Ten zawód wykonuje zaledwie kilkaset osób w Polsce. "Świadomość rośnie"

- Pomagam przejść przez ciążę, poród i połóg z większym spokojem - mówi Paulina Szczukowska. Dopóki nie została mamą, nie myślała, że mogłaby się sprawdzić w takiej roli. Zawodowo zajmowała się finansami, obsługą klienta i jogą.

- Przy moim pierwszym porodzie zupełnie przypadkowo była obecna doula jako asysta położnej, z którą miałam rodzić. Porozumiewałyśmy się bez słów. Ona dokładnie wiedziała, czego potrzebuję w danym momencie. Otuliła mnie i dała niespotykane poczucie bezpieczeństwa - opowiada.

Do zapisania się na kurs dla doul Paulinę namówił mąż. Przeszła dziewięciomiesięczny kurs "Akademia Wsparcia Okołoporodowego" z ramienia Stowarzyszenia Doula w Polsce.

- Co miesiąc miałyśmy stacjonarne zjazdy, podczas których przygotowywałyśmy się do pracy w zawodzie. Uczyłyśmy się o porodzie, połogu, laktacji, rodzicielstwie, towarzyszeniu oraz zasadach BHP. Pracowałyśmy też z psychoterapeutką nad własnym doświadczeniem - wymienia.

W zeszłym roku Paulina dostała oficjalny certyfikat. Od tamtej pory pracuje w zawodzie. - Moje zadania to nie tylko towarzyszenie przy samym porodzie. To realne wsparcie w ciąży, ale również w połogu - fizyczne, a czasami organizacyjne, takie jak ogarnięcie mieszkania, zajęcie się starszym dzieckiem czy zawiezienie do lekarza.

- Jest też wiele kobiet, które potrzebują wsparcia emocjonalnego. Potrzebują wsparcia i zrozumienia na etapie ciąży, kiedy przygotowują się do porodu. Chcą komuś opowiedzieć swoją historię porodową, a nie każdy chce jej słuchać - tłumaczy. W pracy Paulina kieruje się profesjonalizmem i spokojem.

- Jestem wyedukowaną członkinią Stowarzyszenia Doula w Polsce. Doule są przez niektórych postrzegane jako szamanki, a zupełnie tak nie jest - zaznacza. Zależy jej na budowaniu w kobietach świadomości i autonomii.

- Wierzę, że każda kobieta ma prawo przede wszystkim do rzetelnej wiedzy oraz do podejmowania decyzji w zgodzie ze sobą, na podstawie informacji, które posiada.

- Poród jest jednym z najważniejszych wydarzeń w życiu kobiety. Kobieta zasługuje na to, by było to doświadczenie, po którym poczuje, że jej decyzje zostały uszanowane. Że nie była w tym wszystkim przedmiotem. Że mogła decydować o sobie - dodaje Paulina.

- Praca douli to zajęcie pełne wyzwań. Jednym z największych jest "odczarowanie" porodu. W mediach i filmach poród często przedstawiany jest jako przerażające doświadczenie. Nie chodzi mi o to, by mówić, że jest super łatwy, bo nie jest.

- Prawdopodobnie to jedno z najbardziej wymagających doświadczeń w życiu kobiety. Ale jeśli odpowiednio się do niego przygotujemy i zmienimy nasze nastawienie, możemy przejść przez niego inaczej. I ja w tym pomagam - mówi.

Wyzwaniem jest także towarzyszenie bez narzucania swojego zdania.

Teraz, kiedy Paulina sama jest w ciąży, zajmuje się działalnością edukacyjną. - Ale nie mogę się doczekać powrotu do towarzyszenia przy porodzie - dodaje.

Hania Krawczyk jest doulą od trzech lat. O tym zawodzie dowiedziała się, przygotowując się do własnego porodu. Słuchała historii porodowych innych kobiet.

- Poczułam wtedy, że to ja chcę być osobą, która wspiera, trzyma za rękę i jest obok. Długo nosiłam się z tą myślą, bo marzenie wydawało mi się nieosiągalne - opowiada. Przełom nastąpił, gdy znalazła kurs doulowy.

- Bardzo dużo mi to dało. Zdobyłam wiedzę, ale też pracowałam nad sobą i własnymi przekonaniami - podkreśla. Od tamtej pory konsekwentnie rozwija swoją zawodową drogę. Wyspecjalizowała się w trzech obszarach: towarzyszeniu okołoporodowym, wsparciu edukacyjnym oraz laktacyjnym. Swoje usługi dopasowuje do potrzeb klientek, jednak działa według sprawdzonego schematu.

- Kobiety zgłaszają się raczej na późniejszym etapie ciąży. Na początku odbywamy półgodzinne spotkanie, podczas którego się poznajemy i rozmawiamy o oczekiwaniach. Jeśli decydujemy się na współpracę, później spotykamy się jeszcze raz lub dwa w czasie ciąży - tłumaczy.

Następnie rozpoczyna się tzw. czas gotowości porodowej.

- To dwa tygodnie przed wyznaczonym terminem porodu i dwa tygodnie po nim. W tym czasie jestem gotowa, by po otrzymaniu telefonu stawić się w jej domu lub w szpitalu. To również moment, kiedy może się ze mną kontaktować i dzwonić, jeśli potrzebuje rozmowy czy wsparcia - wyjaśnia.

