do krajów, gdzie cholera występuje endemicznie. WHO zaleca gotowanie wody, rezygnację z lodu z niepewnego źródła, spożywanie tylko żywności gotowanej i samodzielne obieranie owoców.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z grupy krwi 0, pacjenci po operacjach żołądka i osoby przyjmujące leki zobojętniające sok żołądkowy (są one bardziej podatne na ciężki przebieg choroby). Dostępne są też doustne szczepionki rekomendowane osobom podróżującym w rejony zagrożenia lub pracującym przy projektach humanitarnych.
