Poznaliśmy wstępne dane dotyczące pogody w Polsce w całym 2023 roku. Choć nie są one jeszcze w pełni potwierdzone, to wyraźnie widać, że był to wyjątkowo gorący okres. Anomalie rekordy i ciekawostki z minionego roku przedstawił w rozmowie z Interią Grzegorz Walijewski, rzecznik IMGW.
Jaka prognoza pogody jest najlepsza? Taka, która jest aktualizowana co 30 minut. Wypróbuj darmową aplikację Pogoda Interia. Zainstaluj z Google Play lub App Store
Rok 2023 w wielu krajach okazał się najgorętszy w historii. Tak było między innymi w Czechach, gdzie temperatury okazały się równie wysokie jak podczas 2018 roku.
"O ile globalnie to będzie najcieplejszy rok i w wielu krajach rekordy będą bite lub wyrównywane, to okazuje się, że w Polsce był cieplejszy - 2019 rok" - powiedział Interii rzecznik IMGW.
Wówczas średnia temperatura wyniosła 10,2 st. C i to był na razie jedyny rok, w którym ta wartość przekroczyła granicę 10 stopni Celsjusza. W tym roku najprawdopodobniej ta wartość będzie o 0,6 st. C niższa, czyli około 9,6 st. C.
Ekstremalnie ciepły rok
Są to wstępne dane, które jeszcze trzeba potwierdzić. Jeśli do tego dojdzie, to średnia temperatura w Polsce w 2023 roku będzie o 1,4 st. C powyżej normy wieloletniej. "I tak ten rok zostanie zaliczony do ekstremalnie ciepłych" - komentuje Grzegorz Walijewski.
Jeśli spojrzeć na wartości miesięczne, to tylko w dwóch miesiącach temperatura była delikatnie poniżej normy - był to kwiecień i maj. Pozostałe miesiące miały średnią temperaturę przekraczającą norm wieloletnią. Ekstremalnie ciepły okazał się wrzesień.
"To był ekstremalnie ciepły miesiąc, z temperaturami wynoszącymi 3,9 st. C powyżej normy" - podkreślił rozmówca Interii. Wrzesień był o 0,2 st. C cieplejszy od czerwca, kiedy średnia temperatura wyniosła 17,5 st. C. We wrześniu średnia temperatura dla całej Polski wyniosła 17,7 stopnia Celsjusza.
"Wrzesień był ekstremalnie ciepły - tak ciepłego jeszcze nie było" - powiedział Grzegorz Walijewski.
Zobacz również:
Gorące rekordy 2023 roku
Miniony rok obfitował w rekordy temperatur. Już pierwszego dnia stycznia w Warszawie odnotowano 18,9 st. C. Średnia temperatura 1 stycznia w stolicy wyniosła 15 stopni Celsjusza, czyli mieliśmy termiczne lato.
Najcieplejszym miesiącem w minionym roku był sierpień, ze średnią temperaturą wynoszącą 19,6 st. C, na drugim miejscu znalazł się lipiec (19,3 st. C), zaś wrzesień był trzeci pod względem gorąca.
Sierpień początkowo był stosunkowo chłodny, jednak po dziesiątym dniu tego miesiąca nastały fale upałów. Te okresy gorąca w minionym roku były bardzo długotrwałe. W niektórych regionach kraju "dzień w dzień maksymalna temperatura przekraczała 30 stopni Celsjusza nawet przez 11 dni" - mówił rzecznik IMGW.
Warte odnotowania były również noce tropikalne, czyli taki okres po zmroku, kiedy minimalna temperatura powietrza nie spada poniżej poziomu 20 stopni Celsjusza. W lipcu w Opolu minimalna temperatura w nocy 15 lipca wyniosła 22,5 stopnia Celsjusza, zaś w Warszawie w nocy 16 sierpnia termometry pokazały 22,2 st. C.
Maksymalna temperatura zarejestrowana w stacjach IMGW w Polsce w 2023 roku pojawiła się w Kętrzynie: 35,5 st. C. Do rekordu ciepła w Polsce jednak sporo zabrakło, bo wynosi on 40,2 st. C i został ustanowiony w 1921 roku w Prószkowie koło Opola.
Październik: Przed upałem uratowały nas chmury
Wart odnotowania rekord ciepła padł w październiku. Trzeciego dnia tego miesiąca w Legnicy odnotowano 29,3 st. C i była to maksymalna temperatura zanotowana w październiku w naszym kraju. Do progu upału zabrakło wówczas zaledwie 0,7 st. C. "Gdyby tak się stało, to mielibyśmy upał w październiku. Tego jeszcze nie było" - skomentował Grzegorz Walijewski. Co ciekawe, rzecznik IMGW powiedział, że przed upałem tego dnia uchronił nas... przypadek:
Zabrakło może godziny i byłaby ta trzydziestka. Obserwowaliśmy to bardzo uważnie: po prostu przyszły chmury. Gdyby przyszły dosłownie 40 minut później, to mielibyśmy 30 stopni Celsjusza.
