W skrócie
- Trybunał Konstytucyjny uznał rozporządzenie ministra cyfryzacji dotyczące wzorów dokumentów dla aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą za niezgodne z Konstytucją.
- Według wnioskodawców rozporządzenie umożliwia rejestrację w polskich aktach stanu cywilnego związków osób tej samej płci jako małżeństwa, co ich zdaniem narusza art. 18 Konstytucji RP.
- Nowelizacja rozporządzenia zastąpiła w dokumentach rubryki 'dane kobiety' i 'dane mężczyzny' na opcjonalne 'dane mężczyzna/kobieta', umożliwiając transkrypcję małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.
- Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie
Wniosek został rozpoznany w trzyosobowym składzie: przewodniczący składu, prezes TK Bogdan Święczkowski, sędzia sprawozdawca Stanisław Piotrowicz i sędzia Wojciech Sych. Wyrok zapadł jednogłośnie.
- Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 22 maja 2026 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego w zakresie, w jakim wprowadza w załącznikach od 1 do 6 wzory dokumentów przeznaczone do sporządzania i wydawania odpisów aktów małżeństwa oraz zaświadczeń dotyczących małżeństw zawartych za granicą niestanowiących związku kobiety i mężczyzny jest niezgodne z art. 92 ust. 1 w zw. z art. 18 Konstytucji RP - ogłosił Święczkowski.
Przedstawicielem wnioskodawców podczas rozprawy był poseł Prawa i Sprawiedliwości Marcin Warchoł.
Odpisy aktów małżeństwa zawartych za granicą. Wyrok TK
Wyrok skomentowała Katarzyna Kotula, pełnomocniczka rządu ds. równości.
"Nie pozwolimy, by upolityczniony Trybunał Konstytucyjny decydował o tym, kto w Polsce jest małżeństwem, a kto nie. Wyrok TK w sprawie transkrypcji nie ma żadnej mocy prawnej" - napisała w mediach społecznościowych.
"Zgodnie z uchwałą Sejmu, Trybunał w obecnym składzie utracił zdolność do wykonywania swoich funkcji. Wszystkie jego składy obarczone są wadą, dlatego wydawane przez nie komunikaty nie mogą być uznawane w polskim systemie prawnym" - dodała.
Zdaniem posła PiS Przemysława Czarnka, wyrok potwierdził że "nie można obchodzić polskiej Konstytucji ani zmieniać prawa rodzinnego tylnymi drzwiami, za pomocą rozporządzeń czy interpretacji urzędniczych".
"Polska Konstytucja jasno chroni małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Tego fundamentu nie wolno podważać administracyjnymi sztuczkami ani próbami obchodzenia prawa.Bronimy polskich rodzin. Bronimy Konstytucji. Bronimy wartości, na których od pokoleń opiera się nasza wspólnota" - argumentował.
Grupa posłów zaskarżyła to rozporządzenie, uznając je za podważające tożsamość małżeństwa potwierdzoną w art. 18 ustawy zasadniczej. Zdaniem wnioskodawców, kwestionuje ono fakt, że małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny.
Zobacz również:
Odpis aktu małżeństwa - posłowie wskazali na "zasadę ustrojową"
"Celem wprowadzonych zmian jest umożliwienie rejestracji w polskich aktach stanu cywilnego jako małżeństwa związku dwojga ludzi niezależnie od ich płci, a więc np. dwóch mężczyzn lub dwóch kobiet, a w dalszej konsekwencji uznanie (ułatwienie uznania) tego rodzaju relacji międzyludzkich za "małżeństwa" w rozumieniu prawa polskiego i zrównanie (zbliżenie) ich statusu prawnego z małżeństwem zdefiniowanym w ustawie zasadniczej" - argumentowali parlamentarzyści.
W ich ocenie, to naruszenie art. 18 Konstytucji RP, czyli nakazu otoczenia małżeństwa, jako instytucji unikatowej i wyjątkowej, ochroną i opieką przez władze publiczne.
Posłowie stwierdzili ponadto, że "ład społeczny na monogamicznym małżeństwie, będącym związkiem kobiety i mężczyzny, ma status zasady ustrojowej", a ochrona małżeństwa oznacza m.in. niestosowanie skutków prawnych do innych związków i stosowania przepisów "które prowadziłyby do zrównania pod względem prawnym małżeństwa i innych form pożycia".
Według parlamentarzystów, rozporządzenie "wpływa na sposób funkcjonowania instytucji małżeństwa w obrocie prawnym", a Minister Cyfryzacji "nie posiadał kompetencji do kształtowania - za pomocą wzorów dokumentów - skutków wykraczających poza techniczne wykonanie ustawy".
Zobacz również:
Nowelizacja rozporządzenia ws. wzorów dokumentów. "Nie ma żadnych wyjątków"
Nowelizacja rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego pozwalająca na transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych została opublikowana w Dzienniku Ustaw 22 maja.
Zgodnie ze zmianą obowiązujące wcześniej nazwy rubryk "dane kobiety" i "dane mężczyzny" zostały zastąpione przez opcjonalne "dane mężczyzna/kobieta". Nowe wzory zawarte w rozporządzeniu dotyczą dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, tj. odpisu zupełnego aktu małżeństwa, odpisu skróconego aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby.
- Każda jednopłciowa para, która zawarła związek małżeński za granicą, będzie mogła dokonać transkrypcji w polskim urzędzie stanu cywilnego. Nie ma żadnych wyjątków, nie trzeba czekać na żadne wyroki NSA czy WSA - mówił w dniu publikacji rozporządzenia wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.
Jak wskazywał resort cyfryzacji, rozporządzenie zostało przygotowane z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Nowelizacja rozporządzenia ministra cyfryzacji z 22 maja miała wejść w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 23 sierpnia 2026 roku.