Hania towarzyszy także po porodzie i w czasie połogu. Jak przyznaje, nie zamieniłaby swojej pracy na żadną inną. - To, że towarzyszę w najpiękniejszym, najwspanialszym momencie, kiedy dziecko pojawia się na świecie, jest najlepszą pracą, jaką mogłam sobie wybrać - mówi.

Choć jej praca nie jest wolna od wyzwań. - Dla mnie największym wyzwaniem jest niezrozumienie, z którym się spotykam. Czy to w szpitalu, wśród społeczeństwa, czy nawet w gronie znajomych. Chciałabym, żeby to się zmieniło - dodaje.

Justyna Chmiel jest mamą trojga dzieci. Dorastała w rodzinie wielopokoleniowej, gdzie towarzyszenie kobietom w czasie okołoporodowym było czymś naturalnym. Przez wiele lat pracowała w korporacji, jednak, jak sama mówi, serce wołało ją gdzie indziej.

Dziś jest doświadczoną, wykształconą doulą oraz prezeską Stowarzyszenia Doula w Polsce.

Ma za sobą setki porodów. - Widzę, jak bardzo każdy poród trzeba uszyć na miarę. Mam swoje miękkie kompetencje, wiem, w czym czuję się dobrze, ale nie jestem medykiem.

- Zadaję rodzącej pytania, dowiaduję się, czego potrzebuje, pomagam jej odkryć te potrzeby. Czasem to wysłuchanie, innym razem szklanka wody, a w jeszcze innej sytuacji masaż - wylicza.

Z kobietą w ciąży pracuje już kilka miesięcy przed porodem. Wspólnie ustalają cele i zasady współpracy. - Towarzyszę kobietom w drodze do porodu i podczas samego porodu. Jestem obok, wspieram, ale nie podejmuję decyzji za nie - podkreśla.

Towarzyszenie często oznacza pełną dyspozycyjność. - W czasie tzw. gotowości porodowej, czyli mniej więcej dwa tygodnie przed terminem, jestem pod telefonem. Nie wyjeżdżam, nie planuję innych zobowiązań. Jestem dla tej kobiety. To duże wyzwanie - przyznaje.

Doula to wciąż zawód niszowy. Obecnie w Stowarzyszeniu Doula w Polsce zrzeszonych jest 113 członkiń.

- Jeśli spróbować oszacować całą grupę zawodową w Polsce, prawdopodobnie mówimy o około 500 osobach, raczej nie więcej. To wciąż bardzo niewielkie środowisko. Z danych zbieranych przez Fundacja Rodzić po Ludzku wynika, że około 1 proc. porodów w Polsce odbywa się z udziałem douli - wyjaśnia Justyna Chmiel.

Doula to odpowiednio przygotowana i doświadczona kobieta, często również mama, która oferuje niemedyczne wsparcie emocjonalne, informacyjne i praktyczne kobiecie oraz jej bliskim w czasie ciąży, porodu i po narodzinach dziecka.

W styczniu 2015 roku zawód douli został oficjalnie zarejestrowany w Polsce. - Mam jednak poczucie, że to profesja wciąż niedostrzegana i niedoceniana. A przecież płacimy podatki, składki, prowadzimy działalność - mówi.

Zakres pracy douli jest szeroki. Niektóre towarzyszą kobietom przy porodach, inne wspierają w połogu. Są też doule nocne, specjalistki od przygotowania do porodu czy wsparcia laktacyjnego.

- Dobra doula jest elastyczna, empatyczna i świadoma swoich granic. Jeśli klientka wybiera właśnie nas i ma określone oczekiwania, musimy mieć pewność, że jesteśmy w stanie im sprostać. Jeśli nie, w mojej opinii trzeba odmówić - zaznacza.

Członkinie Stowarzyszenia kierują się jasno określonym kodeksem etycznym i mają możliwość korzystania z superwizji w trudnych sytuacjach zawodowych. - Zapotrzebowanie na naszą pracę jest ogromne. Widzę, ile zapytań trafia do Stowarzyszenia.

- Myślę, że ten zawód będzie się dalej rozwijał. Mimo spadku liczby urodzeń, z naszej perspektywy doule jeżdżą dziś do większej liczby porodów niż kilka lat temu. Świadomość kobiet rośnie - mówi Justyna.

Wciąż jednak zdarzają się sytuacje, w których doule muszą udowadniać swoje kompetencje. - Wyzwaniem bywa współpraca z personelem medycznym. Chciałabym, abyśmy były bardziej widoczne i chętniej zapraszane do szpitali. Jest coraz lepiej, ale to wciąż przestrzeń do budowania wzajemnego zaufania. Nikomu nie wchodzimy w drogę. Jesteśmy obok - podkreśla.

Marzec jest miesiącem doul. Jednym z ważnych elementów tego czasu są Kręgi Opowieści.

- Ogólnopolska inicjatywa, podczas której kobiety spotykają się, by w bezpiecznej przestrzeni opowiedzieć swoje historie porodowe, zarówno wzmacniające, jak i trudne.

- Zgłoszenia przyjmujemy do 20 marca 2026 i każda osoba może taki krąg poprowadzić. Nie musi być doulą. To przestrzeń słuchania bez oceniania, bez rad i bez przerywania. Zapraszamy do zapisów - zachęca Justyna Chmiel.

Anna Korytowska