W 2023 roku upały zaczęły się już w czerwcu i w kolejnych miesiącach również ich nie brakowało. Gdyby w październiku padła bariera 30 stopni Celsjusza, to mielibyśmy pięć miesięcy z rzędu z upałami. I tak cztery upalne miesiące z rzędu są imponującym wynikiem.
Początek grudnia był dla odmiany chłodny: przez pierwsze pięć dni temperatury były poniżej normy, w niektórych miejscach było nawet o 4 stopnie Celsjusza chłodniej niż zazwyczaj.
Potem jednak przyszło ocieplenie i ostatecznie ze wstępnych danych wynika, że grudzień był o około 1,5 st. C cieplejszy od normy, ze względu na wyjątkowo ciepły koniec miesiąca.
Najgorętsze lata w Polsce miały miejsce w XXI wieku a bardzo ciepły miniony rok według specjalisty stanowi potwierdzenie tendencji wzrostu temperatur.
Zobacz również:
Deszcze niespokojne
W 2023 roku opady były rozłożone nierównomiernie, nie tylko ze względu na obszar, ale też na okres. Nie brakowało suszy, choć później pojawiły się też intensywne ulewy.
Mieliśmy do czynienia z głęboką suszą, szczególnie w lipcu i sierpniu. W pewnym momencie prawie 200 stacji na 500, które mamy, mówiły nam, że mamy do czynienia z suszą hydrologiczną, więc sytuacja była poważna - powiedział Grzegorz Walijewski.
Potem jednak warunki się zmieniły. Jesienią pojawiło się więcej opadów, a nawet "październik, listopad i grudzień to były miesiące ekstremalnie wilgotne". Ostatecznie synoptycy prognozują, że suma opadów w minionym roku będzie zbliżona do średniej.
Problemem jest jednak fakt, że w wakacyjnych miesiącach - kiedy opadów powinno być najwięcej - to było ich "zdecydowanie za mało". W niektórych miejscach miesięczna suma opadów została wypełniona w zaledwie trzy dni.
Zdarzały się takie sytuacje, że "w ciągu jednej do dwóch godzin spadało tyle deszczu, ile zazwyczaj przez cały miesiąc" - powiedział rzecznik IMGW. Również opady śniegu potrafiły zaskoczyć specjalistów:
Na początku grudnia była taka sytuacja, że śnieg leżał na każdej stacji meteorologicznej IMGW, w której się go mierzy. Nie pamiętam szczerze powiedziawszy takiej sytuacji. [...] To też oznaka zmieniającego się klimatu - dodał Grzegorz Walijewski.
W wakacje pojawił się sztorm, co było rzadkością - takie zjawiska zazwyczaj występują w okresie od listopada do stycznia-lutego. Sztormów nie zabrakło również w październiku, czyli występowały wcześniej niż zazwyczaj.
Gorący rok na całym świecie
W Chinach rok 2023 okazał się najgorętszy od chwili rozpoczęcia pomiarów w tym kraju. W minionym roku średnia temperatura w Chinach wyniosła 10,7 st. C. W rekordowym do tej pory 2021 roku średnia temperatura wyniosła 10,5 st. C. W 2023 roku temperatury w całych Chinach były wyższe o 0,5 do 1 stopnia Celsjusza niż zazwyczaj. W 127 stacjach pomiarowych zanotowano rekordy dziennych temperatur.
Również Czesi doświadczyli ekstremalnie gorącego okresu. Jak przekazały tamtejsze służby pogodowe, średnia temperatura w tym kraju w 2023 roku była tak samo wysoka jak w rekordowym dotychczas 2018 roku. Średnia temperatura wyniosła 12,8 st. C - podał Czeski Instytut Hydrometeorologiczny (ČHMÚ). Temperatury były najwyższe od 1775 roku, czyli od początku prowadzenia pomiarów w Czechach.
Średnia temperatura 2023 roku była o 1,5 st. C wyższa od średniej z lat 1991-2020 oraz o 3,2 st. C wyższa od średniej z lat 1775-2014 - informują czescy meteorolodzy. Siedem najgorętszych lat w historii prowadzenia zapisów miało miejsce w okresie od 2014 do 2023 roku.
***
Bądź na bieżąco i zostań jednym z 200 tys. obserwujących nasz fanpage - polub Interia Wydarzenia na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!
